Qanunda DƏYİŞİKLİK: Bu hallarda vətəndaşın razılığı tələb olunmayacaq  

“Psixiatriya yardımı haqqında” qanuna dəyişiklik edilib. Yeniliyə əsasən, psixi pozuntu olduğu ehtimal edilən şəxslərə tibbi yardımın gecikdirilməsi onların özləri və ya ətrafdakılar üçün təhlükə yarada bilərsə, həmin şəxslər özlərinin və ya yaxınlarının razılığı olmadan psixiatrik müayinəyə yönləndirilə biləcəklər. Qanunvericiliyə edilən bu yeni dəyişikliyin əsas mahiyyəti və tətbiq zərurəti barədə rəsmi məlumat verilib.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən Milli Məclisin Səhiyyə komitəsinin sədr müavini Rəşad Mahmudov insanların öz razılığı olmadan psixiatrik müayinəyə cəlb edilməsi qərarının əsaslandığı tibbi və hüquqi zərurətləri ətraflı şəkildə diqqətə çatdırıb.

Müdaxilənin gecikməsi hansı riskləri yaradır?

Rəşad Mahmudov bildirib ki, qanunvericilikdə bu cür dəyişikliyə gedilməsinin təməlində psixi sağlamlıq sahəsində yaranan bəzi kəskin və riskli vəziyyətlər dayanır. Çünki elə xüsusi tibbi hallar mövcuddur ki, orada həkim müdaxiləsinin azacıq da olsa gecikməsi gələcəkdə çox ciddi və ağır fəsadların yaranmasına rəvac verir:

“Təcrübədə elə situasiyalar qeydə alınır ki, xəstəliyin təsirindən şəxsin real qərarvermə qabiliyyəti tamamilə və ciddi şəkildə pozulmuş olur. Belə bir vəziyyət isə həm həmin şəxsin öz həyatı, həm də onun ətrafında olan cəmiyyət üçün birbaşa və real təhlükə formalaşdırır”.

Səhiyyə komitəsinin sədr müavini xüsusilə vurğulayıb ki, kəskin psixotik epizodlar, ağır davranış pozuntuları, intihar riski və ya kəskin aqressiv vəziyyətlərdə vaxtında tibbi yardım göstərilmədikdə, nəticə daha da pisləşir və vəziyyət idarəolunmaz həddə çatır. Məhz buna görə də qərara operativ yanaşmaq mütləq bir zərurətdir.

O diqqətə çatdırıb ki, bu təcrübə dünyaya yad deyil və bir sıra xarici ölkələrin psixi sağlamlıq qanunvericiliyində “qeyri-könüllü psixiatrik qiymətləndirmə” mexanizmi uzun illərdir ki, hüquqi əsaslarla tətbiq olunmaqdadır. Sözügedən beynəlxalq mexanizm yalnız tibbi baxımdan qaçılmaz zərurət və real təhlükə riski olduqda dövriyyəyə girir. Buradakı məqsəd qətiyyən vətəndaşın hüquqlarını məhdudlaşdırmaq deyil, əksinə, onun sağlamlığını və təhlükəsizliyini ən qısa zamanda və operativ şəkildə təmin etməkdir:

“Azərbaycanda qanun layihəsinə təklif edilən dəyişikliklər də tam olaraq həmin beynəlxalq praktikaya uyğunlaşma xarakteri daşıyır. Prosesin əsas prinsipi ondan ibarətdir ki, hər hansı bir müdaxilə mütləq şəkildə əsaslandırılmış tibbi şübhəyə və real təhlükə ehtimalına əsaslanmalıdır. Eyni zamanda, bu müayinə prosesi yalnız xüsusi hüquqi və tibbi prosedurlarla ciddi şəkildə tənzimlənməlidir”.

R. Mahmudov qeyd edib ki, bu cür həssas və qeyri-könüllü hallarda qəbul edilən qərarların şəffaflığı, eləcə də sonrakı addımlarda nəzarət mexanizmlərinin işlək olması xüsusi bir əhəmiyyətə malikdir. Çünki məsələyə yanaşarkən həm tibbi zərurəti yerinə yetirmək, həm də insan hüquqlarının qorunması prinsipini zədələməmək lazımdır – burada çox ciddi bir balans qorunmalıdır. Dəyişikliyin ana hədəfi tibbi müdaxilə imkanını daha çevik etməklə bərabər, həm də bu mexanizmdən hər hansı formada sui-istifadə hallarına yol verilməməsini tam təmin etməkdir.

Yekun olaraq, irəli sürülən bu dəyişikliklər psixi sağlamlıq sferasında daha sürətli, təhlükəsiz və çevik tibbi müdaxilə mexanizminin qurulmasına xidmət edir. Əsas hədəf isə riskli vəziyyətlərdə həm fərd olaraq xəstənin, həm də bütövlükdə cəmiyyətin təhlükəsizliyini vaxtında və etibarlı formada qorumaqdır.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun

İlham Əliyevdən təhsillə bağlı FƏRMAN

Prezident mühüm FƏRMAN İMZALADI: Yanvarın 1-dən qüvvəyə minir

Qanunda DƏYİŞİKLİK: Bu hallarda vətəndaşın razılığı tələb olunmayacaq  

Bu şəxslərə müavinət ödəniləcək — Prezident Fərman İMZALADI