Politoloqdan Azərbaycan-Rusiya münasibətləri ilə bağlı ŞƏRH: “Bu, tam normallaşma deyil”  

Xəbər verdiyimiz kimi, Moskvada Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov və Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov arasında mühüm ikitərəfli görüş keçirilib. Görüşün əsas yekunu olaraq tərəflər iki ölkə arasındakı münasibətlərin normallaşdığını və son aylarda yaranmış fasilənin aradan qaldırıldığını elan ediblər. 

Regional diplomatiya baxımından müsbət hadisə kimi dəyərləndirilən bu addım tərəflərin qarşıdurma xəttini dərinləşdirmək deyil, dialoqu bərpa etmək yolunu seçdiyini göstərir. Bununla belə, ekspertlər bu prosesin həqiqi və tam normallaşmanı, yoxsa sadəcə müvəqqəti diplomatik sabitliyi ifadə etdiyini zamanın göstərəcəyini qeyd edirlər. Hazırda regionda formalaşan yeni geosiyasi reallıqlar fonunda Bakı və Moskva xəttindəki diplomatik tonun yumşalması diqqət mərkəzindədir.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən politoloq Rəşad Bayramov son aylarda iki ölkə arasında yaranmış gərginliyin pərdəarxası məqamlarını, bu gərginliyin aradan qalxmasına təsir edən amilləri və mövcud geosiyasi vəziyyəti şərh edib.

Gərginliyin əsas səbəbləri nə idi?

Politoloq qeyd edib ki, son aylarda yaranmış gərginliyin əsas səbəbləri bir neçə istiqamətlə, ilk növbədə isə AZAL-a məxsus təyyarənin vurulması ilə bağlı olub:

"Bu fonda Azərbaycan və Rusiya arasında müxtəlif siyasi məsələlər üzrə fikir ayrılıqları da meydana çıxmışdı. Xüsusilə qarşılıqlı bəyanatlar, bəzi hadisələrə fərqli yanaşmalar və informasiya məkanında yaranan narazılıqlar münasibətlərə haqlı olaraq mənfi təsir göstərmişdi. Lakin bütün bunların səbəbkarı təbii ki, biz deyildik. Azərbaycan ümumiyyətlə hər hansı bir ölkə ilə bu və ya digər səbəblərlə münasibətlərin korlanmasında heç vaxt maraqlı olmayıb. Biz yalnız əks tərəfin addımlarına adekvat münasibətimizi ifadə etmişik”.

Rəşad Bayramovun sözlərinə görə, rəsmi Bakı münasibətlərin ən gərgin anında belə ümumi strateji çərçivəni qoruyaraq böhranın idarə olunmasına üstünlük verib. 

Hazırda gərginliyin azalmasına təsir edən ən mühüm amillərdən biri iki ölkə arasında qarşılıqlı maraqların yüksək səviyyədə qalmasıdır. Politoloq iki əsas istiqaməti önə çəkir:

•İqtisadi və Strateji Layihələr: Azərbaycan və Rusiya arasında iqtisadi əlaqələr, ticarət, nəqliyyat, enerji və humanitar sahələrdə əməkdaşlıq kifayət qədər genişdir. Xüsusilə Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizi kimi regional layihələr hər iki dövlət üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu səbəbdən münasibətlərin uzunmüddətli böhran vəziyyətində qalması tərəflərin heç birinin maraqlarına uyğun gəlmir.

•Cənubi Qafqazın Yeni Geosiyasi Reallıqları: Azərbaycan regionda müstəqil xarici siyasət kursu həyata keçirir və müxtəlif qlobal və regional güclərlə münasibətlərini balanslaşdırmağa çalışır. Rusiya isə regionda öz təsir imkanlarını qorumağa və Azərbaycanla əməkdaşlıq kanallarını açıq saxlamağa maraqlıdır. Bu qarşılıqlı maraqlar tərəfləri kompromis axtarmağa sövq edən əsas səbəblərdən biridir.

"Problemlər tam həll olunmayıb, bu idarə olunan sabitlikdir"

Politoloq sonda vurğulayıb ki, diplomatik münasibətlərdə tonun yumşalması və yüksək səviyyəli görüşlərin keçirilməsi müsbət göstərici olsa da, bu, bütün problemlərin tamamilə aradan qalxdığı anlamına gəlməməlidir:

"Dövlətlərarası münasibətlərdə müəyyən məsələlər üzrə fikir ayrılıqları qalmağa davam edə bilər. Əsas məsələ həmin fikir ayrılıqlarının böhran səviyyəsinə yüksəlməsinin qarşısının alınmasıdır. Odur ki, hazırkı vəziyyəti daha çox münasibətlərin bərpası və idarə olunan sabitlik mərhələsi kimi qiymətləndirmək daha düzgün olardı”.

Çimnaz Telmanqızı