Şəhərdəki sahibsiz küçə itləri ilə necə davranmalı? - Ekspertlər DANIŞIR  

Son illərdə şəhər mühitində sahibsiz itlərin sayının artması cəmiyyətin diqqət mərkəzinə çevrilib. Küçələrdə sürü halında dolaşan itlər bir tərəfdən heyvanlara qarşı humanist yanaşma məsələsini gündəmə gətirirsə, digər tərəfdən isə ictimai təhlükəsizlik və sağlamlıq baxımından ciddi narahatlıq yaradır. Bu problem artıq fərdi şikayətlər səviyyəsini keçərək sosial məsələ kimi aktuallaşıb.

Bu mövzu ətrafında oxu24.com-a danışan  ekspert Naib Niftəliyev bildirir ki, küçə heyvanlarının nəzarətsiz şəkildə çoxalması bir sıra risklər yaradır. Xüsusilə onların müxtəlif xəstəliklərin daşıyıcısı olması, eləcə də uşaqlara və ümumilikdə insanlara hücum halları ciddi narahatlıq doğurur. Bu baxımdan məsələ yalnız humanist yanaşma ilə deyil, eyni zamanda rasional və balanslı qərarlarla həll edilməlidir.

Ekspertin sözlərinə görə, cəmiyyətdə heyvan hüquqlarını müdafiə edən insanların sterilizasiya prosesinə mənfi yanaşması başa düşüləndir. Lakin burada əsas prinsip insan təhlükəsizliyi ilə heyvan hüquqları arasında düzgün balansın qorunmasıdır. “Heyvanların yaşamaq haqqı var, amma bu hüquq insan həyatına təhlükə yaradan vəziyyətlərdə tənzimlənməlidir,” – deyə o qeyd edir.

Naib Niftəliyev vurğulayır ki, problemin əsas səbəblərindən biri şəhər mühitində qida resurslarının qeyri-bərabər paylanması və heyvanların təbii areallarında yaşamaq imkanlarının azalmasıdır. Nəticədə küçə heyvanları yaşayış məntəqələrinə daha çox yaxınlaşır və insanlarla təmas artır.

Ekspert hesab edir ki, problemin həlli üçün kompleks və sistemli yanaşma vacibdir. Bu istiqamətdə bir neçə əsas addım ön plana çıxır: küçə heyvanlarının qeydiyyata alınması və nəzarətin gücləndirilməsi, xüsusi sığınacaqların və heyvan düşərgələrinin yaradılması, eləcə də mərhələli və nəzarətli sterilizasiya proqramlarının həyata keçirilməsi. Bundan əlavə, ictimai maarifləndirmə işləri də gücləndirilməlidir ki, insanlar həm heyvanlara qarşı düzgün davranış qaydalarını bilsin, həm də məsuliyyət hissi artsın.

Ekspert qeyd edir ki, bir çox Avropa ölkələrində bu sahədə formalaşmış təcrübə mövcuddur və həmin modellər sistemli idarəetmə üzərində qurulub. Orada heyvanlara qarşı aqressiya minimuma endirilir, eyni zamanda insanların təhlükəsizliyi təmin olunur. Bu təcrübələrdən faydalanmaq mümkündür, lakin onların yerli şəraitə uyğunlaşdırılması vacibdir.

Sonda Naib Niftəliyev vurğulayır ki, texnologiya və idarəetmə imkanlarından düzgün istifadə etməklə təbiət və cəmiyyət arasında balans yaratmaq mümkündür. Əks halda, bu problem nəzarətdən çıxa və gələcəkdə daha ciddi sosial nəticələrə səbəb ola bilər.

Həmçinin oxuyun

Prezident sərəncam İMZALADI: Bu rayonlarda yaşayanlara yeni evlər tikiləcək

Bu ailələrə pul veriləcək -SƏRƏNCAM

Prezidentdən bu rayonlarla bağlı SƏRƏNCAM

Qar və dolu ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ

Bu məsələnin psixoloji tərəfini ekspert psixoloq Vəfa Əkbər ilə müzakirə etdik. Oxu24.com-a danışan ekspert bildirir ki,insanların heyvanlara, xüsusilə küçə itlərinə qarşı verdiyi reaksiyalar çox vaxt yalnız mövcud vəziyyətlə bağlı olmur. Bu davranışlar daha çox keçmişdə formalaşmış psixoloji təcrübələrin nəticəsidir.

 "Bu prosesin əsas mexanizmlərindən biri klassik şərtlənmədir. Əgər insan uşaqlıqda it tərəfindən qorxudulubsa və ya travmatik bir təcrübə yaşayıbsa, onun beynində “it = təhlükə” assosiasiyası formalaşır. Nəticədə, hətta sakit və zərərsiz heyvanla qarşılaşdıqda belə, orqanizm avtomatik olaraq “döyüş və ya qaç” reaksiyasını işə salır.Qorxu anında beynin rasional düşüncəyə cavabdeh olan prefrontal korteksi passivləşir, emosional mərkəzlər isə aktivləşir. Bu isə insanın davranışlarını idarə etməkdə çətinlik yaratmasına səbəb olur. Belə vəziyyətlərdə insan qeyri-adekvat reaksiyalar verə bilər – qışqırmaq, aqressiya göstərmək və ya heyvana zərər vurmaq kimi davranışlar ortaya çıxa bilər" ,- deyə  ekspert bildirib.

Ekspert vurğulayır ki, insan və heyvanın eyni mühitdə təhlükəsiz və rahat şəkildə yaşaması psixoloji tarazlığın qorunmasından asılıdır. Bu isə yalnız fərdi səviyyədə deyil, ictimai səviyyədə də davranış qaydalarının düzgün formalaşdırılmasını tələb edir. İnsanlara heyvanlarla düzgün ünsiyyət, qorxu reaksiyalarının idarə olunması və təhlükəsiz davranış modelləri öyrədilməlidir.

"Bu məsələyə kompleks yanaşma vacibdir: bir tərəfdən insanların psixoloji maarifləndirilməsi, digər tərəfdən isə cəmiyyət daxilində heyvanlarla bağlı düzgün davranış mədəniyyətinin formalaşdırılması. Yalnız bu halda həm insanların təhlükəsizliyi təmin olunar, həm də heyvanlara qarşı daha humanist münasibət qurula bilər" - ekspert bildirib .

Hazırladı: Aysel