HİV necə yoluxur? – Həkimdən vacib açıqlama

TİBB

117

09.06.2026, 17:25

HİV (İnsan İmmunçatışmazlığı Virusu) haqqında cəmiyyətdə hələ də çoxlu yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bir çox insan bu diaqnozu eşidəndə ilk növbədə qorxuya qapılır. Halbuki müasir tibbin imkanları sayəsində HİV artıq əvvəlki kimi ölüm hökmü hesab edilmir və bu virusla yaşayan insanlar normal həyatlarını davam etdirə, ailə qura və övlad sahibi ola bilirlər.

Oxu24.com-a açıqlamasında infeksionist həkim Zəba Hüseynova bildirib ki, HİV insanın immun sisteminə təsir göstərən virusdur və orqanizmin infeksiyalara qarşı müdafiəsini zəiflədir.

Həkimin sözlərinə görə, HİV "İnsan İmmunçatışmazlığı Virusu" ifadəsinin qısaldılmış formasıdır. Virus immun sisteminin əsas müdafiə hüceyrələrinə hücum edir və zamanla onların fəaliyyətini zəiflədir. Müalicə aparılmadıqda isə xəstəlik son mərhələdə AİDS – Qazanılmış İmmunçatışmazlığı Sindromu adlanan vəziyyətə keçə bilər. Bu mərhələdə orqanizm müxtəlif infeksiyalara və xəstəliklərə qarşı müdafiəsiz qalır.

"Ancaq müasir dövrdə antiviral preparatlar sayəsində virusun çoxalmasını nəzarət altında saxlamaq mümkündür. Düzdür, HİV-i tamamilə orqanizmdən xaric edən müalicə hələ mövcud deyil, lakin düzgün dərman müalicəsi ilə virusun fəaliyyəti minimum səviyyəyə endirilir və xəstə uzun illər sağlam həyat sürə bilir", – deyə həkim qeyd edib.

İnfeksionistin sözlərinə görə, HİV-in yoluxma yolları dəqiq məlumdur və əsasən üç istiqamətdə baş verir.

Birinci yol qorunmayan cinsi əlaqədir. Virus daşıyıcısı olan şəxslə qorunmasız cinsi təmas zamanı yoluxma riski yaranır.

İkinci yol qan vasitəsilə yoluxmadır. Bu, xüsusilə steril olmayan iynələrin istifadəsi, narkotik vasitələrin eyni şprislə qəbul edilməsi, həmçinin gigiyenik qaydalara əməl olunmayan tatu, pirsinq, manikür və pedikür prosedurları zamanı mümkündür.

Üçüncü yol isə anadan uşağa keçmədir. Müalicə almayan HİV-müsbət anadan virus hamiləlik, doğuş və ya ana südü vasitəsilə körpəyə keçə bilər. Lakin müasir müalicə üsulları sayəsində bu risk də əhəmiyyətli dərəcədə azaldıla bilir.

Zəba Hüseynova vurğulayıb ki, cəmiyyətdə ən çox rast gəlinən yanlış fikirlərdən biri HİV-in məişət təması ilə yoluxduğunu düşünməkdir.

"HİV əl sıxmaqla, qucaqlaşmaqla, eyni qab-qacaqdan istifadə etməklə, eyni hovuzda çimməklə, öskürmək və ya asqırmaqla keçmir. Həmçinin gündəlik ünsiyyət zamanı, iş yerində, məktəbdə və ya ictimai nəqliyyatda virusun ötürülməsi mümkün deyil. Buna görə də HİV-lə yaşayan insanlardan uzaq durmağa və ya onları cəmiyyətdən təcrid etməyə heç bir əsas yoxdur", – deyə həkim bildirib.

Mütəxəssis qeyd edib ki, son illərdə tətbiq olunan müasir antiviral müalicə üsulları nəticəsində virusun qandakı səviyyəsi o qədər aşağı salına bilir ki, onun başqa insanlara ötürülmə riski minimum həddə enir.

"HİV-lə yaşayan insanlar vaxtında diaqnoz qoyulduqda və müalicəyə riayət etdikdə tam normal həyat sürə bilirlər. Onlar işləyə, təhsil ala, ailə qura və sağlam övlad sahibi ola bilərlər. Əsas şərt mütəmadi həkim nəzarəti və dərmanların düzgün qəbul edilməsidir", – deyə infeksionist əlavə edib.

Həkim hesab edir ki, HİV-lə mübarizədə ən vacib məsələlərdən biri maarifləndirmədir. İnsanlar virusun necə yoluxduğunu və necə yoluxmadığını bilməli, xəstəliklə yaşayan şəxslərə qarşı ayrı-seçkilik və damğalama hallarına son qoymalıdırlar.

"Bu insanların ən çox ehtiyac duyduğu şey qorxu və qınaq deyil, anlayış və dəstəkdir. Bəzən bir insanın həyatında ən böyük dəyişikliyi dərmanlar deyil, ətrafındakı insanların ona göstərdiyi hörmət, anlayış və mənəvi dəstək yaradır", – deyə Zəba Hüseynova vurğulayıb.

Həkimin sözlərinə görə, HİV barədə düzgün məlumatlı olmaq həm öz sağlamlığımızı qorumağa, həm də bu virusla yaşayan insanların cəmiyyətə tam inteqrasiyasına kömək edir. Bu səbəbdən hər kəs HİV haqqında elmi və etibarlı məlumatlara əsaslanmalı, yanlış stereotiplərdən uzaq durmalıdır.

Həmçinin oxuyun