Mülk davası olanlar bu xəbəri oxusun: Bu,hüququnuz da var

HÜQUQ

116

11.05.2026, 16:37

Atanın mülkiyyətindən imtina və qeydiyyat: pay hüququ yaranırmı? — hüquqşünas izah edir

Son vaxtlar vətəndaşlar arasında miras və ailə mülkiyyəti ilə bağlı suallar, xüsusilə “imtina etdikdən sonra pay hüququ qalırmı?” mövzusu ətrafında ciddi anlaşılmazlıqlar müşahidə olunur.

Ən çox müzakirə edilən məsələlərdən biri də şəxsin atanın mülkiyyətində qeydiyyatda olması, lakin sonradan imtina etməsi halında hüquqi statusun necə müəyyənləşməsidir.

Oxu24.com xəbər verir ki,hüquq mütəxəssislərinin açıqlamasına görə, burada əsas məqam terminlərin düzgün başa düşülməsidir.

“İmtina” anlayışı hüquqi baxımdan şəxs tərəfindən müəyyən əmlaka və ya miras payına olan hüququndan könüllü şəkildə imtina edilməsi deməkdir. Bu addım atıldıqdan sonra həmin əmlaka dair pay hüququ artıq yaranmır və ya mövcud hüquq itirilmiş sayılır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, şəxsin hər hansı bir daşınmaz və ya daşınar əmlakda qeydiyyatda olması avtomatik olaraq mülkiyyət və ya pay hüququ yaratmır. Qeydiyyat yalnız yaşayış və ya istifadə hüququnun müəyyən forması ola bilər, lakin mülkiyyət hüququ ilə eyni hüquqi nəticəni vermir.

Hüquqşünasların izahına görə, bir şəxs ata mülkiyyətində və ya ailə üzvünün adına olan əmlakda qeydiyyatda ola bilər, lakin bu, onun həmin əmlakda pay sahibi olması demək deyil. Pay hüququ yalnız mülkiyyətin hüquqi əsaslarla təsdiqləndiyi və ya miras qaydaları ilə müəyyənləşdirildiyi hallarda yaranır.

Əgər şəxs mülkiyyət və ya miras hüququndan imtina edibsə, bu halda artıq həmin əmlak üzərində heç bir pay iddiası irəli sürə bilməz. İmtina aktı hüquqi nəticə doğuran bir hərəkət hesab olunur və geri götürülməsi yalnız qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş xüsusi hallar istisna olmaqla mümkün deyil.

Mütəxəssislər əlavə edirlər ki, qeydiyyat hüququ ilə istifadə hüququ da fərqli anlayışlardır. Şəxs müəyyən yaşayış ünvanında qeydiyyatda qala bilər, lakin bu, ona mülkiyyət hüququ vermir. Eyni zamanda, belə hallarda istifadə hüququ mövcud ola bilər, lakin bu hüquq da mülkiyyətçinin qərarı və ya hüquqi əsaslarla məhdudlaşdırıla bilər.

Bəzi hallarda, əgər mülkiyyətçi əmlakı istifadə edən şəxsə kompensasiya ödəyirsə və ya mülkiyyət hüququ dəyişdirilirsə, həmin istifadə hüququna da xitam verilə bilər. Bu, mülki hüquq münasibətlərində geniş tətbiq olunan prinsiplərdən biridir.

Hüquqşünaslar xüsusi olaraq vurğulayırlar ki, miras və mülkiyyət məsələlərində ən çox rast gəlinən səhv anlayışlardan biri “qeydiyyat = pay hüququ” düşüncəsidir. Halbuki bu iki anlayış tamamilə fərqli hüquqi kateqoriyalardır və bir-birini avtomatik olaraq yaratmır.

Nəticə olaraq mütəxəssislər bildirirlər ki, əgər şəxs mülkiyyət və ya miras hüququndan imtina edibsə, onun həmin əmlak üzərində pay iddiası yoxdur. Qeydiyyatda qalmaq isə yalnız yaşayış və istifadə ilə bağlı texniki hüquqi statusdur və mülkiyyət hüququ ilə qarışdırılmamalıdır.

Hazırladı:Nigar

Həmçinin oxuyun