Psixoloq xəbərdarlıq edir: uşaq tərbiyəsində cəza sistemi düzgün qurulmalıdır, şiddət qəbulolunmazdır  

Uşaq tərbiyəsində cəza və mükafat mexanizmi uzun illərdir müzakirə olunan mövzulardan biridir. Psixoloqlar bildirirlər ki, bu sistemin olması vacibdir, lakin onun mahiyyəti və tətbiq forması cəmiyyətdə çox vaxt yanlış anlaşılır.

Psixoloq Rafael Allahverdiyevin Oxu24.com saytına açıqlamasında qeyd edilib ki, tərbiyə prosesində “cəza” anlayışı heç bir halda şiddət, fiziki zorakılıq və ya işgəncə ilə eyniləşdirilməməlidir. Onun sözlərinə görə, cəza davranışın nəticəsini izah edən və uşağın məsuliyyət hissini formalaşdıran tərbiyə vasitəsidir.

Mütəxəssis vurğulayır ki, valideynlərin bir qismi uşağın səhv davranışına görə emosional reaksiya verərək onu sərt şəkildə cəzalandırır. Lakin bu yanaşma uşağın davranışı dərk etməsinə kömək etmir, əksinə qorxu və narahatlıq yaradır.

Psixoloqun fikrincə, “sən bu əşyanı sındırdın, ona görə telefonun alınmayacaq” və ya “səni ora aparmayacağam” kimi cəza formaları uşağın səhvin mahiyyətini anlamasına xidmət etmir. Uşaq bu halda yalnız nəticədən qorxur, lakin davranışın niyə yanlış olduğunu dərk etmir.

Rafael Allahverdiyev bildirir ki, uşaqlarda idrak və emosional inkişaf mərhələli şəkildə formalaşır. Bu səbəbdən onlar hərəkətlərinin nəticələrini böyüklər kimi analiz edə bilmirlər. Məhz buna görə də cəza mexanizmi izah və yönləndirmə ilə paralel aparılmalıdır.

Mütəxəssis qeyd edir ki, yanlış tətbiq olunan cəza sistemi uşaqlarda özünəinamın azalmasına, güvənsizlik hissinin yaranmasına və valideyn-uşaq münasibətlərində məsafənin artmasına səbəb ola bilər. Bəzi hallarda bu, uşağın özünü “arzuolunmaz” hiss etməsinə qədər gedib çıxır.

Psixoloq əlavə edir ki, tərbiyədə əsas məqsəd uşağın davranışını dəyişmək deyil, ona düzgün davranışı öyrətmək olmalıdır. Bu isə qorxu ilə deyil, anlaşma, dialoq və davamlı izahla mümkündür.

Onun sözlərinə görə, müsbət tərbiyə metodları — izah, alternativ davranışın göstərilməsi və düzgün davranışın mükafatlandırılması — daha dayanıqlı nəticə verir.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, valideynlər uşağın səhvini cəza ilə deyil, öyrədici yanaşma ilə düzəltməyə çalışmalıdırlar. Bu yanaşma həm uşağın psixoloji sağlamlığını qoruyur, həm də gələcəkdə daha məsuliyyətli fərd kimi formalaşmasına şərait yaradır.

Jalə

Həmçinin oxuyun

3 avqustda bizi nələr gözləyir? — ULDUZ FALI

İşləyən şəxslərin DİQQƏTİNƏ! Bundan sonra...

SSRİ bayrağına görə həbs olunanlardan biri Elçin Bayramlı imiş... 

Türkiyədən Azərbaycanla bağlı mühüm addım...