Dünyada ilk sənaye üsulu ilə neft quyusu harda qazılıb? MARAQLI FAKT

MARAQLI

15.06.2026, 16:54

Dünya neft sənayesinin formalaşması ilə bağlı çoxları ABŞ-ı və ya Yaxın Şərq regionunu ön plana çıxarsa da, əslində müasir neft hasilatının əsasının qoyulduğu ilk mühüm addımlardan biri Azərbaycanda atılıb. Bu fakt həm tarixi, həm də sənaye baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Oxu24.com-un məlumatına görə, dünyada ilk sənaye üsulu ilə qazılmış neft quyusu 1846-cı ildə Bakıda, Bibiheybət ərazisində istifadəyə verilib. Bu hadisə neftin sadəcə təbii sızmalar və kiçik quyular vasitəsilə deyil, artıq sistemli və sənaye üsulu ilə çıxarılmasının başlanğıcı hesab olunur.

Tarixi mənbələr göstərir ki, Bakı o dövrdə artıq neft ehtiyatları ilə tanınırdı və burada neft hasilatı qədim dövrlərdən mövcud idi. Lakin 1846-cı ildə qazılan bu quyu ilk dəfə olaraq sənaye miqyasında, planlı və texniki üsullarla neft çıxarılmasının əsasını qoydu. Bu da neft sənayesində yeni bir mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

Mütəxəssislərin qeyd etdiyinə görə, ABŞ-də ilk neft quyusu 1859-cu ildə qazılıb. Bu isə o deməkdir ki, Bakıda həyata keçirilən sənaye üsulu ilə neft hasilatı ABŞ-dəki məşhur neft quyusundan təxminən 13 il əvvəl baş verib. Bu fakt Azərbaycanı dünya neft sənayesinin pionerlərindən biri kimi tarixə yazır.

Bakı nefti təkcə region üçün deyil, bütün dünya üçün strateji əhəmiyyət daşıyıb. XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Bakı artıq qlobal neft mərkəzlərindən birinə çevrilmişdi. Burada hasil olunan neft sənaye inqilabının sürətlənməsində, texnologiyanın inkişafında və dünya iqtisadiyyatının formalaşmasında mühüm rol oynamışdır.

Xüsusilə Nobel qardaşları və Rotşild ailəsi kimi beynəlxalq investorların Bakıya gəlməsi şəhərin neft tarixində yeni mərhələ açmışdır. Bu dövrdə Bakı dünya neft istehsalının böyük bir hissəsini təmin edirdi və şəhər “qara qızılın paytaxtı” kimi tanınmağa başlamışdı.

Tarixçilər bildirirlər ki, Azərbaycanın neft sənayesindəki rolu təkcə iqtisadi deyil, həm də elmi-texniki baxımdan əhəmiyyətlidir. İlk sənaye quyularının qazılması, neftin emalı və daşınması sahəsində əldə olunan təcrübələr sonradan dünyanın bir çox ölkəsində tətbiq olunub.

Bu gün də Azərbaycan neft sənayesi ölkə iqtisadiyyatının əsas sütunlarından biri olaraq qalır. Müasir texnologiyalarla təchiz olunmuş platformalar, beynəlxalq layihələr və enerji ixracı ölkənin qlobal enerji xəritəsindəki yerini daha da möhkəmləndirir.

Qısacası, 1846-cı ildə Bakıda qazılan ilk sənaye neft quyusu təkcə Azərbaycan tarixində deyil, dünya sənaye tarixində də mühüm dönüş nöqtəsi kimi qəbul edilir. Bu fakt Azərbaycanın enerji sahəsində qədim və zəngin ənənəyə malik olduğunu bir daha sübut edir.

Həmçinin oxuyun