Qaynar xətt:

(+99450) 247 90 86

Azərbaycanın XİLASKARI: Millətin taleyini dəyişən 103 illik ÖMÜR YOLU  

Azərbaycanın XİLASKARI: Millətin taleyini dəyişən 103 illik ÖMÜR YOLU  

CƏMİYYƏT

48

10.05.2026, 14:25

Bu gün müasir Azərbaycan dövlətinin qurucusu, xalqımızın ümummilli lideri Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümüdür.

Oxu24.com olaraq, bu tarixi gündə Azərbaycanın qədərini dəyişən dahi şəxsiyyətin ömür yoluna və dövlətçilik tariximizdəki misilsiz xidmətlərinə nəzər salırıq.

Tarix bəzən millətləri məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qoyur, lakin eyni zamanda bu sınaqlardan çıxmaq üçün onlara dahi rəhbərlər bəxş edir. Heydər Əliyev Azərbaycan xalqı üçün sadəcə bir siyasi lider deyil. O, ümidin tükəndiyi yerdə doğan günəş, dövlətçilik binasının sarsılmaz təməli və milli qürurumuzun memarıdır. 1993-cü ildə xalqın harayına səs verərək hakimiyyətə qayıdan Ulu Öndər, bir millətin taleyini uçurumun kənarından alıb nura çıxardı. Onun adı Azərbaycanın müstəqilliyi ilə əbədi bir vəhdət təşkil edir. Bu gün onun 103-cü doğum günündə biz yalnız bir dahi şəxsiyyəti anmırıq, həm də onun bizə əmanət qoyduğu güclü, suveren və qalib Azərbaycanın əzəməti ilə qürur duyuruq.

Heydər Əliyevin Azərbaycanın dövlətçilik tarixindəki misilsiz rolunu və onun yaratdığı tarixi dönüş nöqtələrini Oxu24.com-a Tarix üzrə fəlsəfə doktoru, Dosent Cəmilə Vaqif qızı Həsənova ətraflı şərh edib.

Tarixçinin sözlərinə görə, Heydər Əliyevin Azərbaycan dövlətçilik tarixindəki rolu həm sovet dövrünü, həm də müstəqillik illərini əhatə edən çoxşaxəli bir missiyadır. Dosent vurğulayır ki, onun fəaliyyəti ölkənin xaosdan çıxarılması və müasir inkişaf yoluna qədəm qoyması ilə xarakterizə olunur.  

Cəmilə Həsənova qeyd edir ki, 1990-cı illərin əvvəlləri Azərbaycan üçün tarixin ən ağır sınaq dövrü idi. Müstəqilliyini yeni qazanmış ölkə daxili xaosun, hərbi uğursuzluqların və iqtisadi tənəzzülün məngənəsində sıxılırdı. Şəhərlərdə barıt qoxusunun, meydanlarda isə ümidsizliyin səsinin duyulduğunu bildirən tarixçi, dövlətçilik binasının hələ bünövrəsi bərkiməmiş uçmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qaldığını diqqətə çatdırır. Həmin dövrdə Azərbaycanın bir dövlət kimi xəritədən silinməsi artıq bir fərziyyə deyil, hər an reallaşa biləcək acı bir ssenari idi.  

O, vurğulayır ki, məhz belə bir tarixi kəsikdə – 1993-cü ilin iyununda Azərbaycanın taleyi kökündən dəyişdi. Xalqın tükənmək üzrə olan inamı Heydər Əliyevin Bakıya gəlişi ilə yenidən alovlandı. Dosent qeyd edir ki, bu qayıdış sadəcə bir rəhbər dəyişikliyi deyil, bir millətin yenidən doğuluş hekayəsi və milli varlığın qorunması üçün atılan qətiyyətli bir addım idi.  

Cəmilə Həsənova Heydər Əliyevin fəaliyyətini belə təsvir edir: "O, fırtınanın ortasında sükanı ələ alaraq, əvvəlcə daxili parçalanmanı dayandırdı, silahlı qruplaşmaların dövlət üzərindəki kölgəsini sildi və hər kəsi vahid bir məfkurə – Azərbaycançılıq ətrafında birləşdirdi". 

Bu dönüşlə ölkənin qədərində yeni bir epoxa başladı. Ulu Öndərin uzaqgörənliyi sayəsində silah səsləri atəşkəslə əvəz olundu, dünya nəhəngləri Azərbaycanın enerji resurslarına investisiya yatırmağa razı salındı. Dağılmış bir ölkənin xarabalıqları üzərində müasir, hüquqi və iqtisadi cəhətdən dayanıqlı bir dövlətin memarlıq işlərinə start verildi.  

Tarixçi əlavə edir ki, 1993-cü ilin 15 iyun qayıdışı dövlət idarəçiliyindəki özübaşınalığa son qoyan bir nizam aktı idi. Heydər Əliyev gəlişi ilə cəmiyyətdəki psixoloji gərginliyi aradan qaldırdı və "Azərbaycançılıq" məfkurəsini milli ideologiya səviyyəsinə qaldıraraq fərqli siyasi baxışlı insanları vahid dövlət maraqları ətrafında toplamağı bacardı.  

Cəmilə Həsənova ən böyük dönüş nöqtələrindən birinin 1994-cü ildə imzalanan "Əsrin Müqaviləsi" olduğunu vurğulayır. Bu müqavilə ilə Azərbaycan dünyanın enerji xəritəsində mühüm oyunçuya çevrildi və xarici investisiyalar siyasi sabitliyin qoruyucusu oldu. Vətəndaş müharibəsi təhlükəsinin kökü kəsildi, vahid ordu quruculuğuna başlanıldı və 1995-ci ildə ilk milli Konstitusiyanın qəbulu ilə dövlətin sarsılmaz hüquqi bünövrəsi qoyuldu.  

Tarixçi sonda bildirir ki, bu gün biz qalib bir ölkənin vətəndaşları kimi qürurla deyə bilərik ki, müasir Azərbaycanın əldə etdiyi bütün zəfərlərin, o cümlədən ərazi bütövlüyümüzün bərpasının fundamental əsası məhz Heydər Əliyevin o çətin illərdə yaratdığı siyasi sabitlik və uzaqgörən dövlətçilik strategiyasıdır.  

ƏBƏDİYAŞAR İZ…

Heydər Əliyevin ömür yolu hər bir azərbaycanlı üçün bir məktəbdir. Onun bizə miras qoyduğu müstəqil Azərbaycan bu gün etibarlı əllərdədir və Ulu Öndərin ideyaları işığında daha parlaq gələcəyə doğru addımlayır. Azərbaycan var olduqca, onun qurucusu Heydər Əliyev də hər birimizin qəlbində və tariximizin qızıl səhifələrində yaşayacaqdır. Doğum günün mübarək, Böyük Azərbaycanlı!

Çimnaz Telmanqızı