Qaynar xətt:

(+99450) 247 90 86

Süni intellekt insanları düşünmək qabiliyyətindən məhrum edə bilər

Süni intellekt insanları düşünmək qabiliyyətindən məhrum edə bilər

DÜNYA

39

11.11.2026, 22:55

Google
Xəbərlərimizi Google-da izləyin
Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun
Abunə ol

Süni intellekt agentlərinə gündəlik tapşırıqların həvalə edilməsi insanların bəzi vacib bacarıqlarını itirməsi ilə nəticələnə bilər.

Oxu24.com  xəbər verir ki, bu barədə “Anthropic” şirkətinin mühəndisi Addi Osmani xəbərdarlıq edib. Onun sözlərinə görə, iş proseslərinin avtomatlaşdırılması insanın müstəqil düşünmək vərdişindən imtina etməsinə səbəb olmamalıdır. Süni intellekt tapşırıqları insandan daha yaxşı yerinə yetirsə belə, yekun nəticəyə görə məsuliyyət yenə də insanın üzərində qalır.

Mühəndis süni intellekt alətlərindən, o cümlədən proqram təminatının hazırlanmasında istifadəni dayandırmağa çağırmır. Onun fikrincə, əsas problem insanların alqoritmlərin nəticələrini yoxlamaqdan, qəbul edilən qərarları anlamaqdan və müstəqil ideyalar formalaşdırmaqdan imtina etməsidir.

“İdrak borcu” necə yaranır?

Osmani etiraf edir ki, süni intellekt agentlərinin geniş istifadəsi nəticəsində onun gündəlik işində tənqidi düşüncə tələb edən vəziyyətlər azalıb. Onun fikrincə, istifadə edilməyən bacarıqlar tədricən zəifləyir və bu proses gözləniləndən daha sürətli baş verə bilər.

Mühəndis bu prosesi “idrak borcu” adlandırır. Əvvəlcə insan süni intellektin cavablarını diqqətlə oxuyur və yoxlayır. Sonra əvvəlki nəticələrə güvənərək növbəti cavabları daha səthi nəzərdən keçirməyə başlayır. Bir müddət sonra isə cavabın yalnız ümumi quruluşuna baxmaq kifayət edir.

Nəticədə istifadəçi hətta süni intellektin hazırladığı kodun ayrı-ayrı sətirlərini və ya texniki qərarların səbəbini izah etməkdə çətinlik çəkə bilər.

Niyə bütün məsuliyyəti süni intellektə ötürmək olmaz?

Avtomatlaşdırmanın tərəfdarları hesab edirlər ki, gələcəkdə süni intellektin insandan daha yaxşı yerinə yetirəcəyi bacarıqları qorumağa ehtiyac qalmaya bilər. Lakin Osmani bu yanaşma ilə razılaşmır.

Onun fikrincə, işin böyük hissəsini süni intellekt yerinə yetirsə belə, nəticəyə görə məsuliyyət insanın üzərində qalır. Bu, xüsusilə proqramlaşdırma, texniki infrastruktur və biznes prosesləri kimi sahələrdə əhəmiyyətlidir. Çünki buraxılan səhvlər ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.

Bacarıqları itirməmək üçün nə etmək lazımdır?

Mütəxəssis süni intellektdən istifadə zamanı müstəqil düşünmə qabiliyyətini qorumaq üçün bir neçə yanaşma təklif edir:

Əsas bacarıqları mütəmadi tətbiq etmək və bəzi tapşırıqları süni intellektsiz yerinə yetirmək;

Süni intellektə müraciət etməzdən əvvəl problemi və mümkün həll yollarını müstəqil müəyyənləşdirmək;

Hazır nəticəni sadəcə qəbul etməmək, onun məzmununu və əsaslandırmasını yoxlamaq;

Alqoritmin hansı səbəbdən konkret qərar verdiyini və həmin qərarın hansı məhdudiyyətlərə malik olduğunu anlamaq.

