Azərbaycanda siqaretin qiymətləri bahalaşacaq, yoxsa ucuzlaşacaq?  — AÇIQLAMA

Azərbaycana xaricdən gətirilən tütün və tütünün sənaye əvəzedicilərinin həcmində əhəmiyyətli dərəcədə çoxalma qeydə alınıb. Belə ki, cari ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində ölkəyə ümumi dəyəri 111,5 milyon dollar olan tütün məhsulları idxal olunub. Bu rəqəm ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə təxminən 17 faizlik artım deməkdir. Statistikada müşahidə olunan bu cür kəskin yüksəliş cəmiyyətdə və iqtisadçılar arasında haqlı olaraq müxtəlif suallar doğurur.

Əsas müzakirə mövzularından biri idxalın dəyər ifadəsindəki bu artımın daxili bazarda istehlakın səviyyəsi ilə necə əlaqəli olmasıdır. Eyni zamanda, idxal olunan xammalın və hazır məhsulların həcminin genişlənməsinin yerli bazardakı siqaret qiymətlərinə necə təsir göstərəcəyi maraq doğurur.

Ekspertlər bu cür göstəriciləri təhlil edərkən tək bir rəqəmlə kifayətlənməyin yanlış nəticələrə gətirib çıxara biləcəyini vurğulayırlar. Çünki idxal dəyərinin yüksəlməsi yalnız istehlakın deyil, həm də qlobal bazarlardakı qiymət dəyişikliklərinin və struktur fərqlərinin nəticəsi ola bilər. 

Məsələ ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli mövzunu ətraflı şəkildə şərh edib:

“Tütün və tütünün sənaye əvəzedicilərinin idxalının 17 faiz artmasını yalnız siqaret istehlakının çoxalması ilə əlaqələndirmək düzgün olmaz. İdxalın dəyər ifadəsində artması məhsulun fiziki həcminin yüksəlməsi ilə yanaşı, dünya bazarında tütünün və digər xammalın bahalaşması, idxal olunan məhsulların strukturunun dəyişməsi ilə də bağlı ola bilər. Məsələn, daha bahalı tütün növlərinin, siqaret istehsalında istifadə olunan xammalın və elektron siqaretlər üçün nəzərdə tutulan məhsulların idxalının artması ümumi idxal dəyərini yüksəldə bilər”.

Onun sözlərinə görə, artımın əsas səbəbini müəyyənləşdirmək üçün idxalın həm dəyər, həm də həcm göstəricilərinə, eləcə də məhsul qrupları üzrə bölgüsünə baxmaq lazımdır:

“Daha çox idxalın siqaret qiymətlərinə təsiri isə birmənalı deyil. İdxalın artması bazarda məhsul təklifini genişləndirə və təchizat problemlərini azalda bilər. Lakin bu, siqaretlərin mütləq ucuzlaşacağı demək deyil. Çünki pərakəndə qiymətə aksiz vergiləri, gömrük və logistika xərcləri, istehsal və qablaşdırma məsrəfləri, valyuta məzənnəsi və satıcıların mənfəət marjası da təsir göstərir”.

Akif Nəsirli vurğulayıb ki, əgər idxal artımı tələbin yüksəlməsi ilə bağlıdırsa, bu, qiymətlərə aşağı deyil, yuxarı istiqamətdə təzyiq yarada bilər. Əksinə, idxalın artması rəqabəti gücləndirərsə və əlavə xərclər yüksəlməzsə, qiymət artımını müəyyən qədər məhdudlaşdıra bilər. Ancaq bazarda rəqabət zəifdirsə, idxalın artması istehlakçı üçün ucuzluğa çevrilməyə də bilər.

Ekspert həmçinin qeyd edib ki, burada əsas məqam odur ki, 111,5 milyon dollarlıq idxal və 17 faizlik artım təkbaşına siqaret istehlakının və ya qiymətlərin hansı istiqamətdə dəyişdiyini göstərmir. Bunun üçün idxalın fiziki həcmi, yerli istehsal, satış göstəriciləri və aksiz dərəcələrindəki dəyişikliklər birlikdə təhlil edilməlidir. Bu məlumatlar olmadan idxal artımının siqaret qiymətlərinə konkret təsirini dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün deyil.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun

Qar,sel və daşqın gözlənilir  — XƏBƏRDARLIQ

Xəstəxanadan Xalq artisti ilə bağlı ÜZÜCÜ XƏBƏR

Azərbaycanda siqaretin qiymətləri bahalaşacaq, yoxsa ucuzlaşacaq?  — AÇIQLAMA

Bakıdan bəzi dövlətlərə ciddi xəbərdarlıq - “Güzgüyə baxın”