Ata vəfat edibsə, nənənin evindən nəvəyə pay düşürmü?

HÜQUQ

20.08.2026, 15:01

Vərəsəlik və daşınmaz əmlak məsələləri ilə bağlı vətəndaşların ən çox maraqlandığı suallardan biri valideynin vəfatından sonra onun valideynlərinə məxsus əmlak üzərində övladların hər hansı hüququnun yaranıb-yaranmaması ilə bağlıdır. Xüsusilə nənə və babanın adına olan evlərin satılması zamanı nəvələrin həmin əmlakdan pay tələb edib-etməyəcəyi tez-tez müzakirə olunur.

Oxu24.com xəbər verir ki, hüquqşünasların izahına görə, burada ilk növbədə evin kimin adına rəsmiləşdirildiyi, həmin şəxsin sağ olub-olmaması və əmlakın vərəsəlik qaydasında keçib-keçmədiyi müəyyən edilməlidir.Əgər ev nənənin şəxsi mülkiyyətidirsə və nənə sağdırsa, həmin əmlak üzərində sərəncam vermək hüququ, bir qayda olaraq, məhz mülkiyyətçiyə məxsusdur. Yəni nənə öz adına olan evi satmaq, bağışlamaq və ya digər qanuni formada sərəncam vermək hüququna malikdir. Bu halda nəvənin sırf nəvə olması həmin ev üzərində avtomatik olaraq mülkiyyət və ya vərəsəlik payı yaratmır.Başqa sözlə, ata vəfat edib, lakin onun anası – yəni uşağın nənəsi – sağdırsa və ev də nənənin adına rəsmiləşdirilibsə, nəvə həmin evə atasından miras qalmış əmlak kimi yanaşa bilməz. Çünki əmlak vəfat etmiş ataya deyil, sağ olan nənəyə məxsusdur.Məsələn, ata vəfat etdikdən sonra onun övladları atasının özünə məxsus olan əmlakdan vərəsəlik payı tələb edə bilərlər. Lakin söhbət nənənin öz adına olan evdən gedirsə, ata həmin evin mülkiyyətçisi olmayıbsa, onun vəfat etməsi nəvələrə nənənin əmlakı üzərində avtomatik pay vermir.

Burada mühüm fərq də ondan ibarətdir ki, vərəsəlik hüququ yalnız əmlak sahibinin ölümü ilə bağlı yaranır. Əgər nənə sağdırsa, onun gələcəkdə kimə miras qoyacağı məsələsi hələ vərəsəlik hüququnun reallaşdığı anlamına gəlmir. Nənə öz əmlakı üzərində qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada sərəncam verə bilər.

Bəs nənə vəfat etdikdən sonra vəziyyət necə dəyişir?

Bu halda artıq vərəsəlik məsələsi ortaya çıxır. Nənənin vəfat etdiyi tarixdə onun əmlakı üzrə vərəsələrin kim olduğu müəyyən edilməlidir. Əgər nənənin övladlarından biri – məsələn, uşağın atası – nənədən əvvəl vəfat edibsə, müəyyən hallarda onun övladlarının vərəsəlik hüququ məsələsi gündəmə gələ bilər. Burada vərəsəliyin hansı qaydada həyata keçirilməsi, digər vərəsələrin olub-olmaması və qanunvericiliyin konkret müddəaları nəzərə alınmalıdır.Bu səbəbdən belə məsələlərdə yalnız “mən nəvəyəm, deməli, evdən mənə də pay düşür” yanaşması düzgün deyil. Əmlakın hüquqi statusu, mülkiyyət sənədləri, vərəsələrin dairəsi və əmlak sahibinin ölüm tarixi əsas götürülməlidir.Digər tərəfdən, əgər ev əvvəlcə atanın mülkiyyətində olub və ata vəfat etdikdən sonra əmlak vərəsəlik qaydasında nənəyə və digər vərəsələrə keçibsə, vəziyyət fərqli qiymətləndirilə bilər. Belə halda atanın ölümündən sonra yaranmış vərəsəlik münasibətləri ayrıca araşdırılmalıdır.Ona görə də vətəndaşlar belə hallarda ilk növbədə evin çıxarışını, vərəsəlik sənədlərini və digər mülkiyyət sənədlərini araşdırmalıdırlar. Ev kimin adına rəsmiləşdirilib, həmin şəxs əmlakı hansı əsasla əldə edib və sonradan vərəsəlik həyata keçirilibmi – bütün bu sualların cavabı hüquqi vəziyyəti müəyyən edir.Əgər nənə sağdır və ev onun şəxsi mülkiyyətidirsə, sadəcə nəvənin həmin evdə qeydiyyatda olması da öz-özlüyündə ona mülkiyyət payı vermir. Qeydiyyat məsələsi ilə mülkiyyət hüququ eyni anlayış deyil. Buna görə də evin satılması zamanı şəxsin qeydiyyatda olması ilə onun əmlak üzərində mülkiyyət və ya vərəsəlik payının olması ayrıca qiymətləndirilməlidir.

Nəticə etibarilə, nənənin sağ olduğu və evin hüquqi olaraq onun adına məxsus olduğu halda, nəvənin həmin əmlak üzərində avtomatik vərəsəlik payı yaranmır. Nənə qanuni mülkiyyətçi kimi əmlakı üzərində sərəncam verə bilər. Vərəsəlik məsələsi isə, bir qayda olaraq, əmlak sahibinin vəfatından sonra və həmin tarixdə mövcud olan vərəsəlik münasibətləri əsasında müəyyənləşir.

Həmçinin oxuyun