Təzyiqi evdə düzgün necə ölçmək lazımdır? –  AÇIQLAMA  

Arterial təzyiqin mütəmadi olaraq ölçülməsi xüsusilə yüksək təzyiq problemi olan insanlar üçün vacibdir. Lakin bir çox hallarda insanlar təzyiq aparatından düzgün istifadə etmədikləri üçün əldə olunan nəticə real göstəricini əks etdirməyə bilər. Ölçmədən əvvəl çay və ya kofe içmək, siqaret çəkmək, fiziki aktivlik, həyəcanlı vəziyyətdə olmaq, danışmaq, ayaqları çarpazlamaq və manjeti paltarın üzərindən taxmaq belə nəticəyə təsir göstərə bilər.

Terapiya üzrə uzman mütəxəssis Nərmin Beydulova Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, arterial təzyiqi düzgün ölçmək üçün prosesə ölçmədən əvvəl hazırlıqdan başlamaq lazımdır. Onun sözlərinə görə, insan təzyiqini ölçməzdən əvvəl müəyyən müddət sakit vəziyyətdə olmalı və təzyiqi müvəqqəti yüksəldə biləcək amillərdən uzaq durmalıdır.

Mütəxəssis qeyd edib ki, ölçmədən ən azı 30 dəqiqə əvvəl çay, kofe və digər kofeinli içkilər qəbul edilməməli, siqaret çəkilməməli və fiziki aktivlikdən uzaq durulmalıdır. Bu tövsiyə beynəlxalq tibbi yanaşmalarda da yer alır. Amerika Ürək Assosiasiyası evdə təzyiq ölçməzdən əvvəl 30 dəqiqə ərzində kofein, siqaret və fiziki fəaliyyətdən uzaq qalmağı tövsiyə edir.

“Nəfəs alma və ümumi vəziyyət sakitləşmədən təzyiqi ölçmək düzgün nəticə verməyə bilər. Ölçümdən təxminən 30 dəqiqə əvvəl çay, kofe, siqaret və fiziki aktivlikdən uzaq olmaq lazımdır. Ehtiyac varsa, sidik kisəsi də boşaldılmalıdır. Daha sonra ən azı 5 dəqiqə sakit vəziyyətdə oturmaq və bundan sonra ölçməyə başlamaq məsləhətdir”, – deyə Nərmin Beydulova bildirib.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, təzyiq ölçülərkən insanın oturuş vəziyyəti də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şəxs kürəyini stulun arxasına söykəməli, ayaqlarını yerə tam basmalı və ayaqlarını çarpazlamamalıdır. Bədən rahat vəziyyətdə saxlanılmalı, ölçmə zamanı danışmaqdan və hərəkət etməkdən çəkinmək lazımdır. Amerika Ürək Assosiasiyası da düzgün ölçmə üçün kürəyin dəstəklənməsini, hər iki ayağın yerə qoyulmasını və ayaqların çarpazlanmamasını tövsiyə edir.

Təzyiq aparatının manjetinin necə taxılması da ölçmənin dəqiqliyi baxımından mühüm məqamdır. Manjet çılpaq qola taxılmalıdır, paltarın üzərindən ölçmə aparmaq düzgün deyil. Manjetin aşağı hissəsi dirsək bükümünün bir qədər yuxarısında yerləşdirilməli, qol isə rahat şəkildə dəstəklənərək ürək səviyyəsində saxlanılmalıdır.

“Manjet dirsək bükümündən təxminən 2-3 santimetr yuxarı, çılpaq qola taxılmalıdır. Qol rahat vəziyyətdə olmalı və ürək səviyyəsində saxlanılmalıdır. Əlin və qolun əzələlərini gərmək, qolu havada saxlamaq və ya manjeti paltarın üzərinə taxmaq ölçmənin nəticəsinə təsir edə bilər”, – deyə mütəxəssis vurğulayıb.

Nərmin Beydulova qeyd edib ki, istifadə olunan təzyiq aparatının özü də düzgün seçilməlidir. Ev şəraitində ölçmə üçün təsdiqlənmiş və yuxarı qoldan ölçən avtomatik cihazlardan istifadə daha məqsədəuyğundur. Manjetin ölçüsünün insanın qoluna uyğun olması da vacibdir. Uyğun olmayan, xüsusilə çox kiçik və ya böyük manjet yanlış nəticəyə səbəb ola bilər.

Təzyiq ölçülərkən insanın danışmaması da vacib şərtlərdən biridir. Telefonla danışmaq, televizora baxarkən emosional reaksiya vermək və ya ölçmə zamanı hərəkət etmək nəticənin dəyişməsinə səbəb ola bilər. Buna görə ölçmə zamanı sakit oturmaq, qolu tərpətməmək və cihazın nəticəni göstərməsini gözləmək lazımdır.

Mütəxəssis bir dəfə ölçülmüş göstəricinin insanın arterial təzyiqi haqqında tam təsəvvür yaratmaya biləcəyini də diqqətə çatdırıb. Təzyiq gün ərzində dəyişə bilər və həyəcan, fiziki aktivlik, kofein, siqaret və digər amillər nəticəyə təsir göstərə bilər. Buna görə xüsusilə hipertoniya diaqnozu qoyulmuş və ya müalicəsinin effektivliyi izlənilən şəxslərdə ölçmələrin ardıcıl aparılması və nəticələrin qeyd edilməsi əhəmiyyətlidir.

