Qaynar xətt:

(+99450) 247 90 86

Görmə itkisi və beyin: illüziyalar və yuxular necə dəyişir?  

Görmə itkisi və beyin: illüziyalar və yuxular necə dəyişir?  

MARAQLI

39

31.03.2026, 21:59

Görmə qabiliyyəti zəiflədikdə və ya tam itdikdə, beynin fəaliyyəti bununla məhdudlaşmır. Əksinə, bəzi hallarda insanlarda maraqlı və bəzən çaşdırıcı vizual təcrübələr meydana çıxır. Bu hal tibbdə Charles Bonnet sindromu kimi tanınır.

Bu sindrom zamanı görmə siqnalları zəiflədiyi və ya tam dayandığı üçün beyin “boşluğu doldurmağa” çalışır. Nəticədə insan heç bir real obyekt olmadığı halda müxtəlif obrazlar, naxışlar və ya formalar görməyə başlayır. Xəstələr bunu belə təsvir edir: bəzən sadə naxışlar, bəzən isə daha mürəkkəb fiqurlar görürlər. Vacib məqam odur ki, bu hallüsinasiyalar psixi xəstəlik deyil, sırf görmə sisteminin zəifləməsi ilə bağlıdır.

Digər maraqlı məsələ isə görmə qabiliyyətinin yuxulara təsiridir. Əgər insan doğuşdan və ya erkən yaşlardan – təxminən 7 yaşına qədər – görmə qabiliyyətini itiribsə, o zaman yuxular vizual olmur. Belə insanlar yuxularında görüntü deyil, daha çox səslər, qoxular və toxunma hissləri ilə bağlı təcrübələr yaşayırlar. Məsələn, dənizi “görmək” əvəzinə onun səsini eşidirlər.

Lakin əgər insan 7 yaşdan sonra görmə qabiliyyətini itiribsə, artıq beynində formalaşmış vizual yaddaş qalır. Bu halda yuxular vizual şəkildə davam edə bilər – insan əvvəl gördüyü obrazları yuxuda yenidən “görür”.

Nəticə olaraq, görmə itkisi beynin fəaliyyətini dayandırmır, əksinə onu fərqli yollarla işləməyə məcbur edir. İstər illüziyalar, istərsə də yuxular – hamısı beynin adaptasiya mexanizmlərinin bir hissəsidir.

Nigar