Nəfəs darlığı sadəcə yorğunluqdur, yoxsa ürək xəstəliyinin əlaməti? – Kardioloqdan AÇIQLAMA

TİBB

28.09.2026, 21:33

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Gündəlik həyatda bir çox insan pilləkən qalxdıqdan, sürətli yeridikdən və ya fiziki iş gördükdən sonra nəfəs darlığı yaşaya bilər. Bəzən isə bu hal insan tərəfindən sadəcə yorğunluq, stress və ya fiziki hazırlığın zəif olması ilə əlaqələndirilir. Lakin nəfəs darlığının tez-tez təkrarlanması, əvvəlkindən daha az fiziki fəaliyyət zamanı ortaya çıxması və xüsusilə istirahət vəziyyətində də müşahidə olunması diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Çünki nəfəs darlığı ürək-damar sistemi ilə bağlı problemlərin mühüm əlamətlərindən biri ola bilər. Ürəyin qanı bədənə kifayət qədər effektiv şəkildə pompalaya bilməməsi, ürək çatışmazlığı, ürəyin qanla təchizatının pozulması və bəzi digər ürək-damar xəstəlikləri zamanı insan fiziki fəaliyyət zamanı və ya daha ağır hallarda istirahətdə belə nəfəs almaqda çətinlik çəkə bilər. Amerika Ürək Assosiasiyası da nəfəs darlığını ürək çatışmazlığının əsas simptomlarından biri kimi göstərir.

Mövzu ilə bağlı kardioloq Fatma Qasımova Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, nəfəs darlığı ürəklə əlaqəli ola biləcəyi üçün bu şikayətə laqeyd yanaşmaq olmaz. Bununla belə, hər nəfəs darlığının ürək xəstəliyi anlamına gəlmədiyini də nəzərə almaq lazımdır.

“Nəfəs darlığı ürəyin əsas şikayətlərindən biridir. Əksər hallarda nəfəs darlığı ürəyin özünə aid ola bilir. Bu, hansı patologiyalarda müşahidə olunur? Damarların tutulmasında, damar darlıqlarında, ürək çatışmazlığında bu hal müşahidə oluna bilər. Sadəcə, bəzən ola bilər ki, anemiya, yəni qan azlığının özü nəfəs darlığı versin. Bəzən mədə-bağırsaq sistemində müəyyən pozğunluqlar, köpün çox olması, qidanın yaxşı həzm olunmaması və qida borusunda olan problemlər də insanda nəfəs darlığı hissi yarada bilər. Bu şikayətlər həm qan azlığına, həm mədə-bağırsaq problemlərinə, həm də bir çox hallarda panik ataklara və nevrotik vəziyyətlərə aid ola bilər. Ona görə də bu şikayətləri mütləq müayinə nəticəsində differensiasiya etməliyik”, – deyə kardioloq bildirib.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, insanın nəfəs darlığını yalnız yorğunluqla əlaqələndirməsi bəzən əsas problemin gec aşkarlanmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə əvvəllər rahat şəkildə etdiyi işi yerinə yetirərkən son dövrlərdə nəfəs darlığı yaranmağa başlayıbsa, bunun səbəbi araşdırılmalıdır.

Ürək çatışmazlığında nəfəs darlığı xüsusilə fiziki fəaliyyət zamanı özünü göstərə bilər. İnsan əvvəl rahatlıqla çıxdığı mərtəbələrə qalxarkən daha tez təngnəfəs ola, qısa məsafə yeridikdə dayanmaq ehtiyacı hiss edə bilər. Xəstəlik irəlilədikcə nəfəs darlığı daha az fiziki yüklənmə zamanı da meydana çıxa bilər. Bəzi insanlarda isə uzandıqda nəfəs alma çətinləşə və gecə yuxudan nəfəs darlığı ilə oyanma müşahidə oluna bilər.

Ürəyin qanla təchizatında problem yarandıqda da nəfəs darlığı meydana çıxa bilər. Koronar arteriyalarda daralma ürək əzələsinə gedən qan axınının azalmasına səbəb ola bilər. Koronar arteriya xəstəliyi zamanla ürək çatışmazlığının inkişafına da səbəb ola bilən əsas ürək-damar problemlərindən biridir.

