Sudurqa zamanı ağıza barmaq salmaq təhlükəlidir – İlk yardım qaydalarını hər kəs bilməlidir

TİBB

16.07.2026, 21:57

Sudurqa (qıc olma) tutması ilə qarşılaşan insanların əksəriyyəti təşvişə düşür və xəstəyə kömək etmək istəyərkən yanlış addımlar atırlar. Halbuki belə vəziyyətlərdə edilən bəzi səhvlər xəstənin vəziyyətini daha da ağırlaşdıra, hətta ona və yardım göstərən şəxsə ciddi xəsarətlər yetirə bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, qıc tutması zamanı ən vacib məsələ panikaya düşməmək və düzgün ilk yardım qaydalarına əməl etməkdir.

Ən geniş yayılmış yanlış təsəvvürlərdən biri sudurqa keçirən şəxsin ağzına barmaq, qaşıq və ya başqa əşya salmaqdır. Bir çox insan bunun xəstənin dilini udmasının qarşısını alacağını düşünsə də, bu fikir tamamilə yanlışdır. Qıc zamanı insanın çənə əzələləri çox güclü şəkildə yığılır. Bu səbəbdən ağıza barmaq salmaq həm yardım göstərən şəxsin barmaqlarının ciddi zədələnməsinə, həm də xəstənin dişlərinin, çənəsinin və ağız boşluğunun travma almasına səbəb ola bilər. İnsan qıc zamanı dilini uda bilməz.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, qıc tutmasını zorla saxlamağa çalışmaq da düzgün deyil. Xəstənin əl-ayaqlarını tutaraq hərəkətlərini dayandırmağa cəhd etmək nə tutmanı dayandırır, nə də vəziyyəti yaxşılaşdırır. Əksinə, bu zaman sümüklərin, oynaqların və əzələlərin zədələnməsi riski artır.

İlk yardım göstərən şəxs ilk növbədə ətraf mühiti təhlükəsiz hala gətirməlidir. Xəstənin başı və bədəni ətrafında olan sərt, iti və kəsici əşyalar uzaqlaşdırılmalıdır. Çünki qıc zamanı nəzarətsiz hərəkətlər nəticəsində insan başını yerə və ya yaxınlıqdakı əşyalara vuraraq ağır travma ala bilər.

Əgər imkan varsa, başın altına yumşaq bir geyim və ya yastıq qoymaq tövsiyə edilir. Bu, baş nahiyəsinin zədələnmə riskini azaldır.

Qıc tutması zamanı insanların etdiyi digər səhvlərdən biri də xəstənin üzünə su tökmək və ya onu ayıltmaq məqsədilə sillələməkdir. Bu üsulların heç biri tutmanı dayandırmır. Əksinə, əlavə travmaya səbəb ola bilər. Sudurqa beyində baş verən elektrik aktivliyinin müvəqqəti pozulmasıdır və bunu bu cür üsullarla dayandırmaq mümkün deyil.

Tutma bitdikdən sonra xəstə mütləq ehtiyatla yan vəziyyətə çevrilməlidir. Bu, ilk yardımın ən vacib mərhələlərindən biridir. Yan vəziyyət qusuntu və ya ağız boşluğundan gələn mayenin nəfəs yollarına düşməsinin qarşısını alır, nəfəs almanı asanlaşdırır və boğulma riskini minimuma endirir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, qıc tutmalarının əksəriyyəti bir neçə dəqiqə ərzində öz-özünə dayanır. Lakin tutma 5 dəqiqədən artıq davam edərsə, biri bitən kimi digəri başlayarsa, xəstə huşunu uzun müddət bərpa etməzsə, ilk dəfə qıc keçirirsə, hamilədirsə, şəkərli diabet xəstəsidirsə və ya tutma zamanı ciddi xəsarət alıbsa, dərhal təcili tibbi yardım çağırılmalıdır.

Həkimlər vurğulayırlar ki, düzgün ilk yardım göstərilməsi bəzən xəstənin həyatını xilas edə bilər. Ən vacib qayda sakitliyi qorumaq, xəstəni təhlükəsiz vəziyyətə gətirmək, onun nəfəs almasına mane olmamaq və yanlış müdaxilələrdən çəkinməkdir. Sudurqa zamanı panikaya düşmək əvəzinə, sadə, lakin düzgün addımlar atmaq həm xəstənin təhlükəsizliyi, həm də mümkün ağırlaşmaların qarşısının alınması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Həmçinin oxuyun