“Bir dəfə ölçüb nəticəyə əsasən qərar vermək düzgün deyil. İki ölçmə aparmaq və onların arasında ən azı bir dəqiqə fasilə saxlamaq lazımdır. Nəticələr qeyd olunmalıdır. Mümkün qədər səhər və axşam eyni vaxtlarda ölçmək daha sistemli müşahidə aparmağa imkan verir”, – deyə Nərmin Beydulova bildirib.

Amerika Ürək Assosiasiyasının evdə təzyiq ölçülməsi ilə bağlı materiallarında da hər ölçmə zamanı iki göstəricinin, ən azı bir dəqiqə fasilə ilə götürülməsi və nəticələrin qeyd edilməsi tövsiyə olunur. Bəzi hallarda həkimlər pasiyentdən bir neçə gün və ya bir həftə ərzində səhər və axşam ölçmələr apararaq nəticələri qeyd etməsini istəyə bilərlər. Konkret ölçmə tezliyi isə şəxsin vəziyyətinə və həkimin tövsiyəsinə uyğun müəyyənləşdirilməlidir.

Təzyiq gündəliyinin aparılması həkim üçün də faydalı məlumat verir. Çünki bir ölçmə yalnız həmin andakı vəziyyəti göstərir. Müxtəlif günlərdə və eyni şərtlərdə aparılan ölçmələr isə arterial təzyiqin ümumi dinamikasını qiymətləndirməyə imkan verir. Bu, həm diaqnozun dəqiqləşdirilməsində, həm də müalicənin effektivliyinin qiymətləndirilməsində əhəmiyyətli ola bilər.

Mütəxəssislər həmçinin bildirirlər ki, evdə ölçülən təzyiq göstəriciləri ilə həkim kabinetində ölçülən göstəricilər arasında fərq ola bilər. Bəzi insanlarda yalnız tibbi müəssisədə yüksək təzyiq müşahidə edilə bilər ki, bu vəziyyət “ağ xalat hipertenziyası” kimi tanınır. Əksinə, kabinetdə normal görünən təzyiq ev şəraitində yüksək ola bilər. Məhz buna görə evdə aparılan düzgün və ardıcıl ölçmələrin nəticələrinin həkimlə paylaşılması vacibdir.

Nərmin Beydulova vurğulayıb ki, yüksək nəticə əldə edildikdə də dərhal təşvişə düşmək düzgün deyil. İlk növbədə insan sakitləşməli, düzgün vəziyyətdə yenidən ölçmə aparmalı və nəticələri qeyd etməlidir. Tək bir yüksək göstərici avtomatik olaraq hipertoniya diaqnozu demək deyil və diaqnoz həkim tərəfindən, təkrar ölçmələr və digər klinik məlumatlar nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilməlidir.

Bununla yanaşı, arterial təzyiq çox yüksək olduqda və xüsusilə sinə ağrısı, nəfəs darlığı, görmədə dəyişiklik, gücsüzlük, keyimə və ya danışıq pozğunluğu kimi ciddi simptomlarla müşayiət edildikdə təcili tibbi yardım tələb oluna bilər. Amerika Ürək Assosiasiyası 180/120 mm civə sütunundan yuxarı göstərici təkrar ölçmədə də davam edərsə, xüsusilə belə simptomların olduğu halda təcili tibbi qiymətləndirmənin vacibliyini bildirir.

Beləliklə, arterial təzyiqin düzgün ölçülməsi sadəcə aparatı qola taxmaqdan ibarət deyil. Ölçmədən əvvəl 30 dəqiqə kofein, siqaret və fiziki fəaliyyətdən uzaq qalmaq, ehtiyac olduqda sidik kisəsini boşaltmaq, ən azı 5 dəqiqə sakit oturmaq, kürəyi dəstəkləmək, ayaqları yerə düz qoymaq, ayaqları çarpazlamamaq, uyğun ölçülü manjeti çılpaq qola taxmaq, qolu ürək səviyyəsində saxlamaq və ölçmə zamanı danışmamaq lazımdır. Ardınca ən azı bir dəqiqə fasilə ilə iki ölçmə aparılmalı və nəticələr qeyd edilməlidir.

Mütəxəssislərin fikrincə, bu sadə qaydalara əməl etmək evdə əldə olunan göstəricilərin daha etibarlı olmasına kömək edir. Ən əsası isə təzyiq rəqəmlərinə yalnız ayrı-ayrı ölçmələr kimi deyil, zaman ərzində yaranan ümumi mənzərə kimi yanaşmaq və müalicə ilə bağlı qərarları həkimlə birlikdə verməkdir.

Nigar

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda 3 gün ardıcıl iş olmayacaq

Əsgərov vəzifəsindən azad edilib   —  SƏRƏNCAM

Oktyabrın 5-dən Bakıda yeni qayda - Qadağan edilir 

Prezidentin başçı təyin etdiyi Babayev kimdir?