Lakin nəfəs darlığının səbəbini müəyyənləşdirərkən yalnız ürək xəstəliklərinə fokuslanmaq düzgün deyil. Məsələn, dəmir çatışmazlığı anemiyası zamanı insan özünü yorğun və halsız hiss etməklə yanaşı, nəfəs darlığı və ürəkdöyünmə də yaşaya bilər. Qanda oksigen daşıyan hemoglobinin azalması nəticəsində orqanizmin toxumalara oksigen çatdırmaq üçün kompensasiya mexanizmlərini artırması belə simptomlara səbəb ola bilər.

Nəfəs darlığının digər mühüm səbəbləri arasında ağciyər xəstəlikləri də yer alır. Astma, xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi və digər tənəffüs sistemi problemləri zamanı da nəfəs alma çətinləşə bilər. Eyni zamanda narahatlıq, panik tutmalar və bəzi tənəffüs vərdişlərinin pozulması nəfəs darlığı hissinin yaranmasına və ya güclənməsinə səbəb ola bilər. Buna görə eyni simptomun müxtəlif xəstəliklər zamanı meydana çıxması mümkündür.

Kardioloq Fatma Qasımova qeyd edib ki, xəstənin şikayətinin səbəbini müəyyənləşdirmək üçün yalnız onun “nəfəsim çatmır” deməsi kifayət deyil. Nəfəs darlığının nə zaman başladığı, fiziki fəaliyyətlə əlaqəsi, istirahətdə olub-olmaması, gecə yaranıb-yaranmaması, sinə ağrısı, ürəkdöyünmə, başgicəllənmə, halsızlıq və digər simptomlarla müşayiət edilib-edilməməsi də nəzərə alınmalıdır.

Mütəxəssislərin yanaşmasına görə, nəfəs darlığı olan şəxsdə ürək-damar, tənəffüs sistemi və digər mümkün səbəblər bir-birindən ayrılmalıdır. Bunun üçün həkim müayinəsi ilə yanaşı, vəziyyətdən asılı olaraq qan analizləri, elektrokardioqramma, exokardioqrafiya, ağciyər müayinələri və digər diaqnostik üsullara ehtiyac yarana bilər. Müayinələrin seçimi xəstənin yaşından, şikayətlərindən, yanaşı xəstəliklərindən və fiziki müayinə nəticələrindən asılıdır.

“Biz bu şikayətləri mütləq müayinə nəticəsində differensiasiya etməliyik. Çünki nəfəs darlığı olan hər bir xəstəyə eyni səbəb donu geyindirmək olmaz. Birində ürək-damar problemi, digərində qan azlığı, başqa birində isə narahatlıq və ya mədə-bağırsaqla bağlı problem ola bilər. Ona görə də səbəbi müəyyənləşdirmədən bunu sadəcə yorğunluq kimi qəbul etmək düzgün deyil”, – deyə Fatma Qasımova vurğulayıb.

Mütəxəssislər xüsusilə yeni başlayan və getdikcə artan nəfəs darlığına diqqət yetirməyi tövsiyə edirlər. Əgər insan əvvəllər rahatlıqla etdiyi fiziki fəaliyyətdən sonra indi ciddi şəkildə təngnəfəs olursa, bu dəyişiklik araşdırılmalıdır. Eyni zamanda nəfəs darlığı sinədə sıxılma və ya ağrı, soyuq tər, huşsuzluq və ya güclü başgicəllənmə, dodaqlarda göyərmə, qəfil başlayan ağır təngnəfəslik kimi əlamətlərlə birlikdə yaranarsa, təcili tibbi qiymətləndirmə tələb oluna bilər.

Beləliklə, nəfəs darlığını avtomatik olaraq nə “sadəcə yorğunluq”, nə də mütləq “ürək xəstəliyi” kimi qiymətləndirmək olar. Bu simptomun arxasında ürək çatışmazlığından koronar damar problemlərinə, anemiyadan ağciyər xəstəliklərinə, narahatlıq və panik tutmalara qədər müxtəlif səbəblər dayana bilər. Əsas məsələ simptomun nə vaxt, hansı şəraitdə və hansı digər əlamətlərlə birlikdə meydana çıxdığını müəyyənləşdirmək və səbəbi tibbi müayinə ilə dəqiqləşdirməkdir.

Jalə

Həmçinin oxuyun