Pələnglərin zolaqları niyə bir-birini təkrarlamır?

MARAQLI

20.07.2026, 12:43

Pələnglərin bədənindəki qara zolaqlar təbiətin yaratdığı ən möhtəşəm naxışlardan biridir. Bir çox insan bu zolaqların sadəcə tüklərin üzərində olduğunu düşünsə də, əsl həqiqət daha maraqlıdır. Alimlərin araşdırmaları göstərir ki, pələngin zolaqları yalnız kürkünün rəngi deyil, eyni zamanda dərisinin də ayrılmaz hissəsidir. Başqa sözlə, pələngin tükləri tamamilə qırxılsa belə, zolaqlı naxış dərisinin üzərində yenə də görünəcək.

Oxu24.com-un məlumatına görə, mütəxəssislərin sözlərinə görə, hər bir pələngin zolaq sistemi tamamilə unikaldır. Necə ki, insanların barmaq izləri bir-birindən fərqlənir, pələnglərin də zolaqlarının forması, qalınlığı və yerləşməsi eynilə təkrarlanmır. Bu səbəbdən vəhşi təbiəti öyrənən alimlər və milli parkların əməkdaşları pələngləri məhz zolaqlarına görə tanıyır və izləyirlər.

Bu unikal naxışlar hələ pələng ana bətnində inkişaf edərkən formalaşmağa başlayır. Embrional inkişaf dövründə morfogen adlanan xüsusi siqnal molekulları hüceyrələrə hansı nahiyədə tünd, hansı hissədə isə açıq rəng piqmentinin yaranacağını bildirir. Nəticədə genetik proqramın idarəsi altında hər pələng üçün təkrarolunmaz zolaq xəritəsi meydana gəlir.

Alimlər bildirirlər ki, bu zolaqlar təsadüfi yaranmayıb. Onlar milyonlarla il davam edən təkamül prosesinin nəticəsidir. Pələng meşələrdə, hündür otluqlarda və kölgəli ərazilərdə ov edən yırtıcıdır. Günəş şüalarının ağac budaqları arasından süzülərək yaratdığı işıq və kölgə fonunda pələngin zolaqları onun bədən konturlarını gizlədir. Beləliklə, ov heyvanları pələngi son ana qədər fərq edə bilmirlər.

Elmi araşdırmalar göstərir ki, zolaqların yaratdığı bu kamuflyaj effekti pələngin gizlənmə qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Bəzi tədqiqatların nəticələrinə əsasən, meşə şəraitində zolaqlı rənglənmə pələngin görünməsini 30 faizdən də çox azalda bilir. Bu isə uğurlu ov şansını artıran mühüm üstünlük hesab olunur.

Maraqlıdır ki, pələnglərin müxtəlif yarımnövlərində zolaqların sayı və forması da fərqli olur. Məsələn, Amur pələnglərinin zolaqları daha seyrək, Sumatra pələnglərinin isə daha sıx və nazik olur. Bu fərqlər onların yaşadığı mühitə uyğunlaşmanın nəticəsi kimi qiymətləndirilir.

Genetiklər hesab edirlər ki, gələcək tədqiqatlar bu naxışların yaranmasına cavabdeh olan genlərin daha dəqiq öyrənilməsinə imkan verəcək. Bu biliklər təkcə pələnglərin biologiyasını anlamaq üçün deyil, həm də digər məməlilərdə dərinin və tük örtüyünün formalaşma mexanizmlərinin araşdırılması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Beləliklə, pələngin zolaqları sadəcə onun gözəlliyini artıran rəng naxışı deyil. Bu zolaqlar milyon illər ərzində formalaşmış mükəmməl genetik proqramın nəticəsi, eyni zamanda təbiətin yaratdığı ən təsirli kamuflyaj mexanizmlərindən biridir.

Nigar

Həmçinin oxuyun