Dünyanın ən təhlükəli tutulmamış cinayətkarı öldü

SİYASƏT

23.10.2026, 18:44

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

1990-cı illərdə dünyanın ən qalmaqallı iş adamlarından biri kimi tanınan, adı beynəlxalq mütəşəkkil cinayətkarlıq və çirkli pulların yuyulması ilə bağlı araşdırmalarda hallanan milyarder Qriqori Luçanski vəfat edib. Bir vaxtlar Amerikanın “Time” jurnalının dünyanın ən təhlükəli, lakin ittiham irəli sürülməmiş şəxslərindən biri kimi təqdim etdiyi sahibkarın Rusiya siyasi elitası ilə əlaqələri uzun illər müzakirə mövzusu olub.

Oxu24.com xəbər verir ki, beynəlxalq xammal ticarəti ilə məşğul olan “Nordex” qrupunun təsisçisi Qriqori Luçanski oktyabrın 20-də Avstriyanın paytaxtı Vyanada 81 yaşında dünyasını dəyişib.

Onunla vida mərasiminin oktyabrın 25-də Riqadakı Yəhudi qəbiristanlığında keçiriləcəyi bildirilir.

1945-ci ildə Daşkənddə anadan olan Luçanski Moskva Polad və Ərintilər İnstitutunu bitirdikdən sonra Latviya SSR-də işləməyə başlayıb. O, respublika tələbə tikinti dəstələrinin qərargahına rəhbərlik edib, daha sonra Latviya Dövlət Universitetinin prorektoru vəzifəsində çalışıb.

1983-cü ildə universitet əmlakını mənimsəmək ittihamı ilə yeddi il azadlıqdan məhrum edilib. Lakin 1985-ci ildə vaxtından əvvəl şərti azadlığa buraxılıb. Luçanski sonralar cinayət işinin açılmasını Latviyanın o zamankı Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin rəhbəri Boris Puqonun intriqaları ilə əlaqələndirirdi.

SSRİ-nin dağılması ərəfəsində Luçanski beynəlxalq biznesə keçib. Onun 1990-cı ildə Avstriyada qeydiyyatdan keçirdiyi “Nordex” şirkəti qısa müddətdə postsovet məkanının ən böyük xammal ticarəti qurumlarından birinə çevrilib. Artıq 1993-cü ildə şirkət MDB ölkələrindən neft məhsulları ixrac edən beş ən böyük müəssisə arasında yer alırdı. Həmin dövrdə “Nordex”in illik dövriyyəsi təxminən iki milyard dollar qiymətləndirilirdi.

Şirkətin fəaliyyəti müxtəlif qalmaqallarla müşayiət olunub. 1993-cü ildə “Nordex” Rusiya neftinin Ukraynaya ərzaq müqabilində tədarükündə iştirak edib. Şirkət tədarük qiymətlərini süni şəkildə şişirtmək və əməliyyatlardan 30 milyon dollar qazanc əldə etməkdə ittiham olunub.

Luçanskinin adı 1990-cı illərin ortalarında Rusiyadan 30 min ton təmizlənmiş misin qanunsuz çıxarılması iddiaları ilə əlaqədar da gündəmə gəlib. Bu işdə adı hallanan “Kolumb” şirkətinin “Nordex”lə əlaqələri olduğu bildirilirdi. Sahibkar həmin dövrdə heykəltaraş Zurab Sereteliyə kömək etmək və Moskvanın meri Yuri Lujkovla yaxşı münasibətləri qorumaq istədiyini söyləmişdi.

Lujkovla əlaqələr sonrakı illərdə də davam edib. 2004-cü ilin martında Luçanski Moskva merini Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi ilə razılaşdırılmamış Batumi səfərində müşayiət edib.

Sahibkar Rusiyanın iri sənaye müəssisələri ilə bağlı sövdələşmələrdə də iştirak edib. 2001-ci ildə Novokuznetsk Alüminium Zavodunun səhmlərinin 66 faizinin Mixail və Yuri Jivilo qardaşlarından Oleq Deripaskanın “Rusal” şirkətinə satılmasında vasitəçilik edib.

