Beyni səssizcə qocaldan səbəblər

TİBB

27.07.2026, 10:43

Gündəlik həyatda fərqinə varmadan təkrarladığımız bəzi vərdişlər illər ərzində beyin sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, yuxusuzluq, düzgün qidalanmamaq, hərəkətsiz həyat tərzi və stress beynin yaddaş, diqqət və damar sağlamlığına təsir edən əsas amillərdəndir.

Oxu24.com xəbər verir ki, nevroloqların sözlərinə görə, beynin qocalması çox vaxt qəfil deyil, uzun illər ərzində yığılan kiçik yanlış seçimlərin nəticəsində sürətlənir.

Az yuxu yaddaşa və diqqətə zərər verir

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bir gecəlik yuxusuzluq diqqət dağınıqlığı və yorğunluğa səbəb ola bilər. Lakin gecə 6 saatdan az yatmaq vərdişə çevrildikdə, yaddaş, öyrənmə qabiliyyəti, qan şəkəri balansı və damar sağlamlığı risk altına düşə bilər.

Sağlam beyin üçün böyüklərin əksəriyyətinə gecə 7-9 saat keyfiyyətli yuxu tövsiyə olunur.

Şəkərli qidalar beyin damarlarını zəiflədə bilər

Şəkərli içkilər, paketlənmiş şirniyyatlar və tez-tez qəbul edilən yüksək karbohidratlı qidalar qan şəkərinin sürətli dəyişməsinə səbəb olur. Uzun müddətdə bu vəziyyət insulin müqaviməti, diabet və damar problemləri üçün risk yarada bilər.

Mütəxəssislər ara yeməklərdə daha balanslı seçimlərə üstünlük verməyi tövsiyə edirlər. Qatıq, qoz-fındıq, meyvə və proteinlə zəngin qidalar daha uzunmüddətli enerji verə bilər.

Hərəkətsizlik beynin fəaliyyətini zəiflədir

Araşdırmalar göstərir ki, fiziki aktivlik və sosial əlaqələr beyin sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır. Gəzinti, yeni bacarıqlar öyrənmək, kitab oxumaq, musiqi ilə məşğul olmaq və insanlarla ünsiyyət beynin idrak ehtiyatını dəstəkləyir.

Uzun müddət televizor və kompüter qarşısında oturmaq isə passiv həyat tərzini artırır. Mütəxəssislər hər 30-45 dəqiqədən bir qalxıb hərəkət etməyi məsləhət görürlər.

Yüksək təzyiq beyində səssiz zədələr yarada bilər

Mütəxəssislərin fikrincə, nəzarətsiz yüksək qan təzyiqi illər ərzində beynin kiçik damarlarına zərər verə bilər. Bu isə insult riskini artırmaqla yanaşı, yaddaş və diqqət problemlərinə də səbəb ola bilər.

Duz qəbulunun azaldılması, qan təzyiqinin mütəmadi ölçülməsi və həkim tərəfindən təyin olunan müalicəyə riayət edilməsi beyin sağlamlığı üçün vacib hesab olunur.

D vitamini, eşitmə və psixoloji vəziyyət də önəmlidir

Mütəxəssislər bildirirlər ki, D vitamini çatışmazlığı bəzi insanlarda idrak problemləri ilə əlaqəli ola bilər. Lakin həkim məsləhəti olmadan yüksək dozalı əlavələr qəbul etmək düzgün deyil.

Uzunmüddətli səs-küy və eşitmə itkisi də beynin daha çox işləməsinə səbəb olaraq yorğunluq yarada bilər. Bundan əlavə, depressiya və uzunmüddətli stress yuxuya, diqqətə və ümumi beyin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.

Beyin sağlamlığını qorumaq üçün sadə addımlar

Mütəxəssislər aşağıdakı dəyişikliklərin faydalı ola biləcəyini bildirirlər:

Daha nizamlı yuxu rejimi qurmaq;

Şəkərli içkiləri azaltmaq;

Hər gün fiziki aktiv olmaq;

Qan təzyiqini nəzarətdə saxlamaq;

Sağlam və balanslı qidalanmaq;

Sosial əlaqələri qorumaq;

Uzun müddət davam edən yaddaş, diqqət və əhval dəyişikliklərini laqeyd qoymamaq.

Mütəxəssislərin fikrincə, sağlam beyin böyük dəyişikliklərdən deyil, hər gün edilən kiçik, lakin davamlı düzgün seçimlərdən qorunur.

Həmçinin oxuyun