Həkimlər niyə ildə iki dəfə müayinədən keçməyi tövsiyə edir? – AÇIQLAMA

CƏMİYYƏT

07.09.2026, 17:55

Mövsüm dəyişiklikləri insan orqanizminə müxtəlif formalarda təsir göstərə bilər. Xüsusilə yaz və payız aylarında temperaturun, rütubətin, atmosfer təzyiqinin dəyişməsi bəzi insanlarda əvvəldən mövcud olan xəstəliklərin əlamətlərinin güclənməsinə, yeni şikayətlərin yaranmasına və ümumi sağlamlıq vəziyyətinin dəyişməsinə səbəb ola bilər. Bu səbəbdən həkimlər bəzi pasiyentlərə ildə ən azı iki dəfə – əsasən yaz və payız aylarında profilaktik müayinədən keçməyi tövsiyə edirlər.

Kardioloq-terapevt İslam Əziz mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, ildə iki dəfə müayinədən keçmək tövsiyəsi bütün insanlara eyni şəkildə şamil edilmir. Bu yanaşmanın əsas məqsədi xüsusilə xroniki xəstəlikləri olan şəxslərin sağlamlıq vəziyyətinə nəzarət etmək, mövsümi dəyişikliklərin orqanizmə təsirini qiymətləndirmək və xəstəliklərin kəskinləşməsinin qarşısını almaqdır.

Həkimin sözlərinə görə, yaz və payız aylarında havanın temperaturu ilə yanaşı, rütubət və atmosfer təzyiqində də dəyişikliklər baş verir. Bu dəyişikliklər sağlam insanlarda ciddi problem yaratmaya bilər, lakin xroniki xəstəlikləri olan şəxslərdə müəyyən şikayətlərin artmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə ürək-damar xəstəlikləri, arterial hipertenziya, şəkərli diabet, bronxial astma, revmatoloji xəstəliklər və digər xroniki problemləri olan pasiyentlərin belə dövrlərdə sağlamlıq vəziyyətlərinə daha diqqətlə yanaşmaları vacibdir.

İslam Əziz qeyd edib ki, mövsümi profilaktik müayinələrin əsas üstünlüklərindən biri xəstənin hazırkı vəziyyətinin əvvəlki göstəricilərlə müqayisə edilməsinə imkan verməsidir. Pasiyentin arterial təzyiqi, qan şəkəri, xolesterin göstəriciləri və digər laborator parametrləri yoxlanıla bilər. Zərurət yarandıqda qaraciyər və böyrək funksiyalarını göstərən analizlər, ultrasəs müayinəsi, elektrokardioqrafiya, exokardioqrafiya və digər instrumental müayinələr də aparıla bilər.

“Bu müayinələrin hamısının hər bir pasiyentə eyni şəkildə tətbiq edilməsi düzgün deyil. Müayinə proqramı insanın yaşından, mövcud xəstəliklərindən, şikayətlərindən, risk faktorlarından və əvvəlki müayinələrin nəticələrindən asılı olaraq müəyyənləşdirilməlidir. Həkim üçün əsas məqsəd xəstənin ümumi vəziyyətini qiymətləndirmək və mümkün riskləri vaxtında müəyyən etməkdir”, – deyə kardioloq-terapevt bildirib.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, profilaktik müayinələr yalnız mövcud xəstəliyin müalicəsi məqsədi daşımır. Bəzən insan özünü tam sağlam hiss edə bilər, lakin orqanizmdə müəyyən proseslər simptomsuz şəkildə davam edə bilər. Belə hallarda müntəzəm tibbi müayinələr problemin daha erkən mərhələdə aşkarlanmasına imkan yaradır. Xəstəliyin erkən aşkar edilməsi isə onun nəzarətdə saxlanılmasını və müalicəyə daha vaxtında başlanılmasını asanlaşdıra bilər.

Kardioloq xüsusilə ürək-damar xəstəlikləri olan şəxslərin mövsüm dəyişiklikləri zamanı öz sağlamlıqlarına daha ciddi yanaşmalı olduqlarını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, qan təzyiqində nəzərəçarpacaq dəyişikliklər, əvvəlkindən fərqli nəfəs darlığı, ürəkdöyünmə və ya ürək ritmində pozuntular, tez yorulma, sinədə narahatlıq, aşağı ətraflarda şişkinlik kimi əlamətlər müşahidə olunarsa, bunu sadəcə havanın dəyişməsi ilə əlaqələndirmək olmaz.

“Xüsusilə ürək xəstələri mövsüm dəyişəndə özlərini necə hiss etdiklərinə diqqət etməlidirlər. Qan təzyiqinin yüksəlməsi və ya kəskin enməsi, nəfəs darlığının yaranması, ürək ritmində dəyişiklik, əvvəlkindən daha tez yorulma, aşağı ətraflarda şişkinlik kimi əlamətlər varsa, həkimə müraciət etmək lazımdır. Bu şikayətlər xəstəliyin nəzarətdən çıxdığını və ya müalicənin yenidən qiymətləndirilməsinə ehtiyac yarandığını göstərə bilər”, – deyə İslam Əziz bildirib.

Həkim qeyd edib ki, xüsusilə arterial hipertenziyası olan şəxslər üçün mütəmadi nəzarət vacibdir. Təzyiq göstəricilərinin uzun müddət yüksək qalması ürək-damar sistemi ilə yanaşı, beyin, böyrəklər və digər orqanlar üçün də risk yarada bilər. Buna görə də pasiyent yalnız özünü pis hiss etdiyi zaman deyil, həkimin tövsiyəsinə uyğun olaraq müəyyən aralıqlarla müayinədən keçməlidir.

