Günorta yuxusuna baxmayaraq niyə yorğun qalırıq?  — İLGİNC SƏBƏB

Bir çox insan günün ortasına qədər yatmasına baxmayaraq özünü hələ də yuxulu və yorğun hiss etdiyini deyir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu vəziyyətin səbəbi təkcə yuxunun müddəti ilə bağlı deyil, əsas faktor orqanizmin işığa verdiyi bioloji reaksiyadır.

Oftalmoloq Cahid Şahbazov Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, insan orqanizminin yuxu–oyanma ritmi əsasən beynin dərin strukturlarından biri olan supraxiazmatik nüvə tərəfindən tənzimlənir. Bu mərkəz gözün tor qişasından (retinadan) gələn işıq siqnallarını qəbul edərək bədənin gündəlik bioloji saatını idarə edir.

Həkimin sözlərinə görə, səhər saatlarında gözə düşən təbii işıq siqnalları beynə “oyanma vaxtıdır” mesajını ötürür. Bu proses nəticəsində orqanizmdə kortizol hormonunun səviyyəsi yüksəlir, melatonin isə azalır. Melatonin yuxu hormonu olduğu üçün onun azalması insanın oyanmasına və aktivləşməsinə səbəb olur.

Oftalmoloq qeyd edir ki, məhz bu mexanizm pozulduqda insan uzun müddət yatsa belə, özünü gümrah hiss etmir. Xüsusilə qaranlıq otaqda uzun müddət qalmaq və səhər işığı almamaq orqanizmin “bioloji saatını” ləngidir.

Mütəxəssis vurğulayır ki, sağlam yuxu rejimi üçün işıq faktoruna xüsusi diqqət yetirilməlidir. Yatmazdan əvvəl güclü süni işıq mənbələrindən, xüsusilə telefon, televizor və mavi işıq yayan ekranlardan uzaq durmaq tövsiyə olunur. Bu işıqlar melatonin ifrazını gecikdirərək yuxu keyfiyyətini aşağı sala bilər.

Eyni zamanda, səhər oyandıqdan sonra otağın dərhal işıqlandırılması və ya pərdələrin açılması beynə “gün başladı” siqnalını verir və oyanma prosesini sürətləndirir. Hətta bəzi hallarda, oyandıqdan sonra 20–30 dəqiqəlik işıq exposure (işığa çıxma) orqanizmin tam aktiv rejimə keçməsinə kömək edir.

Cahid Şahbazovun sözlərinə görə, yuxudan oyandıqdan sonra qısa müddət ərzində belə işığa məruz qalmaq insanın diqqətini artırır, yuxululuğu azaldır və gün ərzində daha məhsuldar olmasına şərait yaradır.

Oftalmoloq əlavə edir ki, sağlam yuxu üçün otağın qaranlıq olması vacibdir, lakin oyanma prosesində isə əksinə, işığın rolu həlledicidir. Bu balans pozulduqda insan nə qədər çox yatsa da, yenə də yorğun hiss edə bilər.

Nəticə olaraq, mütəxəssis bildirir ki, yuxu keyfiyyətini yalnız saatlarla ölçmək düzgün deyil — burada işıq, hormonlar və beynin bioloji ritmi birlikdə əsas rol oynayır.

Hazırladı: Jalə

Həmçinin oxuyun

Taksi sürücülərinə VACİB XƏBƏR

Azərbaycanda yeni QƏRAR: 3 il qüvvədə olacaq

Göy məsciddə Çarens büstü : İranın siyasi hoqqabazlığı  —    ŞƏRH

Aygün Kazımova Moskvaya gedir