İstidən ölənlərin sayı 5 mini keçdi - ŞOK RƏQƏMLƏR
09 İyul 2026, 17:28
Tarix təkrarlanır: Milyonlarla insan küçələrə çıxdı - Sonun başlanğıcı, yoxsa böyük teatr?
DÜNYA
56
09.07.2026, 21:08
İranda Ayətullah Xameneinin dəfn mərasimi ilə bağlı böyük iddialar səslənir. Deyirlər ki, milyonlarla insan küçələrə çıxıb. Hətta bu izdihamın dünya tarixində ən böyük olduğu iddia olunur. Daha da irəli gedərək bu mənzərəni rejimə xalq dəstəyi kimi təqdim edirlər.
Amma tarix başqa şey deyir.
Diktatura rejimlərində izdiham azad seçim deyil. Bu, çox vaxt səfərbərlik, təzyiq, qorxu və idarə olunan kütlə deməkdir. İnsanlar belə mərasimlərə həmişə könüllü gəlmir. Bəzən gəlməyə məcbur edilir, bəzən isə gəlməmək risklidir.
1953-cü ildə Stalinin dəfnində milyonlarla insan iştirak etdi. Bu, tarixin ən böyük izdihamlarından biri idi. Amma həmin izdiham faciəyə çevrildi. Moskvanın mərkəzində insanlar sıxlıqdan ayaq altında qaldı, müxtəlif hesablamalara görə yüzlərlə insan həyatını itirdi. Sovet hakimiyyəti bu faktı uzun müddət gizlətdi. Çox keçmədi ki, onun qurduğu kult dağıldı, cinayətləri ifşa olundu və sistem dəyişməyə başladı.
Mao Zedongun ölümündə də milyonlar küçələrə çıxdı. İzdiham böyük idi, amma real vəziyyət haqqında məlumatlar ciddi şəkildə nəzarət altında saxlanıldı. Bu səbəbdən kütlənin arxasında baş verənlər tam məlum deyil. Cəmi bir neçə il sonra onun siyasəti tənqid edildi və Çin tamamilə başqa siyasi kurs götürdü.
Bu gün İranda baş verənlər də eyni modelin davamıdır. Rəsmi məlumatlara görə böyük izdiham var, amma bu izdihamın içində baş verənlər barədə şəffaf informasiya yoxdur. Kütləvi ölüm hadisələri ilə bağlı təsdiqlənmiş məlumat olmasa da, belə sistemlərdə həqiqətin nə dərəcədə gizlədildiyini tarix dəfələrlə göstərib.
Kütləvi mərasimlər dövlət tərəfindən təşkil olunur, media tərəfindən şişirdilir və siyasi mesaj kimi təqdim edilir. Bu, legitimlik deyil. Bu, nümayişdir.
Bəziləri bu izdihamı rejimin gücü kimi göstərməyə çalışır. Əslində isə izdiham gücü yox, qorxunu göstərir. Çünki güclü sistem özünü sübut etmək üçün kütlə toplamaz.
Əgər İran xalqı bu qədər razıdırsa, niyə ölkədən qaçış var, niyə etirazlar baş verir, niyə sistem getdikcə daha sərt olur?
Diktatorların dəfn mərasimləri həmişə izdihamlı olur. Amma tarix göstərir ki, bu izdiham onların gücünü yox, çox vaxt sonunun yaxınlaşdığını gizlədir.
İzdiham aldatmamalıdır. Çünki diktaturada ən böyük yalan səssizliyin razılıq kimi təqdim olunmasıdır…
əlaqəli mövzular
Digər xəbərlər
21:33 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Makron niyə qapalı məkanda belə günəş eynəyi taxır?
30
0
0
21:32 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Azərbaycanda qida əlavələrinə nəzarət necə aparılır? – Ekspertdən İZAH
142
0
0
21:18 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
“Vizasız rejim turizm axınını artırmaq üçün yeni fürsətlər yaradır” : EKSPERT
123
0
0
20:59 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Zəngəzur Dəhlizində İranın əsl hədəfi kimdir? – MÜHÜM MESAJ
60
0
0
20:51 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Müəllimlərin rəqəmsal savadlılığı niyə vacibdir? – Ekspertdən AÇIQLAMA
109
0
0
20:38 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Nazir şöbə müdirini vəzifədən azad etdi - FOTO
63
0
0
20:16 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Azərbaycanda qaz istehlakçıları üçün yeni qaydalar təsdiq edilib
68
0
0
19:51 / 09 İyul 2026
SİYASƏT
Ərdoğanın hədiyyə etdiyi silahı aeroportda polisə təhvil verdi
109
0
0
19:28 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Bakıda təmir gedən yollar açıqlandı
92
0
0
19:15 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Bu bölgələrdə yağış və dolu gözlənilir
86
0
0
18:43 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Əli Əsədov qərar imzaladı
75
0
0
18:17 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Sahibə Qafarova: Silahlı münaqişələr zamanı ətraf mühitin qorunması təkcə ekoloji problem deyil
72
0
0
18:05 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Bu ilin beş ayında Azərbaycanda qızılca və suçiçəyinə yoluxmada artım müşahidə olunub
84
0
0
17:42 / 09 İyul 2026
İDMAN
Azərbaycan qolfçuları Fransada iki medal qazanıblar
92
0
0
17:33 / 09 İyul 2026
KRİMİNAL
Bakıda kişi arvadını güllələyib
84
0
0
17:30 / 09 İyul 2026
MARAQLI
Mars niyə narıncı rəngdədir? — Qırmızı planet"in heç bilmədiyiniz sirri
101
0
0
17:28 / 09 İyul 2026
DÜNYA
İstidən ölənlərin sayı 5 mini keçdi - ŞOK RƏQƏMLƏR
89
0
0
17:24 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Sabah Bakının bəzi ərazilərində qaz kəsiləcək
100
0
0
17:20 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Azərbaycan diasporunun sədri vətəndaşlıqdan çıxarıldı
112
0
0
17:13 / 09 İyul 2026
KRİMİNAL
DİN: 6 ayda 104 ağır cinayətkar qrup zərərsizləşdirilib
98
0
0
17:05 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Bakıda 4 ünvanda təmir işləri davam edir
101
0
0
16:58 / 09 İyul 2026
MARAQLI
İnsanlar əvvəllər daş yastıqda yatırdı? – Min illərin maraqlı sirri
103
0
0
16:47 / 09 İyul 2026
CƏMİYYƏT
Azərbaycan-Gürcüstan elektrik sazişi təsdiqləndi
112
0
0