Keçmişi silmək mümkün deyil, bəs ağrısını necə azaltmaq olar?

DÜNYA

178

19.08.2026, 11:13

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Abunə ol

“Hər şeyi dünənki kimi xatırlayıram, amma artıq heç nə hiss etmirəm.”

Oxu24.com xəbər verir ki, ayrılıqdan sonra tez-tez işlədilən bu ifadənin arxasında beynin yaddaş və emosiyaları emal etmə mexanizmləri dayana bilər.

Mütəxəssislərin fikrincə, beynin əsas xüsusiyyətlərindən biri istifadə olunan neyron əlaqələrini gücləndirmək, az istifadə olunan əlaqələri isə zəiflətməkdir. Bu proses sinaptik budama adlanır və xüsusilə uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə intensiv gedir. Bununla belə, sinaptik əlaqələrin yenidən təşkili və dəyişməsi yetkinlikdə də davam edir.

Beyni bir şəhərin yol şəbəkəsinə bənzətmək olar: tez-tez istifadə edilən yollar daha möhkəm və əlçatan olur, az istifadə olunan yollar isə tədricən zəifləyir. Eyni prinsip öyrənmə və yaddaş proseslərində də rol oynayır.

Xatirə silinmir, emosional yük dəyişir

Ağrılı bir münasibətin və ya hadisənin yaddaşdan tamamilə silinməsi düzgün ifadə deyil. Müasir neyroelm yaddaşın sabit “fayl” olmadığını, zaman keçdikcə yenilənə və dəyişə bilən dinamik proses olduğunu göstərir.

Məsələn, ayrıldığınız insanın adını, səsini və ya birlikdə dinlədiyiniz mahnını xatırlaya bilərsiniz. Lakin əvvəl güclü emosional reaksiya yaradan həmin xatirə zaman keçdikcə daha az ağrı verə bilər.

Davamlı düşünmək xatirəni niyə gücləndirə bilər?

Bir hadisə və ya insan haqqında dəfələrlə düşünmək həmin yaddaşla əlaqəli neyron şəbəkələrinin yenidən aktivləşməsinə səbəb olur. Əksinə, yeni təcrübələr, yeni öyrənmə imkanları və fərqli sosial münasibətlər beynin diqqətini başqa istiqamətlərə yönəldə bilər.

Bu, “köhnə xatirəni silmək” demək deyil. Daha doğru ifadə həmin xatirənin həyatınızdakı emosional əhəmiyyətinin azalmasıdır. Yaddaşın yenilənməsi və yenidən emalı ilə bağlı araşdırmalar da xatirələrin sonrakı təcrübələrdən təsirlənə bildiyini göstərir.

Beynin “zehni detoksu” necə baş verir?

Yeni bacarıqlar öyrənmək, fiziki aktivlik, keyfiyyətli yuxu, yeni sosial və intellektual təcrübələr ümumi beyin sağlamlığı və öyrənmə-yaddaş prosesləri üçün faydalıdır. Xüsusilə yuxu yaddaşın uzunmüddətli möhkəmlənməsində mühüm rol oynayır.

Ona görə də ağrılı xatirədən qurtulmağı onu zorla unutmağa çalışmaq kimi deyil, həyatda yeni və daha çox təkrarlanan təcrübələrə yer açmaq kimi düşünmək daha doğrudur.

Nəticədə, insan keçmişdə yaşadığı hadisəni xatırlamağa davam edə bilər, amma həmin xatirənin yaratdığı emosional reaksiyanın gücü zamanla dəyişə bilər. Məqsəd yaddaşı silmək yox, onun üzərinizdəki təsirini azaltmaqdır.

Həmçinin oxuyun