Müqavilə bitəndə işçiyə nə düşür? – Hüquqşünaslardan açıqlama

HÜQUQ

129

27.08.2026, 16:20

Müddətli əmək müqaviləsi ilə çalışan şəxslər arasında müqavilənin müddəti başa çatdıqda əmək münasibətlərinin heç bir əlavə prosedur olmadan avtomatik şəkildə bitdiyi barədə yanlış fikir kifayət qədər geniş yayılıb. Halbuki əmək müqaviləsinin müddətinin başa çatması ilə bağlı qanunvericilikdə müəyyən tələblər mövcuddur və işəgötürən bu tələblərə əməl etməlidir.

Oxu24.com xəbər verir ki,hüquqşünasların sözlərinə görə, işəgötürənin müqavilənin müddətinin başa çatmasını əsas gətirərək işçini xəbərdar etmədən və qanunvericiliyin tələb etdiyi prosedurları yerinə yetirmədən əmək münasibətlərinə xitam verməsi halları ayrıca hüquqi qiymətləndirilməlidir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, müddətli əmək müqaviləsinin bitmə tarixi yaxınlaşdıqda tərəflərin müqavilənin davam etdirilib-etdirilməyəcəyi ilə bağlı münasibətlərinin düzgün rəsmiləşdirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. İşçi sadəcə “müddət başa çatdı” deyilməsi ilə bütün hüquqlarını itirmiş hesab olunmur.Xüsusilə əmək müqaviləsinin müddətinin uzadılması və ya müddətsiz hesab edilməsi ilə bağlı qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hallar diqqətlə araşdırılmalıdır. Bunun üçün müqavilənin özü, onun bağlanma və bitmə tarixləri, işçinin faktiki olaraq işə davam edib-etməməsi, işəgötürənin xitamla bağlı hansı hərəkətləri həyata keçirməsi və digər hallar nəzərə alınır.Müddətli əmək müqaviləsi başa çatdıqdan sonra işçi əvvəlki qaydada işləməyə davam edirsə və əmək münasibətlərinin davam etdirilməsi ilə bağlı qanunda nəzərdə tutulan hallar yaranırsa, bu vəziyyət əmək müqaviləsinin sonrakı hüquqi statusuna təsir göstərə bilər. Buna görə də işəgötürənin yalnız müqavilədə göstərilən tarixə istinad etməsi hər konkret halda kifayət hesab edilmir.

Hüquqşünasların fikrincə, işçinin əmək müqaviləsinə xitam verilməsi barədə məlumatı sonradan əldə etməsi də mübahisə üçün əsas yarada bilər. Belə vəziyyətdə işçi ilk növbədə əmək müqaviləsinin hansı əsasla və hansı tarixdən xitam olunduğunu müəyyən etməlidir. Bununla yanaşı, işəgötürənin xitam barədə əmri, əmək müqaviləsi və digər sənədlər də araşdırılmalıdır.

Mütəxəssislər işçilərə əmək müqaviləsinin elektron sistemdəki məlumatlarını da mütəmadi olaraq yoxlamağı tövsiyə edirlər. Çünki əmək münasibətləri ilə bağlı əsas məlumatların vaxtında əldə edilməsi sonradan hüquqların müdafiəsi baxımından əhəmiyyətli ola bilər.Əmək müqaviləsinə qanunsuz xitam verildiyini düşünən şəxs hüquqlarının bərpası üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada müraciət edə bilər. Konkret olaraq işə bərpa, məcburi iş buraxma müddəti üçün ödəniş və digər tələblərin mümkün olub-olmaması isə işin faktiki hallarından və xitamın hüquqi əsasından asılıdır.Burada başqa bir vacib məqam da var: müddətli əmək müqaviləsinin olması işçinin bütün əmək hüquqlarının avtomatik olaraq məhdudlaşdırılması demək deyil. Müddətli müqavilə ilə çalışan şəxs də əmək qanunvericiliyinin verdiyi hüquqlardan istifadə edir və işəgötürən əmək münasibətlərinə xitam verərkən qanunda müəyyən edilmiş prosedurlara əməl etməlidir.

Hüquqşünaslar vurğulayırlar ki, “müqavilənin vaxtı bitdi, deməli, işdən çıxarıldım” yanaşması hər vəziyyət üçün doğru deyil. Əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi ilə bağlı konkret hüquqi nəticəni müəyyən etmək üçün sənədlərə və faktiki vəziyyətə birlikdə baxmaq lazımdır.Əgər işçi müqaviləsinin müddəti başa çatdığı üçün işdən uzaqlaşdırılıb, lakin bunun necə rəsmiləşdirildiyini bilmirsə, əmək müqaviləsinin xitam əsasını, xitam tarixini və işəgötürənin həyata keçirdiyi prosedurları yoxlaması vacibdir. Çünki qanun pozuntusu müəyyən edilərsə, şəxsin hüquqlarının müdafiəsi üçün müvafiq hüquqi mexanizmlərdən istifadə etmək mümkün ola bilər.

Mütəxəssislər həmçinin işçilərə əmək müqaviləsinin müddəti başa çatmazdan əvvəl işəgötürənlə münasibətlərini dəqiqləşdirməyi, bütün sənədləri saxlamağı və xitamla bağlı verilmiş qərarın surətini əldə etməyi məsləhət görürlər.Nəticə etibarilə, müddətli əmək müqaviləsinin başa çatması əmək münasibətlərinin hüquqi baxımdan necə və hansı qaydada sona çatdırılmasından ayrı qiymətləndirilə bilməz. İşəgötürənin qanunda nəzərdə tutulan tələblərə əməl edib-etmədiyi, işçinin xəbərdar edilib-edilmədiyi və müqavilənin sonrakı taleyinin necə müəyyənləşdiyi hər bir konkret halda ayrıca araşdırılmalıdır.

Həmçinin oxuyun