Beləliklə, mütəxəssisin əsas xəbərdarlığı süni intellektdən istifadə etməmək deyil, onun rahatlığına həddindən artıq güvənərək müstəqil düşünmə vərdişini itirməməkdir.Sfera.az

Leyla Əliyeva "Qlobal Sıfır Tullantı Alyansı" çərçivəsində keçirilən yüksəksəviyyəli toplantıda iştirak edib

21:45 / 11 Noyabr 2026

SİYASƏT SİYASƏT

Leyla Əliyeva "Qlobal Sıfır Tullantı Alyansı" çərçivəsində keçirilən yüksəksəviyyəli toplantıda iştirak edib

89

0
Azərbaycanın əməkdar artisti VƏFAT ETDİ

21:14 / 11 Noyabr 2026

CƏMİYYƏT CƏMİYYƏT

Azərbaycanın əməkdar artisti VƏFAT ETDİ

748

0
98 il yaşayan azərbaycanlı general - Maraqlı faktlar

21:08 / 11 Noyabr 2026

CƏMİYYƏT CƏMİYYƏT

98 il yaşayan azərbaycanlı general - Maraqlı faktlar

423

0
Yarım milyon manatı vergidən yayındırma faktı üzrə məhkəmə başlayıb

21:05 / 11 Noyabr 2026

HÜQUQ HÜQUQ

Yarım milyon manatı vergidən yayındırma faktı üzrə məhkəmə başlayıb

116

0
İtirilmiş əşyanı tapan şəxs nə vaxt onun qanuni sahibi ola bilər? – Vəkildən AÇIQLAMA  

20:58 / 11 Noyabr 2026

CƏMİYYƏT CƏMİYYƏT

İtirilmiş əşyanı tapan şəxs nə vaxt onun qanuni sahibi ola bilər? – Vəkildən AÇIQLAMA  

126

0
Rusiyada yüksək vəzifəli şəxs QƏFİL ÖLDÜ

20:49 / 11 Noyabr 2026

DÜNYA DÜNYA

Rusiyada yüksək vəzifəli şəxs QƏFİL ÖLDÜ

601

0
Fermerlər üçün tam vergi güzəşti ləğv edilir: 2027-ci ildən yeni mexanizm tətbiq olunacaq – Aqrar sektoru nə gözləyir?  

20:47 / 11 Noyabr 2026

CƏMİYYƏT CƏMİYYƏT

Fermerlər üçün tam vergi güzəşti ləğv edilir: 2027-ci ildən yeni mexanizm tətbiq olunacaq – Aqrar sektoru nə gözləyir?  

110

0
Avropa liderləri Prezident İlham Əliyevin mövqeyinə niyə xüsusi maraq göstərir? - TƏHLİL

20:28 / 11 Noyabr 2026

SİYASƏT SİYASƏT

Avropa liderləri Prezident İlham Əliyevin mövqeyinə niyə xüsusi maraq göstərir? - TƏHLİL

113

1
Prezident İlham Əliyevin Türkiyəyə səfəri başa çatıb 

20:22 / 11 Noyabr 2026

SİYASƏT SİYASƏT

Prezident İlham Əliyevin Türkiyəyə səfəri başa çatıb 

131

0
Paşinyan Antalyada Ərdoğan və Pezeşkianla görüşüb

20:19 / 11 Noyabr 2026

SİYASƏT SİYASƏT

Paşinyan Antalyada Ərdoğan və Pezeşkianla görüşüb

113

0
Leyla Əliyeva COP31 çərçivəsində Azərbaycan pavilyonunda olub

20:08 / 11 Noyabr 2026

CƏMİYYƏT CƏMİYYƏT

Leyla Əliyeva COP31 çərçivəsində Azərbaycan pavilyonunda olub

112

0
Avtomobilin dövlət nömrə nişanlarından biri itərsə, tək nömrə ilə sürmək olarmı? – Sürücülərə vacib xəbərdarlıq  

19:57 / 11 Noyabr 2026

CƏMİYYƏT CƏMİYYƏT

Avtomobilin dövlət nömrə nişanlarından biri itərsə, tək nömrə ilə sürmək olarmı? – Sürücülərə vacib xəbərdarlıq  

600

1