Obruklar: Yerin altında səssiz yığılan təhlükə  

Dünyada təbii fəlakətlər deyildikdə adətən zəlzələlər, vulkan püskürmələri, sunamilər və qasırğalar ön plana çıxır. Lakin mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi daha bir təhlükə var ki, bu hadisə çox zaman nəzərdən qaçır — obruklar. Yer səthində qəfil çökmə kimi görünən bu proses əslində uzun illər ərzində formalaşan geoloji dəyişikliklərin nəticəsidir.

Oxu24.com xəbər verir ki ,mütəxəssislərin izahına görə, obrukların yaranma prosesi yeraltı suların təsiri ilə başlayır. Yağış və su axınları torpağın altına sızaraq kireçtaşı kimi yumşaq süxurları tədricən əridir və nəticədə yerin altında boşluqlar əmələ gəlir. Bu mərhələdə səthdə heç bir dəyişiklik hiss olunmur və ərazi tamamilə stabil görünür. İnsanlar həmin sahələrdə yaşayışını davam etdirir, tikinti işləri aparır və kənd təsərrüfatı fəaliyyəti ilə məşğul olur.

Geoloqlar bildirirlər ki, təhlükənin əsas mənbələrindən biri də insan amilidir. Yeraltı suların həddindən artıq istifadə olunması, quyuların çoxaldılması və su səviyyəsinin azalması bu boşluqların genişlənməsinə səbəb olur. Zamanla yeraltı dayaq strukturları zəifləyir və tarazlıq pozulur.

Bu proses illərlə səssiz şəkildə davam edir və yalnız kritik həddə çatdıqda özünü göstərir. Nəticədə üst torpaq təbəqəsi artıq öz ağırlığını saxlaya bilmir və qəfil şəkildə çökmə baş verir. Məhz bu an “obruk” adlandırılan hadisə meydana çıxır.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, obruklar birdən-birə yaranan hadisə deyil, əksinə uzunmüddətli və görünməyən geoloji proseslərin nəticəsidir. Bu səbəbdən onlar “səssiz fəlakət” kimi xarakterizə olunur. Ən təhlükəli tərəfi isə onun öncədən aşkar edilməsinin çətin olmasıdır.Yeraltı su ehtiyatlarının düzgün idarə olunması və geoloji monitorinq sistemlərinin gücləndirilməsi bu riskin azaldılmasında mühüm rol oynaya bilər. Əks halda, insan fəaliyyəti ilə təbii proseslərin üst-üstə düşməsi obruk riskini daha da artırır.

Nəticə olaraq mütəxəssislər bildirirlər ki, obruklar bizə təbiətin görünməyən mexanizmlərinin nə qədər güclü və təhlükəli ola biləcəyini bir daha xatırladır və bu sahədə diqqətli yanaşma olduqca vacibdir.

Jalə 

Həmçinin oxuyun

Əməkhaqqı 7 %-dən çox artıb

Bankdan kredit ala bilməyənlər üçün yeni imkan – Yeni qanun nə vəd edir?  

Milli Məclis qərar qəbul etdi

Azərbaycanda 4 günlük iş həftəsi başlayır?