İstintaq orqanı hər kəsi məcburi qaydada apara bilərmi? – Vəkildən AÇIQLAMA

HÜQUQ

08.09.2026, 20:20

İstintaq və ya digər cinayət prosesini həyata keçirən orqandan çağırış alan şəxslərin ən çox narahat olduğu məsələlərdən biri məcburi gətirilmə ilə bağlıdır. Bir çox vətəndaş düşünür ki, istintaq orqanı istədiyi şəxsi istənilən vaxt məcburi qaydada şöbəyə və ya digər istintaq orqanına apara bilər. Lakin qanunvericilik məcburi gətirilmənin tətbiqi üçün konkret əsaslar müəyyən edib.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən vəkil Elvin Səfərov bildirib ki, şəxsin istintaq orqanına məcburi gətirilməsi hər bir halda və istintaq orqanının istəyi ilə həyata keçirilə bilməz.

Vəkilin sözlərinə görə, Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsində məcburi gətirilmənin tətbiq oluna biləcəyi hallar konkret şəkildə göstərilib.

“Əgər siz istintaq orqanının çağırışına üzrlü səbəbdən getməmisinizsə, çağırışlardan boyun qaçırmamısınızsa, istintaq orqanından gizlənməmisinizsə və daimi yaşayış yeriniz varsa, qanunda nəzərdə tutulan məcburi gətirilmə əsasları yaranmaya bilər. Bunu mən demirəm, bunu qanun deyir”, – deyə Elvin Səfərov bildirib.

Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 178.2-ci maddəsinə əsasən, cinayət prosesini həyata keçirən orqana çağırılan şəxs yalnız müəyyən hallarda məcburi gətirilə bilər. Bu hallar sırasında şəxsin üzrlü səbəb olmadan çağırışa gəlməməsi, çağırışı almaqdan boyun qaçırması, cinayət prosesini həyata keçirən orqandan gizlənməsi və daimi yaşayış yerinin olmaması göstərilir.

Vəkilin sözlərinə görə, xüsusilə çağırışa gəlməmənin səbəbi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Şəxs xəstəlik, fövqəladə hal və ya digər üzrlü səbəbdən istintaq orqanına müəyyən olunmuş vaxtda gələ bilmirsə, bu barədə dərhal cinayət prosesini həyata keçirən orqana məlumat verməlidir. Qanunvericiliyə görə, üzrlü səbəbdən çağırışa gələ bilməyən şəxs həmin səbəbi təsdiq edən dəlilləri də təqdim etməlidir. Bu halda çağırışın yeni tarix və vaxtının müəyyən edilməsi nəzərdə tutulur.

Elvin Səfərov qeyd edib ki, vətəndaşın çağırışdan yayınması ilə üzrlü səbəbdən çağırışa gələ bilməməsi bir-birindən tamamilə fərqli hallardır.

“Əgər şəxs istintaq orqanından qaçmırsa, gizlənmirsə, çağırışları almaqdan imtina etmirsə və daimi yaşayış yeri varsa, hər konkret vəziyyət ayrıca qiymətləndirilməlidir. Məcburi gətirilmə sadəcə istintaq orqanının istəyi ilə tətbiq olunan adi prosedur deyil. Bunun üçün qanunda nəzərdə tutulmuş əsaslar olmalıdır”, – deyə vəkil bildirib.

Qanunvericiliyə əsasən, məcburi gətirilmə şəxsin cinayət prosesini həyata keçirən orqana məcburi çatdırılmasından və zəruri hallarda istintaq və ya digər prosessual hərəkətlərdə iştirakının məcburi təmin edilməsindən ibarətdir. Lakin bu tədbirin həyata keçirilməsi üçün də müvafiq prosessual əsas və qərar tələb olunur. Məcburi gətirilmə cinayət prosesini həyata keçirən orqanın əsaslandırılmış qərarı və ya qanunda nəzərdə tutulan hallarda məhkəmənin qərarı əsasında həyata keçirilir.

Vəkil vətəndaşlara çağırış aldıqda onu diqqətsiz qoymamağı tövsiyə edib. Çünki çağırışa getməmək üçün həqiqətən üzrlü səbəb varsa, həmin şəxs bunu vaxtında istintaq orqanına bildirməlidir.

“Ən düzgün addım çağırışı görməzdən gəlmək deyil. Əgər müəyyən səbəbdən gedə bilmirsinizsə, bunu dərhal bildirin və imkan varsa, səbəbi təsdiq edən sənədləri təqdim edin. Çağırışlardan gizlənmək və ya onları almaqdan boyun qaçırmaq isə artıq qanunvericilikdə məcburi gətirilmə üçün əsas kimi nəzərdə tutulan hallardandır”, – deyə Elvin Səfərov vurğulayıb.

Beləliklə, istintaq orqanının çağırdığı hər bir şəxsin avtomatik olaraq məcburi qaydada gətiriləcəyi fikri doğru deyil. Məcburi gətirilmə üçün qanunda konkret əsaslar nəzərdə tutulub. Şəxsin çağırışlara münasibəti, çağırışa gəlməməsinin səbəbi, onun gizlənib-gizlənməməsi və daimi yaşayış yerinin olub-olmaması kimi hallar hüquqi baxımdan nəzərə alınır.

Vətəndaşların hüquqlarını bilməsi isə bu kimi hallarda xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki həm cinayət prosesini həyata keçirən orqanın qanuni tələblərinə əməl etmək, həm də şəxsin öz prosessual hüquqlarını düzgün şəkildə müdafiə etməsi vacibdir.

Nigar

Həmçinin oxuyun