Boşanmış valideynlərin nəzərinə: Digər tərəfin icazəsi olmadan uşağı ölkədən çıxarmaq olar? — Vəkildən AÇIQLAMA

CƏMİYYƏT

212

17.06.2026, 23:39

Valideynlərdən birinin icazəsi olmadan digər valideyn yetkinlik yaşına çatmayan uşağı ölkədən xaricə çıxara bilərmi? Bu sual xüsusilə boşanmış cütlüklər arasında ən çox mübahisə yaradan və aktuallığını qoruyan məsələlərdən biridir.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a vəkil Fərid Qasımov açıqlama verib.

Qanunvericilik nə tələb edir?

Vəkil Fərid Qasımov bildirib ki, qanunvericiliyin tələbinə əsasən, yetkinlik yaşına çatmayan uşağın ölkədən kənara çıxması üçün hər iki valideynin razılıq verməsi mütləq şərtdir.

Azərbaycan Respublikasının Miqrasiya Məcəlləsinə əsasən, 18 yaşına çatmamış vətəndaş ölkədən gedərkən sərhəd-keçid məntəqələrində ondan hər iki valideynin notarial qaydada təsdiq olunmuş razılıq sənədi tələb olunur. Tərəflərin rəsmi nikahda olub-olmamasından, yaxud boşanmalarından asılı olmayaraq, hər iki valideyn uşaq üzərində bərabər hüquqlara malikdir. Bu səbəbdən digər tərəfin "yox" cavabı uşağın sərhədi keçməsinə qanuni maneə yaradır.

Lakin vəkil qeyd edir ki, bu cür prinsiplərə söykənən mübahisələr dalana dirənmir və məhkəmə qaydasında həll edilə bilir:

“Digər valideynin razılığı olmadan yetkinlik yaşına çatmayan uşağın ölkədən kənara çıxmasını istəyən valideyn iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etməlidir”.

Təcrübədə boşanmış tərəflər bəzən şəxsi qisasçılıq və ya prinsiplər ucbatından uşağın xaricə səfərinə əsassız olaraq razılıq vermirlər. Belə hallarda yeganə qanuni çıxış yolu məhkəmədə "Uşağın ölkədən çıxmasına razılıq verilməsi" barədə iddia qaldırmaqdır.

Məhkəmələr qərar verərkən nəyə əsaslanır?

F.Qasımovun sözlərinə görə, məhkəmələr belə mübahisələri həll edən zaman valideynlərin şəxsi iddialarını və ya incikliklərini deyil, birbaşa uşaqların mənafelərini üstün tutmaqla qərar qəbul edirlər.

Məhkəmə prosesində hakimlər üçün əsas meyar səfərin uşağın inkişafına, sağlamlığına və ya təhsilinə necə təsir edəcəyidir:

“Uşağın xaricdə müalicə alması zərurəti, beynəlxalq idman və ya bilik yarışlarında iştirakı, xaricdə təhsil imkanları, yaxud sadəcə yay tətilində dincəlmək məqsədi məhkəmə tərəfindən uşağın xeyrinə olan hallar kimi qiymətləndirilir.

Mövcud məhkəmə praktikasına əsasən, əksər hallarda uşağın xeyrinə olan bu cür iddialar təmin edilir”.

“Ömürlük" icazə verilə bilərmi?

Vəkil Fərid Qasımov xüsusi bir hüquqi incəliyə toxunaraq bildirib ki, məhkəmələr bu icazəni tam sərbəst və limitsiz şəkildə vermirlər:

“Xüsusilə vurğulamaq lazımdır ki, belə iddiaları təmin edən məhkəmələr öz qərarlarında yetkinlik yaşına çatmayan uşağın digər valideynin icazəsi olmadan ölkədən kənara çıxmasını daimi əsaslarla deyil, daimi əsaslar istisna olmaqla (müvəqqəti) qəbul edirlər”.

Bu nə deməkdir?

Məhkəmə heç bir valideynə uşağı ömürlük olaraq istədiyi vaxt xaricə aparıb-gətirmək hüququ vermir. Çünki bu, digər valideynin uşaqla ünsiyyətdə olmaq (görüşmək) hüququnu birdəfəlik məhdudlaşdıra və uşağın xaricə qaçırılması riskini yarada bilər.

Buna görə də məhkəmə qərarlarında hər zaman konkret müddət, konkret səbəb və gediləcək ölkə dəqiq göstərilir (Məsələn: Uşağın sağlamlıq və istirahət məqsədilə 1 ay müddətinə Almaniyaya getməsinə icazə verilsin). Həmin müddət bitdikdən sonra uşaq mütləq ölkəyə geri qaytarılmalıdır.

Həmçinin oxuyun