Bank kartının başqasına verilməsi hansı hüquqi nəticələrə səbəb olur? – Vəkil AÇIQLADI

CƏMİYYƏT

433

14.07.2026, 20:21

Son illərdə ölkəmizdə bank kartlarının müxtəlif adlar altında və ya maddi qazanc müqabilində üçüncü şəxslərə ötürülməsi halları sürətlə artmaqdadır. Bir çox vətəndaş öz kartını başqasına verərkən bunun arxasında dayanan böyük təhlükələri və maliyyə fırıldaqlarını tam dərk etmir. Lakin bu cür məsuliyyətsiz addımlar fərdləri gözlənilməz hüquqi iddialarla və ağır məhkəmə prosesləri ilə üz-üzə qoyur.

Mövcud qanunvericilik çərçivəsində fərdi ödəniş vasitələrinin təhlükəsizliyinə görə birbaşa kart sahibi məsuliyyət daşıyır. Oxu24.com olaraq, cəmiyyəti ciddi şəkildə narahat edən bu problemin qanuni tərəflərini və yarada biləcəyi hüquqi riskləri ətraflı şəkildə araşdırdıq.

“Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində bank kartının üçüncü şəxsə verilməsinə birbaşa icazə verən heç bir norma mövcud deyil. Əksinə, bank kartları yalnız fərdi istifadə üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi ödəniş vasitəsidir. Kartın istifadə qaydaları bankla müştəri arasında imzalanmış ikitərəfli müqavilə və Mərkəzi Bankın normativ aktları ilə tənzimlənir.

Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə əsasən, bağlanmış müqavilələr tərəflər üçün məcburidir və vicdanla icra edilməlidir. Bank kartının başqasına verilməsi birbaşa bu müqavilə öhdəliklərinin və təhlükəsizlik qaydalarının kobud şəkildə pozulması deməkdir. "Banklar haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, kart sahibi fərdi identifikasiya məlumatlarının (PİN kod, CVV və s.) məxfiliyinə görə birbaşa məsuliyyət daşıyır”.

Bu sözləri Oxu24.com-a açıqlamasında vəkil Ellada Bayramova bildirib.

Onun sözlərinə görə, hüquqi baxımdan bank qarşısında ilk növbədə məsuliyyət daşıyan şəxs kartın rəsmi sahibidir. Çünki bankla müqavilə məhz onun adından imzalanmışdır:

“Əgər vətəndaş öz kartını və rekvizitlərini könüllü olaraq başqasına təqdim edibsə, törədilmiş qanunsuz əməliyyatların mülki və ilkin hüquqi nəticələri birbaşa kart sahibinə yönəlir. Lakin bu o demək deyil ki, cinayəti törədən kənarda qalır. Əməliyyatın xarakterindən asılı olaraq, həmin kartla qanunsuz hərəkətləri həyata keçirən üçüncü şəxs də müstəqil cinayət məsuliyyətinə cəlb olunur”.

E.Bayramova qeyd edib ki, əgər kartın dələduzluq, kibercinayətkarlıq, vergidən yayınma, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi və ya cinayət yolu ilə əldə edilmiş vəsaitlərin leqallaşdırılması (çirkli pulların yuyulması) məqsədilə istifadə edildiyi aşkarlanarsa, Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə cinayət işi açılır. Kart sahibi cinayəti bilərəkdən dəstəkləyibsə və ya bundan maddi qazanc əldə edibsə, o da cinayətin iştirakçısı və ya ortağı kimi ağır cəzaya məhkum edilə bilər.

Vətəndaşlarımız belə təhlükəli risklərdən və hüquqi tələlərdən qorunmaq üçün konkret olaraq nələrə diqqət etməlidirlər?

Vəkil vurğulayıb ki, hüquqi və maliyyə təhlükəsizliyini təmin etmək üçün vətəndaşlarımız son dərəcə diqqətli olmalı və aşağıdakı fundamental qaydalara mütləq əməl etməlidirlər:

•Kartı heç kimə etibar etməyin: Bank kartınızı hər hansı bir ad altında, hətta ən yaxın qohumunuza və ya tanışınıza istifadə üçün müvəqqəti də olsa verməyin.

•Məxfi məlumatları qoruyun: PİN kodunuzu, kartın arxasındakı CVV/CVC kodunu, mobil tətbiqə giriş şifrələrini və birdəfəlik SMS təsdiq kodlarını heç bir şəraitdə heç kimlə paylaşmayın. Bank əməkdaşları belə bu məlumatları sizdən tələb edə bilməz.

•Şübhəli hallarda dərhal hərəkətə keçin: Kart hesabınızda sizin icazəniz olmadan hər hansı bir əməliyyat və ya pul hərəkəti müşahidə etdiyiniz an dərhal bankla əlaqə saxlayıb kartı bloklaşdırın.

•Maddi şirnikləndiricilərə aldanmayın: Sosial şəbəkələrdə müəyyən məbləğ müqabilində bank kartı açdırıb kirayəyə vermək barədə elanlardan uzaq durun. Bu, böyük ehtimalla çirkli pulların yuyulması şəbəkələrinin tələsidir.

•Təhlükəsizlik bildirişlərini aktivləşdirin: Mobil bank tətbiqlərində dərhal bildiriş (push/SMS) xidmətini aktiv saxlayın ki, hər bir tranzaksiyadan anında xəbərdar olasınız.

Unutmayın ki, bank kartı sadəcə plastik bir ödəniş vasitəsi deyil, sizin adınıza olan rəsmi maliyyə və hüquqi məsuliyyətdir. Bu məsuliyyətsizliyin sonu ağır məhkəmə çəkişmələri və hətta azadlıqdan məhrumetmə ilə də nəticələnə bilər.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun