Nemo balıqlarının təbiətdəki inanılmaz qaydası

MARAQLI

315

20.08.2026, 14:33

Nemo cizgi filmindəki Nemo obrazının aid olduğu balıq növü — kloun balıqları dəniz dünyasının ən maraqlı canlılarından biridir. Onların həyat tərzində insanlara olduqca qeyri-adi görünən sosial və bioloji qaydalar mövcuddur. Xüsusilə ailə daxilində ciddi sosial iyerarxiyanın olması bu balıqları digər növlərdən fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdəndir.

Oxu24.com-un məlumatına əsasən , kloun balıqları qruplar halında yaşayır və bu qrupların başında adətən bir dişi fərd dayanır. Qrupun ən böyük və dominant üzvü dişi olur. Onun yanında isə ikinci ən böyük fərd erkəkdir və çoxalma prosesində əsas rol oynayır. Qalan fərdlər isə daha kiçik erkəklərdən ibarət olur.Bu balıqların ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri onların doğulduqları zaman cinsiyyət baxımından tam formalaşmamasıdır. Kloun balıqları ardıcıl hermafroditizm kimi tanınan bioloji xüsusiyyətə malikdir. Onlar əvvəlcə erkək kimi fəaliyyət göstərir, lakin müəyyən sosial şərait yarandıqda cinsiyyətlərini dəyişə bilirlər.Qrupda dominant dişi öldükdə və ya yox olduqda, vəziyyət dərhal dəyişir. Onun həyat yoldaşı olan ən böyük erkək cinsiyyətini dəyişərək dişiyə çevrilir və qrupun yeni dominant üzvü olur. Bundan sonra isə qrupdakı ən böyük erkək onun həyat yoldaşı rolunu tutur. Beləliklə, ailə daxilindəki sosial iyerarxiya yenidən formalaşır.Bu proses sadəcə təsadüfi şəkildə baş vermir. Kloun balıqlarında ölçü və sosial status bir-biri ilə sıx əlaqəlidir. Qrupda ən böyük fərd dominant dişi, ikinci böyük fərd isə onun həyat yoldaşı olan erkəkdir. Digər erkəklər isə daha aşağı sosial mövqedə dayanırlar.

Daha maraqlısı odur ki, qrupda dominant dişinin yoxluğu digər balıqların davranışına da təsir göstərir. Ən böyük erkək dişiyə çevrilməyə başladıqdan sonra qrupdakı növbəti böyük erkək dominant cütlüyün erkəyi olur. Bu, qrupun çoxalma imkanlarının qorunmasına və sosial strukturun davamlılığına şərait yaradır.Kloun balıqlarının ölçüləri də bu sosial sistemə uyğun şəkildə formalaşır. Aşağı sosial mövqedə olan fərdlər böyümələrini müəyyən mənada məhdudlaşdırırlar. Çünki qrupda daha dominant fərdin mövqeyini təhdid etmək onların sosial münasibətlərinə mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də qrup daxilində ölçü fərqləri və sosial status arasında müəyyən uyğunluq yaranır.Bu canlıların davranışları təbiətdə enerji və resurslardan səmərəli istifadə baxımından da maraqlıdır. Hər bir fərdin öz sosial mövqeyinə uyğun davranması qrup daxilində qarşıdurmaların qarşısını almağa kömək edir. Dominant dişi və erkək çoxalma ilə məşğul olur, digər fərdlər isə qrup daxilində daha aşağı mövqedə qalırlar.Kloun balıqlarının bu xüsusiyyəti xüsusilə ona görə heyrətamizdir ki, cinsiyyət dəyişməsi onların həyatında sosial vəziyyətlə birbaşa əlaqəlidir. Yəni burada yalnız bioloji proses deyil, eyni zamanda qrup daxilindəki sosial münasibətlər də mühüm rol oynayır.

Nemo obrazının yaradıcıları məhz bu qeyri-adi xüsusiyyətlərdən ilham alıblar. Lakin filmdəki hadisələr bədii şəkildə təqdim edilir və real kloun balıqlarının həyat tərzi cizgi filmində göstərildiyindən daha mürəkkəbdir.Təbiətin bu canlılara verdiyi ən maraqlı xüsusiyyətlərdən biri də məhz budur: qrupdakı dominant dişi itdikdə sistem dağılmır, əksinə, balıqların davranışı dəyişərək yeni liderin formalaşmasına imkan verir. Beləliklə, kloun balıqları sosial quruluşlarını qoruyur və nəslin davam etdirilməsi üçün yeni cütlük yaranır.Bu kiçik və rəngarəng balıqların arxasında belə mürəkkəb sosial və bioloji sistemin dayanması dəniz canlılarının dünyasının nə qədər heyrətamiz olduğunu bir daha göstərir.

Həmçinin oxuyun