Qarabağda mina təhlükəsinə qarşı Çindən strateji dəstək: “Böyük Qayıdış”ın tempi artır – AÇIQLAMA

CƏMİYYƏT

07.09.2026, 15:20

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinin əsas maneələrindən biri hələ də mövcud olan mina təhlükəsidir. Minaların yaratdığı təhlükənin miqyası nəzərə alınaraq, Azərbaycan bu humanitar problemin həlli üçün beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlığı ardıcıl olaraq genişləndirir. Bu çərçivədə texnoloji baxımdan inkişaf etmiş dövlətlərin, xüsusilə Çin Xalq Respublikasının humanitar minatəmizləmə prosesinə dəstəyi xüsusi strateji əhəmiyyət kəsb edir. Beynəlxalq tərəfdaşların prosesə cəlb olunması təkcə ərazilərin təmizlənməsini sürətləndirmir, həm də regionun ümumi təhlükəsizlik mühitinə çoxşaxəli müsbət təsir göstərir. Mütəxəssislərin fikrincə, xarici texnologiyaların və təcrübənin tətbiqi humanitar riskləri minimuma endirməklə yanaşı, "Böyük Qayıdış"ın templərini də nəzərəçarpan dərəcədə artırır. Çinin bu sahədə davamlı dəstəyi isə məsələnin qlobal səviyyədə diqqətdə saxlanılmasına və diplomatik müstəvidə Azərbaycanın mövqeyinin güclənməsinə xidmət edir.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən təhlükəsizlik üzrə ekspert Rəşad Rza bildirib ki, Çinin humanitar minatəmizləmə sahəsində Azərbaycana dəstəyini davam etdirməsi işğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina təhlükəsinin daha sürətli aradan qaldırılmasına və bərpa prosesinin sürətləndirilməsinə mühüm töhfə verir.

Ekspert beynəlxalq tərəfdaşların minatəmizləməyə cəlb olunmasının Azərbaycanın təhlükəsizlik mühitinə göstərdiyi strateji təsirləri aşağıdakı əsas istiqamətlərdə qiymətləndirib:

”Ərazinin sürətlə təmizlənməsi mülki şəxslərin mina təhlükəsizliyini təmin edir, itkilərin qarşısını alır və "Böyük Qayıdış" proqramı çərçivəsində keçmiş məcburi köçkünlərin öz dədə-baba torpaqlarına təhlükəsiz şəkildə yerləşməsini sürətləndirir”.

Onun sözlərinə görə, Çin kimi texnoloji baxımdan inkişaf etmiş ölkələrin və beynəlxalq təşkilatların prosesə qoşulması ən son texnoloji avadanlıqların — robotlaşdırılmış sistemlərin, dronların və detektorların ölkəyə gətirilməsinə, eyni zamanda yerli mütəxəssislərin (ANAMA) peşəkarlığının artırılmasına imkan verir.

Rəşad Rza qeyd edib ki, minalardan təmizlənmiş torpaqlar kənd təsərrüfatı, nəqliyyat-logistika (bərpa olunan avtomobil və dəmir yolları) və enerji layihələrinin maneəsiz həyata keçirilməsinə şərait yaradır. Bu da regionun sürətlə reabilitasiyasına və ölkə iqtisadiyyatına inteqrasiyasına dəstək olur:

“Çin kimi BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü olan bir dövlətin bu sahədə praktiki dəstək verməsi Azərbaycanın üzləşdiyi mina probleminin qlobal səviyyədə qəbul olunmasını və məsələnin beynəlxalq gündəlikdə saxlanmasını gücləndirir. Təmizlənmiş zonalar sərhəd nəzarətinin daha səmərəli təşkilinə, müdafiə və təhlükəsizlik qüvvələrinin ərazidə rahat və təhlükəsiz hərəkətinə zəmin yaradır”.

Rəşad Rza yekunda vurğulayıb ki, beynəlxalq humanitar minatəmizləmə dəstəyi Azərbaycanın regional sabitliyini möhkəmləndirir, humanitar riskləri minimuma endirir və azad edilmiş torpaqların yenidən qurulması tempini ikiqat artırır.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun