Niyə bəzi insanlar gec sərxoş olur, bəziləri isə az miqdarda alkoqoldan belə təsirlənir?

CƏMİYYƏT

444

16.07.2026, 22:06

Eyni məclisdə iki insan eyni miqdarda spirtli içki qəbul etsə də, onların orqanizminin reaksiyası tamamilə fərqli ola bilər. Bəziləri bir neçə qədəhdən sonra belə özünü normal hiss etdiyi halda, digərləri çox az miqdarda alkoqol qəbul etdikdən sonra sərxoşluq əlamətləri göstərməyə başlayır. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bunun əsas səbəbi orqanizmdə, xüsusilə də qaraciyərdə fəaliyyət göstərən xüsusi fermentlərlə bağlıdır.

Qaraciyər qəbul edilən alkoqolun zərərsizləşdirilməsində əsas rol oynayan orqandır. Bu prosesdə iki mühüm ferment iştirak edir. Birincisi alkoqol dehidrogenaza (ADH) adlanır. Bu ferment qəbul olunan etil spirtini parçalayaraq asetaldehid adlı zəhərli maddəyə çevirir. Asetaldehid orqanizm üçün alkoqoldan da daha toksik hesab olunur və sərxoşluq zamanı yaranan bir çox xoşagəlməz əlamətlərin əsas səbəblərindən biridir.

İkinci mərhələdə isə aldehid dehidrogenaza (ALDH) fermenti işə düşür. Bu ferment asetaldehidi daha təhlükəsiz maddə olan sirkə turşusuna çevirir. Sonradan həmin maddə su və karbon qazına parçalanaraq orqanizmdən xaric edilir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu fermentlərin işləmə sürəti hər insanda eyni olmur. Əgər ADH və ALDH fermentləri daha aktiv işləyirsə, qəbul edilən alkoqol qanda uzun müddət qalmır və daha sürətlə parçalanır. Bu səbəbdən həmin insanlar daha gec sərxoş olur və alkoqolun təsirini digərlərinə nisbətən daha az hiss edirlər.

Əksinə, fermentlərin fəaliyyəti zəif olduqda alkoqol və onun zəhərli parçalanma məhsulları qanda daha uzun müddət qalır. Nəticədə insan az miqdarda spirtli içki qəbul etsə belə, tez sərxoş olur, başgicəllənmə, ürəkbulanma, halsızlıq və digər əlamətlər daha erkən meydana çıxır.

Lakin alimlər qeyd edirlər ki, insanın alkoqola dözümlülüyünü yalnız fermentlərin fəaliyyəti müəyyən etmir. Burada bir sıra digər amillər də mühüm rol oynayır.

Bunlardan biri cins fərqidir. Qadınların orqanizmində suyun miqdarı kişilərlə müqayisədə daha az, yağ toxumasının payı isə daha çox olduğu üçün eyni miqdarda qəbul edilən alkoqol onların qanında daha yüksək konsentrasiya yaradır. Bundan əlavə, qadınlarda alkoqolu parçalayan fermentlərin aktivliyi də bəzi hallarda daha aşağı olur.

İnsanın bədən çəkisi və əzələ kütləsi də alkoqolun təsirinə ciddi təsir göstərir. Bədən çəkisi az olan şəxslərdə spirt daha sürətlə qana qarışdığı üçün sərxoşluq daha tez baş verir.

Mütəxəssislər uzun müddət müntəzəm spirtli içki qəbul edən insanlarda müəyyən adaptasiya yarandığını da bildirirlər. Belə şəxslər zahirən daha gec sərxoş görünə bilərlər. Lakin bu, alkoqolun orqanizmə zərər vermədiyi anlamına gəlmir. Əksinə, qaraciyər, beyin, ürək-damar sistemi və digər orqanlar yenə də spirtin mənfi təsiri altında qalır.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, "mən gec sərxoş oluram" ifadəsi sağlamlıq göstəricisi hesab edilə bilməz. Alkoqolun parçalanma sürəti fərqli olsa da, onun toksik təsiri bütün insanlarda mövcuddur. Buna görə də spirtli içkilərin qəbulunda ehtiyatlı olmaq, təhlükəsiz həddi aşmamaq və sağlam həyat tərzinə üstünlük vermək ən doğru yanaşma hesab olunur.

Həmçinin oxuyun