Şəkərli diabeti olan şəxslər üçün də mövsümi nəzarət əhəmiyyətli ola bilər. Qan şəkərinin səviyyəsi, uzunmüddətli şəkər nəzarətini göstərən göstəricilər və digər analizlər həkim tərəfindən pasiyentin vəziyyətinə uyğun qiymətləndirilə bilər. Eyni zamanda, xolesterin səviyyəsinin nəzarətdə saxlanılması da ürək-damar xəstəlikləri baxımından mühüm amillərdən biridir.

Kardioloq-terapevt astma və digər xroniki tənəffüs sistemi xəstəlikləri olan şəxslərin də mövsüm dəyişiklikləri zamanı daha diqqətli olmalarının vacibliyini bildirib. Temperatur və rütubət dəyişiklikləri, mövsümi allergenlər və digər ətraf mühit faktorları bəzi pasiyentlərdə tənəffüs yolları ilə bağlı şikayətləri artıra bilər. Belə vəziyyətlərdə yaranan nəfəs darlığı, davamlı öskürək, sinədə sıxılma və digər əlamətlər diqqətdən kənarda saxlanılmamalıdır.

Revmatoloji xəstəlikləri olan insanlarda da hava və temperatur dəyişiklikləri zamanı ağrı və digər şikayətlərin artması müşahidə edilə bilər. Lakin mütəxəssislər belə vəziyyətlərdə dərmanların özbaşına dəyişdirilməsini və ya müalicənin həkim məsləhəti olmadan dayandırılmasını düzgün hesab etmirlər. Müalicənin davam etdirilməsi və ya dəyişdirilməsi yalnız pasiyentin klinik vəziyyəti qiymətləndirildikdən sonra müəyyənləşdirilməlidir.

İslam Əziz vurğulayıb ki, “ildə iki dəfə mütləq müayinə və müalicə” yanaşmasını bütün insanlar üçün ümumi qayda kimi qəbul etmək doğru deyil. Profilaktik müayinə ilə profilaktik müalicə eyni anlayış deyil. Müayinə zamanı hər hansı xəstəlik və ya risk müəyyənləşdirilərsə, bundan sonra həmin pasiyent üçün müvafiq müalicə planı hazırlanır. Sağlam insanın isə yalnız mövsüm dəyişdiyi üçün özbaşına dərman qəbul etməsi və ya hər hansı müalicəyə başlaması düzgün deyil.

“Hər bir insana yaz və payız aylarında eyni müalicə proqramını tətbiq etmək olmaz. Müalicə yalnız xəstənin şikayətlərinə, diaqnozuna, risk faktorlarına və müayinələrin nəticələrinə əsasən təyin edilməlidir. Profilaktik yanaşmanın məqsədi xəstəliyi olmayan insana lazımsız müalicə yazmaq deyil, xəstəlik riski olan və ya xroniki xəstəliyi mövcud olan şəxslərdə vəziyyəti vaxtında qiymətləndirməkdir”, – deyə həkim əlavə edib.

Mütəxəssis hesab edir ki, insanların sağlamlıqla bağlı ən böyük səhvlərindən biri yalnız ciddi şikayət yarandıqdan sonra həkimə müraciət etmələridir. Halbuki bəzi xəstəliklər uzun müddət heç bir ciddi əlamət vermədən inkişaf edə bilər. Məhz buna görə müəyyən risk qrupuna daxil olan şəxslərin müntəzəm tibbi nəzarətdə olması xəstəliyin erkən aşkarlanmasına və mümkün ağırlaşmaların qarşısının alınmasına kömək edə bilər.

Həkimlər xüsusilə ailəsində ürək-damar xəstəlikləri olan, artıq çəkidən əziyyət çəkən, arterial təzyiqi yüksək olan, şəkərli diabet və ya yüksək xolesterin problemi olan şəxslərin mütəmadi tibbi nəzarətə daha ciddi yanaşmasını tövsiyə edirlər. Eyni zamanda, siqaret istifadəsi, azhərəkətli həyat tərzi, qeyri-sağlam qidalanma və uzunmüddətli stress kimi amillər də ürək-damar xəstəlikləri baxımından risk faktorları hesab olunur.

Beləliklə, yaz və payız aylarında aparılan profilaktik müayinələrin məqsədi yalnız mövsüm dəyişdiyi üçün bütün insanları analiz və müalicəyə cəlb etmək deyil. Əsas məqsəd risk qrupunda olan şəxslərin sağlamlıq vəziyyətinə nəzarət etmək, xroniki xəstəliklərin gedişini qiymətləndirmək, mümkün dəyişiklikləri erkən müəyyənləşdirmək və zərurət yarandıqda müalicəni yenidən nəzərdən keçirməkdir.

İslam Əziz sonda vətəndaşlara tövsiyə edib ki, hər hansı müalicəyə və dərman qəbuluna özbaşına başlamasınlar. Yaz və payız aylarında özünü göstərən hər bir şikayət də avtomatik olaraq mövsümi dəyişikliklə əlaqələndirilməməlidir. Xüsusilə nəfəs darlığı, sinə nahiyəsində ağrı və ya sıxılma, ürək ritmində ciddi dəyişiklik, kəskin təzyiq dəyişiklikləri, ayaqlarda nəzərəçarpacaq şişkinlik və digər yeni əlamətlər yaranarsa, vaxtında həkim müayinəsindən keçmək vacibdir. Profilaktik tibbi nəzarət düzgün aparıldıqda bir çox xəstəliyin erkən aşkarlanmasına və pasiyentin sonrakı müalicəsinin daha düzgün planlaşdırılmasına mühüm töhfə verə bilər.

Nigar

Həmçinin oxuyun