2003–2011-ci illərdə isə onun nəzarətində olan Moskva Avtomobil Şirkəti (MAK) məşhur ZİL avtomobil zavodunun idarə olunması ilə məşğul olub. Müqaviləyə xitam verildikdən sonra ZİL şirkətdən məhkəmə qaydasında təxminən 1,1 milyard rubl tələb etsə də, iddianı uduzub.

Luçanskinin adı ABŞ-də də siyasi qalmaqallara qarışıb. 1993-cü ildə o, Demokratlar Partiyası üçün ianə toplama tədbirində ABŞ Prezidenti Bill Klintonla görüşüb. 1995-ci ildə isə prezidentin iştirak edəcəyi növbəti şam yeməyinə dəvət alıb. Lakin sahibkarın mütəşəkkil cinayətkarlıqla mümkün əlaqələrinə dair şübhələr ortaya çıxdıqdan sonra dəvət geri götürülüb.

1990-cı illərin ortalarında “Nordex”ə məxsus An-124 yük təyyarəsi ilə qanunsuz silah daşınması ehtimalı da araşdırılıb. Luçanski isə heç vaxt silah ticarəti ilə məşğul olmadığını bildirib.

1994-cü ildə Rusiyanın daxili işlər nazirinin müavini Mixail Yeqorov ABŞ Senatında çıxış edərkən “Nordex”in faktiki rəhbərinin Umar adlı çeçen olduğunu və onun qardaşının narkomafiya ilə əlaqəli sayıldığını iddia edib. Daha sonra Rusiya Daxili İşlər Nazirliyi bu məlumatın səhv olduğunu açıqlayıb.

Luçanskinin beynəlxalq miqyasda ən böyük qalmaqallarından biri 1996-cı ildə baş verib. Amerikanın “Time” jurnalı Rusiya mütəşəkkil cinayətkarlığı haqqında araşdırmasında onu çoxlarının dünyada hələ ittiham olunmamış ən təhlükəli cinayətkar hesab etdiyi şəxs kimi təqdim edib.

1999-cu ildə Britaniyanın “The Times” qəzeti də Luçanskini çirkli pulların yuyulması və mütəşəkkil cinayətkarlıqla əlaqələndirib. Sahibkar qəzetə qarşı böhtan iddiası qaldıraraq məhkəmədə qalib gəlib. Buna görə də onun barəsində mətbuatda səsləndirilmiş bütün ittihamların məhkəmə qaydasında sübuta yetirildiyini söyləmək doğru olmaz.

Luçanskinin Rusiya hakimiyyətinin yüksək vəzifəli nümayəndələri ilə əlaqələri də diqqət mərkəzində olub. “Time” jurnalının 1996-cı il araşdırmasında onun keçmiş baş nazir Viktor Çernomırdin, baş nazirin keçmiş birinci müavini Oleq Soskovets və Boris Yeltsin administrasiyasının nümayəndələri ilə təmaslarından bəhs edilib.

Luçanski sonrakı açıqlamalarında 1993-cü ilin əvvəllərində Rusiyanın tanınmış siyasi xadimləri Qavriil Popov və Yeqor Qaydara maliyyə dəstəyi göstərdiyini də iddia edib.

“Proyekt” nəşrinin məlumat bazası isə sahibkarın Moskva meriyasının yüksək vəzifəli şəxsləri ilə əlaqələrinə dair başqa bir diqqətçəkən fakt ortaya qoyub. Məlumata əsasən, Luçanski 2015-ci il oktyabrın 24-də Astanadan Rusiyaya şəxsi təyyarə ilə uçarkən hazırda Rusiya baş nazirinin müavini olan Marat Xusnullin, Moskva merinin müavini Maksim Liksutov və Gülnarə Penkova ilə eyni reysdə olub.

Beləliklə, postsovet dövrünün ilk böyük sərvət sahiblərindən biri olan Qriqori Luçanski arxasında milyardlarla dollarlıq biznes əməliyyatları, yüksək səviyyəli siyasi əlaqələr və onilliklər boyu davam edən mübahisəli reputasiya qoyaraq həyatını başa vurub. Onun fəaliyyəti SSRİ-nin dağılmasından sonra bizneslə siyasi hakimiyyət arasında yaranmış mürəkkəb münasibətlərin diqqətçəkən nümunələrindən biri kimi yadda qalır.Musavat.com

Həmçinin oxuyun