Roketlər Orbitə necə çatır? — Yerdən Kosmosa uzanan möhtəşəm yol  

Bəşəriyyətin kosmosu fəth etmək arzusu hər gün daha da reallaşır. Hər dəfə nəhəng bir roketin alovlar içində göyə ucalmasını izləyərkən hər kəsin ağlına eyni sual gəlir: Tonlarla çəkisi olan bu nəhəng qurğular cazibə qüvvəsinə necə qalib gəlir və peykləri orbitə necə yerləşdirir? Məsələnin arxasında fizika qanunlarının və mühəndisliyin möhtəşəm harmoniyası dayanır.

Oxu24.com xəbər verir ki, roketlərin hərəkət mexanizminin təməli məşhur fizik İsaak Nyu-tonun üçüncü qanununa əsaslanır. Roket mühərrikləri daxildəki yanacağı yandıraraq çox böyük bir təzyiq və sürətlə qaz kütləsini aşağıya doğru püskürdür. Bu güclü aşağı yönümlü təsir, tamamilə eyni gücdə, lakin əks istiqamətdə – yuxarıya doğru bir itələmə qüvvəsi (reaktiv qüvvə) yaradır. Məhz bu qüvvə sayəsində roket Yerin güclü cazibə qüvvəsini qıraraq yuxarıya doğru hərəkət edir.

Kosmik roketlər tək bir bütöv parçadan ibarət deyil. Onlar bir neçə mərhələli (pilləli) sistemlə yığılır. Roket yuxarı qalxdıqca və alt pillədəki yanacaq tamamilə tükəndikcə, həmin boşalmış və artıq yükə çevrilmiş hissə əsas gövdədən ayrılaraq aşağı atılır. Bu proses roketin çəkisini kəskin şəkildə azaldır. Çəkisi azalan roket növbəti mühərriklərin işə düşməsi ilə daha az enerji sərf edərək daha yüksək sürət yığmaq imkanı qazanır.Çox kəsin düşündüyünün əksinə, kosmosa getmək sadəcə dikinə yuxarı uçmaq demək deyil. Roket müəyyən bir hündürlüyə çatdıqdan sonra trayektoriyasını dəyişərək Yer səthinə paralel (üfüqi) şəkildə hərəkət etməyə başlayır.

Peykin orbitdə qalması və geri, Yerə düşməməsi üçün onun saniyədə təxminən 7.8 kilometr (saatda 28,000 km) kimi ağlasığmaz bir üfüqi sürətə çatması şərtdir. Roket bu kritik sürəti təmin etdikdən sonra daşıdığı peyki sərbəst buraxır. Peyk öz inertial hərəkəti və Yerin cazibə qüvvəsi arasındakı mükəmməl balans sayəsində heç bir əlavə yanacaq işlətmədən milyonlarla il Yer ətrafında dönməyə davam edir.Müasir elm və yüksək dəqiqlikli mühəndislik olmasaydı, roketlərin bu mürəkkəb trayektoriyanı tamamlaması qeyri-mümkün olardı. Kosmos sənayesindəki bu möhtəşəm inkişaf bəşəriyyəti ulduzlara daha da yaxınlaşdırır.

Həmçinin oxuyun

SON DƏQİQƏ! Prezident fərman imzaladı: FHN-in bəzi səlahiyyətləri ləğv edildi

Prezident nazirlə bağlı SƏRƏNCAM İMZALADI

Prezident tapşırıq verdi: Bu ilin oktyabr-noyabr aylarından etibarən...

Pensiya ilə bağlı milyonları maraqlandıran təklif: Hansı yeniliklər olacaq?