Evinizdəki "Wi-Fi" sizi izləyə bilər – Divarların arxasını görən texnologiyanın sirri

Evinizdə internetə qoşulmaq üçün istifadə etdiyiniz Wi-Fi routeri bir gün sizin hərəkətlərinizi izləyən cihaz rolunu oynaya bilər. Üstəlik, bunun üçün evə kamera yerləşdirməyə, mikrofon quraşdırmağa və ya insanın üzərində xüsusi sensor gəzdirməsinə ehtiyac yoxdur. Alimlərin üzərində çalışdığı yeni texnologiyalar Wi-Fi siqnalları vasitəsilə insanların harada dayandığını, necə hərəkət etdiyini, hətta bəzi hallarda nəfəsalma ritmini müəyyənləşdirməyə imkan verir.

Bəs bu necə mümkündür? Adi internet routeri doğrudanmı evdə baş verənləri görə bilir? Bu texnologiya Azərbaycandakı istifadəçilər üçün hansı təhlükələri yarada bilər?

Oxu24.com xəbər verir kı,  Lent.az   mövzunun maraqlı tərəflərini araşdırıb.

Wi-Fi divarların arxasını necə “görür”?

Wi-Fi cihazları məlumat ötürmək üçün radio dalğalarından istifadə edir. Bu dalğalar otaqda yayılarkən divarlara, mebellərə və insan bədəninə toxunur, əks olunur və istiqamətini dəyişir.

İnsan hərəkət etdikdə radio siqnallarının yayılma xüsusiyyətləri də dəyişir. Xüsusi proqram təminatı həmin dəyişiklikləri təhlil edərək otaqda hərəkət olub-olmadığını müəyyənləşdirə bilir.

Bu sahə elmdə “Wi-Fi sensing”, yəni Wi-Fi vasitəsilə mühitin hiss edilməsi adlanır.

Ən maraqlısı odur ki, bəzi tədqiqat sistemləri insanın üzərində telefon və ya başqa elektron cihaz olmadan da onun hərəkətini aşkarlaya bilir.

Kamera olmadan insanın hərəkətini müəyyən etmək mümkündür

ABŞ-nin Karnegi Mellon Universitetinin tədqiqatçıları Wi-Fi siqnallarından istifadə edərək insanların bədən vəziyyətini müəyyənləşdirməyə yönəlmiş sistem nümayiş etdiriblər.

Süni intellektin köməyi ilə radio siqnallarındakı dəyişikliklər təhlil olunur və insan bədəninin əsas nöqtələrinin təxmini yerləşməsi müəyyənləşdirilir.

Bu, müəyyən şəraitdə kameranın görmədiyi sahədəki hərəkətlər haqqında məlumat əldə etməyə imkan yaradır.

Lakin burada vacib məqam var: Wi-Fi divarın arxasındakı insanı adi kamera kimi görmür. Sistem radio dalğalarındakı dəyişikliklər əsasında hərəkətin riyazi modelini yaradır.

Nəticələrin dəqiqliyi otağın quruluşundan, divarların materialından, cihazların yerləşməsindən və istifadə olunan avadanlıqdan asılıdır.

Wi-Fi nəfəsinizi də izləyə bilər?

Tədqiqatların ən təəccüblü istiqamətlərindən biri insanın nəfəsalma hərəkətlərinin müəyyən edilməsidir.

Nəfəs alıb-verdikdə döş qəfəsində çox kiçik hərəkətlər yaranır. Həssas radioölçmə sistemləri uyğun şəraitdə bu dəyişiklikləri qeydə ala bilir.

Belə texnologiyalardan yaşlı insanların vəziyyətinin izlənilməsi, yuxu zamanı hərəkətlərin müşahidəsi və təmassız sağlamlıq monitorinqi üçün istifadə imkanları araşdırılır.

Ancaq bu sistemlər tibbi müayinəni əvəz etmir və hər bir adi routerin belə funksiyaya malik olduğu anlamına gəlmir.

Bəs kimsə evimizə gizlicə nəzarət edə bilər?

Bu texnologiyanın inkişafı məxfiliklə bağlı ciddi suallar doğurur.

Nəzəri baxımdan, uyğun avadanlıq və proqram təminatı olan şəxs Wi-Fi siqnallarındakı dəyişikliklərdən istifadə edərək müəyyən məkandakı hərəkətlər haqqında məlumat toplaya bilər.

Amma bu, istənilən qonşunun öz routeri ilə sizin mənzilinizdə nə baş verdiyini asanlıqla izləyə bilməsi demək deyil.

Belə nəzarət üçün xüsusi texniki imkanlar, əlverişli siqnal şəraiti və çox vaxt uyğunlaşdırılmış sistem tələb olunur.

Üstəlik, hərəkətin aşkarlanması ilə konkret şəxsin kimliyinin müəyyən edilməsi tamamilə fərqli məsələlərdir.

Azərbaycanda istifadəçilər nə etməlidir?

Azərbaycanda da evlərdə, ofislərdə və ictimai məkanlarda Wi-Fi şəbəkələrindən geniş istifadə olunur. Buna görə yeni texnologiyaların yaratdığı məxfilik risklərini nəzərə almaq vacibdir.

İstifadəçilərə routerlərin proqram təminatını yeniləmək, güclü administrator parollarından istifadə etmək, WPA2 və ya WPA3 təhlükəsizlik rejimini aktivləşdirmək tövsiyə olunur.

Bununla belə, Wi-Fi parolunu dəyişmək radio dalğaları əsasında aparılan bütün növ hərəkət analizlərinin qarşısını almır. Bu tədbirlər əsasən şəbəkəyə icazəsiz giriş riskini azaldır.

Gələcəkdə Wi-Fi texnologiyası təkcə internetə qoşulmaq üçün deyil, ağıllı ev sistemlərində hərəkətin aşkarlanması, təhlükəsizlik və sağlamlıq monitorinqi üçün də daha geniş istifadə oluna bilər.

Əsas sual isə açıq qalır: insanlara rahatlıq gətirən bu imkanlardan şəxsi həyata müdaxilə üçün istifadə edilməsinin qarşısı necə alınacaq?

Bir vaxtlar yalnız internet bağlantısı təmin edən kiçik routerlərin gələcəkdə evin daxilindəki hərəkətləri hiss edən sistemlərin bir hissəsinə çevrilməsi artıq elmi fantastika deyil. Lakin bu, hər evdəki Wi-Fi cihazının hazırda insanları gizlicə izlədiyi anlamına gəlmir.

Həmçinin oxuyun

Nazirlər Kabineti yeni QƏRAR VERİB

Evlənməyi planlaşdıranlar bunu BİLMƏLİDİR: Mütəxəssislə MÜZAKİRƏ

Həmin Saziş TƏSDİQLƏNDİ  — Prezidentin FƏRMANI

Qar yağacaq - XƏBƏRDARLIQ