“Sizdən hər kəs cəhənnəmə daxil olacaq!” – Quranın bu ayəsini necə başa düşək?

Qurani Kərim insanın hidayəti üçün, onun haqqı batildən ayırması üçün göndərilmiş səmavi kitabdır.

İslam etiqadına əsasən insan həm bu dünyaya, həm də axirə aid bir varlıqdır. O dünyadan köçdükdə ruhu bədənindən ayrılır və müstil şəkilhə həyatına axirətdə davam edir, lakin həqiqətini tam anlanadığımız tam başqa bir şəkildə.

İnsan əməllərinə uyğun olaraq axirət həyatındakı aqibətini özü təyin edir. İman əhli və saleh əməl sahibləri ilahi mükafat olaraq cənnətə, bunu əksi isə cəhənnəmə göndəriləcək.

Lakin Quranda, Məryəm surəsinin 71-ci ayəsində hər kəsin cəhənnəmə daxil olacağı zikr olunur:

"Sizdən elə bir kəs olmaz ki, oraya (cəhhənəmə) varid olmasın. Bu, Rəbbinin (əzəldən) buyurduğu vacib bir hökmdür."

İlkin baxışda insanda hər kəsin cəhənnəmə daxil olacağı barədə təəssürüt yaranır. Lakin Quranın digər ayələrinə, hədislərə və təfsirlərə müraciət etdikdə ayənin təfsiri aydın olur.

Həmin surənin 72-ci ayəsi qeyd olunan (71-ci) ayəyə aydınlıq gətirir:
 

"Sonra Biz Allahdan qorxub pis əməllərdən çəkinənlərə nicat verəcək, zalımları isə orada diz üstə çökmüş halda saxlayacağıq!"

Həmçinin Feyz Kaşanı "Safi" təfsirində qeyd olunan ayənin izahında Həzrət peyğəmbərdən (s) hədis nəql edərək yazır: "Bütün yaxşı və pis əməl sahibləri hamısı cəhənnəmə daxil olacaq. Lakin cəhənnəm odu möminlər üçün sərin və salamatçılıq olacaq. Yandırıcı olmayacaq. Necəki od İbrahimi (ə) yandırmadı."

Şeyx Səduq "Etiqadatul-imamiyyə" əsərində bu barədə yazır: "Cəhənnəmə daxil olmaq siratdan keçmək mənasındadır. Siran cəhənnəm üçün körpü mənasındadır. Hərkəs oradan keçəcəkdir."

Peyğəmbər (s) nəq olunan başqa bir hədisdə buyurulur: Allah Təala cəhənnəmi bərkimiş yağ kimi edər və sonra ona əmr edər:

"Mənim əhlimi burax! Öz əhlini saxla!" Canım əlində olan Allaha and olsun cəhənnəm öz əhlini ana balasını tanıdığı kimi tanıyar."

Digər Quran ayələri, hədis və təfsirlərdən aydın olur ki, hər kəs cəhənnəmdən keçəcək, lakin naurdan olan təqva libası möminləri bu oddan qoruyacaq.