İşçilərin NƏZƏRİNƏ: Havanın temperaturu bu həddi keçibsə, iş dayandırılmalıdır – Vəkildən AÇIQLAMA  

Yay mövsümündə havanın həddindən artıq isti keçməsi açıq havada çalışan şəxslərin sağlamlığı və təhlükəsizliyi üçün ciddi risklər yaradır. Xüsusilə günvurma və digər neqativ halların qarşısının alınması məqsədilə yüksək temperatur şəraitində əmək fəaliyyətinin təşkili ilə bağlı qanunvericilikdə xüsusi məhdudlaşdırıcı tədbirlər tətbiq edilir.

Bir çox hallarda həm işçilər, həm də işəgötürənlər ekstremal hava şəraitində hansı hüquqi mexanizmlərin qüvvədə olduğundan kifayət qədər məlumatlı olmurlar. Halbuki Əmək Məcəlləsinin tələblərinə əsasən, müəyyən temperatur həddindən sonra işin tənzimlənməsi birbaşa qanuni məcburiyyətdir. Qaydalara əməl edilməməsi işçilərin həyatını təhlükəyə atmaqla yanaşı, işəgötürənlər üçün də ciddi məsuliyyət formalaşdırır. Mövzunun aktuallığını nəzərə alaraq, yüksək temperaturda əmək hüquqlarının necə qorunmalı olduğunu araşdırmışıq.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən Vəkillər Kollegiyasının üzvü Rəşad Əliyev bildirib ki, Əmək Məcəlləsinin 233-cü maddəsində həm soyuq, həm də isti hava şəraitində fasilələr və işin dayandırılması ilə bağlı konkret normalar əksini tapıb.

Vəkil qeyd edib ki, qanunvericiliyə əsasən işçilər üçün bu tənzimləmələr nəzərdə tutulur:

“Havanın temperaturu azı 41 dərəcə Selsidən çox olduqda, açıq havada və sərinləşdirici qurğular olmayan örtülü binalarda, otaqlarda və digər iş yerlərində bütün növ işlərin görülməsi dayandırılır. Bu zaman işçilərə sərinləşmək üçün imkan yaradılmaqla xüsusi fasilələr verilir.

İşlərin dayandırılması və sərinləşmək/isinmək üçün fasilələrin verilməsi, habelə bu fasilələrin sayının və müddətinin müəyyən edilməsi işəgötürənlə həmkarlar ittifaqı təşkilatının birgə qərarı ilə həyata keçirilir. 

İstehsalın fasiləsiz xarakterli olması ilə əlaqədar işi tam dayandırmağın qeyri-mümkün olduğu yerlərdə, işin dayandırılması bir-birini əvəz edən növbələrin müəyyən olunması ilə əvəz edilir. Bu növbəlilik həmkarlar ittifaqının razılığı ilə işəgötürən tərəfindən tənzimlənir”.

İlin soyuq vaxtı və küləkli havada hansı qaydalar qüvvədədir?

Məcəllənin 2-ci əlavəsinə diqqət çəkən Rəşad Əliyev əlavə edib ki, məhdudiyyətlər təkcə yay mövsümü ilə bitmir:

“İlin soyuq vaxtında qapalı yerlərdə temperatur müsbət 14 dərəcə Selsidən aşağı olduqda işçilərə fasilələr verilir və ya iş dayandırılır. Havanın temperaturu mənfi 10 dərəcə və daha aşağı olduqda, eyni zamanda küləyin gücü 3 baldan artıq olarsa, açıq havada bütün növ işlər dayandırılır və ya qızınmaq üçün fasilələr elan edilir. Quruda küləyin gücü 6 bal və daha artıq olduqda kranlarla görülən bütün işlər dayandırılmalıdır. Tikinti və dəniz işlərində isə xidmətin xarakterindən asılı olaraq küləyin gücünə görə xüsusi dayandırılma normaları tətbiq edilir”.

Vəkil Rəşad Əliyev sonda mühüm məqam olaraq əlavə edib ki, fasilələr iş vaxtına daxil edilir və bu müddət ərzində əməkhaqqı işçilərin tarif maaşına görə tam ödənilir. Hava şəraitinə görə iş tam dayandırıldıqda isə, bu hadisə işçinin təqsiri üzündən baş verməyən boşdayanma hesab olunur və tarif maaşının üçdə iki (2/3) hissəsindən az olmayaraq ödəniş həyata keçirilir.