“Sağalıb” deyə əlilliyi dayandırılıbsa, nə etmək olar? – Vəkildən hüquqi izah

HÜQUQ

12.08.2026, 15:40

Əlillik statusunun dayandırılması və sonradan həmin statusun yenidən əldə edilməsi ilə bağlı məsələlər vətəndaşlar arasında tez-tez suallar doğurur. Xüsusilə uzun illər əlillik statusu almış şəxsin müəyyən müddətdən sonra “sağaldığı” əsas gətirilərək əlilliyinin dayandırılması, daha sonra isə səhhətində yenidən problemlər yarandıqda əvvəlki statusun necə bərpa olunması hüquqi baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Məsələ ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən vəkil İntiqam Hacıyev bildirib ki, əlillik statusunun dayandırılmasının səbəbləri və həmin qərarın hansı əsaslarla qəbul edildiyi ilk növbədə araşdırılmalıdır. Vəkilin sözlərinə görə, əgər şəxs 2012-ci ildən etibarən əlillik statusu alıbsa və 2019-cu ildə onun səhhətinin yaxşılaşdığı əsas gətirilərək əlilliyi dayandırılıbsa, həmin qərarın qanuniliyinin ayrıca qiymətləndirilməsi mümkündür.

Vəkil qeyd edib ki, burada əsas məsələ şəxsin əlilliyinin hansı səbəbdən dayandırılması, tibbi müayinələrin nəticələri, xəstəliyin real vəziyyəti və qərarın qəbul edilməsi zamanı mövcud olan tibbi sənədlərdir. Əgər vətəndaş hesab edirsə ki, əlilliyinin dayandırılması əsassız olub və onun səhhəti buna imkan verməyib, müvafiq qərardan qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada şikayət etmək və hüquqlarının bərpasını tələb etmək imkanını araşdıra bilər.

İntiqam Hacıyev bildirib ki, vətəndaşın əlilliyinin dayandırılması ilə bağlı məhkəməyə müraciət etməsi avtomatik olaraq onun əvvəlki statusunun bərpa ediləcəyi anlamına gəlmir. Məhkəmə üçün həmin şəxsin əlilliyinin dayandırıldığı vaxt mövcud olan tibbi vəziyyət, təqdim edilmiş sənədlər, tibbi ekspertiza nəticələri və qərarın hüquqi əsasları mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Vəkilin sözlərinə görə, əgər əlilliyin dayandırılması zamanı şəxs həqiqətən sağalıbsa və həmin dövrdə əlillik üçün tibbi əsaslar mövcud olmayıbsa, illər sonra yalnız əvvəlki qərarın ləğvini tələb etməyin hüquqi baxımdan nəticə verməsi çətin ola bilər. Çünki bu halda şəxsin hazırkı vəziyyəti ilə 2019-cu ildəki tibbi vəziyyəti bir-birindən fərqləndirilə bilər.Müraciətdə əlilliyin dayandırılmasına səbəb kimi xəstəxanada stasionar müalicənin olmamasının göstərildiyi bildirilir. İntiqam Hacıyev qeyd edib ki, müəyyən xəstəliklər üzrə tibbi qiymətləndirmə zamanı müalicə tarixçəsi, stasionar və ambulator müayinələr, xəstəliyin gedişi və digər tibbi göstəricilər nəzərə alına bilər. Lakin konkret şəxsin əlillik statusunun müəyyənləşdirilməsi üçün yalnız xəstəxanada yatış faktına əsaslanmaqla yekun nəticə çıxarmaq düzgün olmaz. Bunun üçün həmin şəxsin xəstəliyinin xarakteri və mövcud tibbi sənədlər bütövlükdə qiymətləndirilməlidir.

Vəkil əlavə edib ki, əgər şəxsin əlilliyi dayandırıldıqdan sonra səhhətində yenidən ciddi problemlər yaranıbsa, onun hazırkı sağlamlıq vəziyyətinə uyğun olaraq əlilliyin yenidən qiymətləndirilməsi məsələsini də araşdırmaq mümkündür. Bunun üçün vətəndaş ilk növbədə tibbi sənədlərini toplamalı, müvafiq tibb müəssisələrinə müraciət etməli və xəstəliyinin hazırkı vəziyyətinin rəsmi şəkildə təsdiqlənməsinə çalışmalıdır.

İntiqam Hacıyev vurğulayıb ki, əlillik statusunun təyin edilməsi yalnız şəxsin istəyindən və ya əvvəlki illərdə əlillik almış olmasından asılı deyil. Əsas meyar şəxsin hazırkı tibbi vəziyyəti və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan meyarlara uyğunluğudur. Bu səbəbdən vətəndaşın 2012-ci ildən 2019-cu ilə qədər əlillik statusunun olması onun avtomatik olaraq ömürlük və ya müddətsiz şəkildə həmin statusa malik olması demək deyil.

Onun sözlərinə görə, vətəndaşın qarşısında iki fərqli hüquqi istiqamət yarana bilər: birincisi, 2019-cu ildə qəbul edilmiş əlilliyin dayandırılması barədə qərarın əsassız və qanunsuz olduğunu düşünürsə, həmin qərarın mübahisələndirilməsi; ikincisi isə hazırkı səhhət vəziyyətinə əsasən əlilliyin yenidən qiymətləndirilməsi məsələsinin qaldırılmasıdır.

Vəkil bildirib ki, hər iki halda tibbi sənədlərin düzgün toplanması və qərarın hansı əsaslarla qəbul edildiyinin müəyyənləşdirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Vətəndaş əvvəlki qərarı mübahisələndirmək istəyirsə, həmin qərarın surətini, tibbi sənədləri və digər sübutları əldə etməli, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan şikayət və məhkəmə prosedurlarına əməl etməlidir.

Beləliklə, 2019-cu ildə əlilliyi dayandırılan şəxsin bu statusu yenidən əldə edib-etməyəcəyi konkret olaraq onun hazırkı və əvvəlki tibbi vəziyyətindən, əlilliyin hansı əsaslarla dayandırılmasından və mövcud hüquqi-tibbi sənədlərdən asılıdır. Buna görə də belə hallarda yalnız əvvəlki əlillik faktına deyil, həm də şəxsin hazırkı səhhətinə və qərarın hüquqi əsaslarına kompleks şəkildə yanaşmaq lazımdır.

Həmçinin oxuyun