Veyp istifadəsi gənclər üçün Niyə risklidir?

TİBB

572

18.06.2026, 12:24

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Əgər gəncsinizsə, xüsusilə də yaşınız 25-ə qədərdirsə, bu mövzunu sona qədər diqqətlə oxumağınız tövsiyə olunur. Son illərdə veyp (elektron siqaret) istifadəsi, həm nikotinli, həm də nikotinsiz formaları ilə, xüsusilə gənclər arasında sürətlə artmaqdadır. Bir çox insan bunun adi “buxar” və ya zərərsiz alternativ olduğunu düşünür, lakin elmi araşdırmalar bunun tam olaraq belə olmadığını göstərir.

Oxu24.com xəbər verir ki, mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, veyp istifadəsi xüsusilə beyin inkişafı davam edən gənclərdə ciddi risklər yarada bilər. Elektron siqaretlərin tərkibində olan maddələr, xüsusilə nikotin, beyin funksiyalarına birbaşa təsir edir. Nikotin beyində dopamin sistemini süni şəkildə aktivləşdirir və qısa müddətli xoş hiss yaradır. Lakin bu təsir tez bir zamanda azalır və beynin həmin stimula alışması nəticəsində asılılıq mexanizmi formalaşır. Nəticədə insan daha çox istifadə etməyə meyilli olur, motivasiya azalır və diqqət pozğunluğu yarana bilər.

Nevroloji baxımdan ən kritik məqamlardan biri odur ki, insan beyni təxminən 25 yaşa qədər inkişaf prosesini davam etdirir. Bu dövrdə nikotinə məruz qalmaq beynin xüsusilə prefrontal korteks adlanan hissəsinə mənfi təsir göstərə bilər. Bu bölgə qərarvermə, impuls nəzarəti və planlama kimi funksiyalara cavabdehdir. Zərər görməsi isə riskli davranışların artmasına və idrak funksiyalarının zəifləməsinə səbəb ola bilər.Bundan əlavə, tədqiqatlar veyp aerozollarının orqanizmdə oksidativ stress yaratdığını göstərir. Bu proses hüceyrə səviyyəsində iltihabi reaksiyaları gücləndirir və uzunmüddətli perspektivdə neyronların zədələnməsi ilə nəticələnə bilər. Eyni zamanda qan-beyin baryerinin zəifləməsi ehtimalı da qeyd olunur ki, bu da beynin xarici toksinlərə qarşı müdafiəsini azalda bilər.

Həkimlər vurğulayırlar ki, yalnız nikotinli deyil, nikotinsiz veyplər də tam təhlükəsiz hesab edilmir. Aromatik maddələr və aerozol hissəcikləri tənəffüs sistemi və sinir sistemi üçün əlavə risklər yarada bilər.

Nəticə olaraq mütəxəssislər gənclərə xüsusilə diqqətli olmağı tövsiyə edir. Çünki bu dövrdə beynin inkişafına təsir edən hər bir faktor gələcək sağlamlıq və həyat keyfiyyəti üzərində mühüm rol oynayır. İstifadə edib-etməmək isə artıq fərdi seçimdir, lakin bu seçimin nəticələrini düzgün bilmək vacibdir.

Jalə

Həmçinin oxuyun