Pankreas xərçənginin əlamətləri – xəstəlik niyə gec aşkarlanır?

TİBB

435

08.05.2026, 15:15

Pankreas (mədəaltı vəzi) xərçəngi müasir onkologiyada ən təhlükəli xəstəliklərdən biri hesab olunur və onun əsas problemi erkən mərhələdə demək olar ki, gizli gedişə malik olmasıdır. Bu səbəbdən xəstələrin böyük bir hissəsində diaqnoz artıq xəstəlik irəliləmiş mərhələyə çatdıqdan sonra qoyulur. Mütəxəssislərin fikrincə, məhz bu gecikmə pankreas xərçənginin müalicəsini çətinləşdirən əsas amillərdən biridir.

Ümumi və transplantasiya cərrahı Jalə İsmayılovanın Oxu24.com-a açıqlamasına görə, pankreas xərçəngi uzun müddət heç bir xüsusi əlamət verməyə bilər və ilk mərhələdə müşahidə olunan şikayətlər çox vaxt ümumi xarakter daşıdığı üçün digər xəstəliklərlə qarışdırılır.

Lakin şiş böyüdükcə və ətraf toxumalara, xüsusilə öd yollarına və sinirlərə təzyiq göstərdikcə daha aydın klinik simptomlar ortaya çıxmağa başlayır.

Həkimin sözlərinə əsasən, xəstəliyin ilk və ən çox rast gəlinən ümumi əlamətlərindən biri iştahasızlıq və izah olunmayan çəki itkisidir. Xəstə normal qidalanmasına baxmayaraq, tədricən arıqlama müşahidə edir və bu hal çox vaxt diqqətdən qaçırılır. Bu proses orqanizmdə maddələr mübadiləsinin pozulması və şişin enerji balansına təsiri ilə əlaqədardır. Eyni zamanda xəstələrdə ümumi zəiflik, tez yorulma və halsızlıq da müşahidə oluna bilər.

Xəstəliyin inkişafı ilə yanaşı qarın boşluğunun yuxarı hissəsində, xüsusilə epiqastral bölgədə ağrılar meydana çıxır. Bu ağrılar adətən küt xarakterli olur, davamlı şəkildə hiss edilir və zamanla intensivliyi artır. Bəzi hallarda ağrı bel nahiyəsinə də yayıla bilər ki, bu da xəstələrin onu bel və ya mədə-bağırsaq problemi ilə səhv salmasına səbəb olur. Lakin fərqləndirici xüsusiyyət ondan ibarətdir ki, bu ağrılar keçici olmur və uzun müddət davam edir.

Pankreasın əsas funksiyalarından biri həzm fermentlərinin ifrazıdır. Xəstəlik bu funksiyanı pozduqda qidaların, xüsusilə yağların parçalanması zəifləyir. Nəticədə həzm sistemi pozğunluqları yaranır və steatoriya adlanan vəziyyət inkişaf edir. Bu zaman nəcis yağlı, parlaq və xoşagəlməz qoxulu olur, eyni zamanda rəng dəyişiklikləri müşahidə edilə bilər. Bu simptom xəstəliyin həzm sisteminə ciddi təsir göstərdiyini göstərən mühüm əlamətlərdən biridir.

Mütəxəssis əlavə edir ki, pankreas xərçənginin bəzən daha az nəzərə çarpan, lakin mühüm göstəricilərindən biri də səbəbsiz şəkildə ortaya çıxan şəkərli diabetdir. Xüsusilə 40–50 yaşdan yuxarı şəxslərdə, əvvəlcədən diabet anamnezi olmadan yaranan şəkər xəstəliyi pankreas funksiyasının pozulmasına işarə edə bilər. Bu vəziyyət mədəaltı vəzinin insulin ifraz edən hüceyrələrinin zədələnməsi ilə əlaqədar ola bilər.

Xəstəlik daha da irəlilədikdə ən xarakterik və diqqət çəkən əlamətlərdən biri sarılıqdır. Şişin öd yollarını sıxması nəticəsində öd axını çətinləşir və qanda bilirubin səviyyəsi yüksəlir. Bunun nəticəsində dəridə və gözlərin ağ hissəsində saralma müşahidə olunur. Eyni zamanda sidiyin tündləşməsi və nəcisin açıq rəng alması da sarılığın tipik klinik göstəriciləri sırasındadır. Bəzi hallarda dəri qaşınması da əlavə simptom kimi ortaya çıxa bilər.

Jalə İsmayılova vurğulayır ki, bu əlamətlərdən hər hansı biri və ya bir neçəsi birlikdə müşahidə olunarsa, vaxt itirmədən həkim müayinəsinə müraciət edilməlidir. Çünki pankreas xərçəngində erkən diaqnoz müalicə nəticələrinə birbaşa təsir göstərir və xəstənin həyatının xilas olunmasında həlledici rol oynayır. Gecikmiş hallarda isə xəstəlik artıq ətraf orqanlara yayılmış olur və müalicə imkanları məhdudlaşır.

Nigar

Həmçinin oxuyun