Yuxu və yaddaş: beynimiz informasiyanı necə “emal edir”?  

Müasir həyatın sürətli tempi və informasiya bolluğu insan beyninə ciddi yük yaradır. Mütəxəssislər bildirir ki, gün ərzində qəbul etdiyimiz məlumatların düzgün “yerləşdirilməsi” və yaddaşda qalması üçün yuxunun rolu həlledicidir.

Alimlərin fikrincə, insan beyni həm oyaq, həm də yuxu zamanı aldığı informasiyaları təhlil edir. Lakin gün ərzində daxil olan məlumatların çoxluğu səbəbindən beyin bunların hamısını dərhal emal edə bilmir. Bu proses əsasən yuxu zamanı baş verir. Yəni yuxu, qısa müddətli yaddaşdakı məlumatların uzunmüddətli yaddaşa ötürülməsi üçün vacib mərhələdir.

Keyfiyyətsiz və ya az yuxu isə bu mexanizmi pozur. Nəticədə insan oxuduğu və ya öyrəndiyi məlumatları yadda saxlamaqda çətinlik çəkir. Bu, təkcə yaddaşa deyil, eyni zamanda emosional vəziyyətə və ümumi beyin funksiyalarına da mənfi təsir göstərir.

Bu mövzuda aparılan maraqlı təcrübələrdən biri Lozanna Universitetində həyata keçirilib. Təcrübədə tələbələrə müəyyən mövzu üzrə material təqdim edilib və sonra onlar üç qrupa bölünüb. Birinci qrup istirahət edib və yatıb, ikinci qrup əyləncə ilə məşğul olub, üçüncü qrup isə mövzu ilə bağlı əlavə məlumatlar toplayıb.

Bir neçə saat sonra keçirilən testin nəticələri göstərib ki, ən yaxşı nəticəni istirahət edən və yatan tələbələr əldə edib. Bu, yuxunun informasiyanın mənimsənilməsində nə qədər mühüm rol oynadığını bir daha sübut edir. Ən zəif nəticə isə əlavə informasiya ilə beyni yükləyən qrupda qeydə alınıb.

Mütəxəssislər tövsiyə edir ki, öyrənmə prosesində fasilələr vermək, qısa istirahətlər etmək və məlumatları başqalarına izah etmək yaddaşı gücləndirir. Həmçinin, gec saatlara qədər fasiləsiz oxumaq əvəzinə, hər 40–45 dəqiqədən bir qısa fasilə vermək və fiziki aktivliklə məşğul olmaq daha effektiv hesab olunur.

Nəticə olaraq, yuxu sadəcə istirahət deyil, həm də beynin “işləmə rejimi”dir. Öyrəndiklərimizin yadda qalması üçün sağlam və keyfiyyətli yuxu vacib şərtdir.

Jalə

Həmçinin oxuyun

Əli Əsədov qərar İMZALADI: 60 manat TƏSDİQLƏNDİ

Maaş və təqaüdlərin artımı BAŞLAYIR - Ekspert AÇIQLADI

Sürücüləri 30%-lik artım gözləyir       —      Qiymətlər necə hesablanacaq?

Azərbaycanda bu şəxslərin maaşları artırıldı