Boşanmadan sonra soyad mübahisəsi: hüquq nə deyir?

HÜQUQ

03.07.2026, 14:00

Boşanmadan sonra ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biri də keçmiş həyat yoldaşının nikah zamanı qəbul etdiyi soyadı daşımağa davam etməsidir. Bir çox vətəndaş “Boşanmışıq, amma keçmiş həyat yoldaşım hələ də mənim soyadımı daşıyır. Onu soyadımdan çıxarmaq üçün nə edə bilərəm?” sualı ilə hüquqşünaslara müraciət edir.

Mövzu ilə bağlı hüquqşünas Xəyalə Məmmədova Oxu24.com-a bildirib ki, Azərbaycan qanunvericiliyi bu məsələdə kifayət qədər aydın mövqe ortaya qoyur və keçmiş ərin birtərəfli qaydada qadının soyadını dəyişdirməsini tələb etmək hüququ yoxdur.

Hüquqşünasın sözlərinə görə, nikaha daxil olarkən tərəflər könüllü şəkildə müəyyən qərarlar qəbul edirlər. Həmin qərarlardan biri də soyad məsələsidir. Əgər qadın nikah zamanı ərinin soyadını qəbul edibsə və bu dəyişiklik rəsmi qaydada dövlət qeydiyyatına alınıbsa, sonradan həmin soyad onun şəxsi hüququna çevrilir.

“Qanunvericilikdə keçmiş həyat yoldaşını məcburi şəkildə soyaddan çıxarmaq və ya onun əvvəlki soyadına qaytarılmasını tələb etmək hüququ nəzərdə tutulmayıb. Bir dəfə qanuni əsaslarla qəbul edilmiş soyad sonradan yalnız həmin şəxsin öz iradəsi ilə dəyişdirilə bilər”, – deyə hüquqşünas vurğulayıb.

Xəyalə Məmmədova qeyd edib ki, bəzi şəxslər bu məsələ ilə bağlı məhkəmələrə müraciət edərək keçmiş həyat yoldaşlarının onların soyadını daşımasına son qoyulmasını tələb ediblər. Lakin məhkəmə təcrübəsi göstərir ki, belə tələblər hüquqi əsas olmadığı üçün təmin edilmir.Boşanma faktı avtomatik olaraq soyadın dəyişdirilməsi anlamına gəlmir. Keçmiş həyat yoldaşı istəsə, əvvəlki soyadına qayıda bilər, lakin bu, tamamilə onun şəxsi seçimidir və heç kim onu buna məcbur edə bilməz.Bu məsələ daha çox mənəvi və psixoloji aspektdən insanları narahat edir. Xüsusilə cəmiyyətimizdə bəzi şəxslər keçmiş həyat yoldaşının onların soyadını daşımasını istəmir və bunu ailə dəyərləri, mentalitet və şəxsi münasibətlər baxımından həssas məsələ kimi qiymətləndirirlər.Burada hüquqi və mənəvi yanaşmaları bir-birindən ayırmaq lazımdır. Hüquq baxımından keçmiş həyat yoldaşının həmin soyadı daşımağa davam etməsi tam qanunidir. Mənəvi baxımdan isə tərəflər arasında anlaşma əldə olunarsa, qadın könüllü şəkildə əvvəlki soyadına qayıda bilər. Lakin bu, məcburi xarakter daşımır

Xəyalə Məmmədova onu da əlavə edib ki, keçmiş həyat yoldaşının eyni soyadı daşıması digər tərəf üçün hüquqi baxımdan hər hansı problem yaratmır. Bu hal nə əmlak hüquqlarına, nə də digər mülki münasibətlərə təsir göstərir.Qanunvericilik şəxsin ad və soyad seçimi hüququnu fundamental şəxsi hüquqlardan biri kimi qoruyur və həmin hüquqa yalnız qanunda nəzərdə tutulmuş xüsusi hallarda müdaxilə edilə bilər.Bu səbəbdən, boşanmış şəxsin keçmiş həyat yoldaşını məcburi şəkildə öz soyadından çıxarması və ya məhkəmə yolu ilə buna nail olması hazırkı hüquqi mexanizmlər çərçivəsində mümkün hesab edilmir. Qərar yalnız soyadı daşıyan şəxsin öz iradəsinə bağlıdır.

Jalə

Həmçinin oxuyun