Niyə gəminin altında sink parçaları var?

CƏMİYYƏT

25.08.2026, 14:32

Gəminin suyun altında qalan hissəsinə baxanda ilk diqqəti çəkən məhz qırmızı və ya digər qoruyucu boya olur. Lakin həmin boya gəminin metal gövdəsini qoruyan yeganə vasitə deyil. Suyun altında, xüsusilə də müxtəlif metal hissələrin yaxınlığında yerləşdirilən kiçik metal parçaları da gəminin təhlükəsizliyi üçün mühüm rol oynayır. Bu parçalar ilk baxışda adi metal detal kimi görünsə də, əslində özlərini tədricən fəda edərək gəminin daha böyük və daha bahalı metal hissələrinin paslanmasının qarşısını almağa kömək edirlər.

Oxu24.com xəbər verir ki, dəniz suyu metallar üçün kifayət qədər aqressiv mühitdir. Bunun əsas səbəblərindən biri onun tərkibində duzların və müxtəlif mineralların olmasıdır. Duzlu su elektrik cərəyanını yaxşı keçirdiyi üçün metal səthdə elektrokimyəvi korroziya prosesləri daha asan baş verir. Gəminin polad gövdəsi uzun müddət dəniz suyu ilə təmasda olduqda metalın tədricən oksidləşməsi və korroziyaya uğraması başlaya bilər.Məhz burada qurban anodlar və ya gündəlik dildə daha çox tutya kimi tanınan sink parçaları işə düşür. Onların əsas məqsədi gəminin polad hissəsini qorumaq üçün özlərinin daha tez korroziyaya uğramasıdır. Başqa sözlə, sink gəminin gövdəsi əvəzinə “qurban verilir”.Bu səbəbdən belə metallara qurban anod adı verilir. Çünki onlar özlərini fəda edərək qorunması lazım olan əsas metal konstruksiyanın korroziyaya uğramasını azaltmağa çalışırlar.

Tutya xüsusilə gəminin su altında qalan və korroziyaya daha çox məruz qala bilən hissələrində yerləşdirilir. Buraya pervane, sükan sistemi, val (şaft), gövdənin sualtı hissələri və digər metal konstruksiyalar daxil ola bilər. Bu hissələr daim dəniz suyu ilə təmasda olduğundan onların qorunması mühüm əhəmiyyət daşıyır.Burada maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, tutyanın zaman keçdikcə kiçilməsi əslində onun öz vəzifəsini yerinə yetirdiyini göstərir. Sink anod tədricən korroziyaya uğrayır və kütləsini itirir. Buna görə də gəmi texniki baxış və təmir üçün dok və ya tərsanəyə gətirildikdə həmin anodların vəziyyəti də yoxlanılır. Əgər kifayət qədər aşınıbsa, yenisi ilə əvəz edilir.

Yəni gəminin su altında qalan hissəsində iki fərqli qoruma mexanizmi bir-birini tamamlayır. Qoruyucu boya metal səthi dəniz suyu və digər təsirlərdən izolyasiya etməyə, həmçinin bəzi hallarda dəniz orqanizmlərinin səthə yapışmasının qarşısını almağa kömək edir. Qurban anod isə elektrokimyəvi korroziyadan qorunmada əlavə müdafiə rolunu oynayır.Bu sistem olmasaydı, gəminin sualtı metal hissələrinin korroziyaya uğrama riski daha yüksək olardı. Korroziya isə sadəcə metalın rənginin dəyişməsi və ya üzərində pas əmələ gəlməsi deyil. Uzun müddət nəzarətsiz qaldıqda metalın qalınlığının azalmasına, konstruksiyanın zəifləməsinə və nəticədə ciddi texniki problemlərə səbəb ola bilər.

Ən maraqlısı isə budur: gəminin nəhəng gövdəsini qoruyan bu kiçik metal parçalarının özləri məhz məhv olmaq üçün hazırlanır. Onlar nə qədər sürətlə aşınırsa, müəyyən mənada bir o qədər öz funksiyalarını yerinə yetirirlər.

Beləliklə, növbəti dəfə böyük bir gəminin suyun altında qalan hissəsində qırmızı boya gördükdə unutmayın: orada görünməyən və ya diqqətdən kənarda qalan başqa bir müdafiə sistemi də var. Kiçik bir sink parçası özünü tədricən fəda edərək milyonlarla manat dəyərində ola bilən nəhəng metal konstruksiyanın ömrünü uzatmağa kömək edir.

Həmçinin oxuyun