Rövşən Muradov: “Tranzit imkanlarımız yeni investisiya potensialı formalaşdırır”

SİYASƏT

28.09.2026, 10:57

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Qlobal iqtisadi münasibətlər sistemində investisiya qərarlarının mahiyyəti son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. Kapital artıq yalnız yüksək gəlirlilik perspektivinin mövcud olduğu bazarlara yönəlmir, eyni zamanda siyasi sabitliyin, makroiqtisadi dayanıqlığın, hüquqi öhdəliklərə sadiqliyin, enerji və nəqliyyat təhlükəsizliyinin, insan kapitalının və uzunmüddətli inkişaf strategiyasının bir-birini tamamladığı iqtisadi məkanları seçir. Prezident İlham Əliyevin II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində irəli sürdüyü fikirlər Azərbaycanın bu çoxşaxəli investisiya yanaşmasına keçid etdiyini nümayiş etdirir. Son iyirmi ildə ölkəyə 350 milyard ABŞ dollarından artıq investisiyanın cəlb olunması və həmin kapitalın təxminən yarısının birbaşa xarici investisiyaların payına düşməsi artıq formalaşmış etimad kapitalının iqtisadi ölçüsünü ifadə edir.

Bu sözləri Oxu24.com-a Milli Məclisin deputatı Rövşən Muradov bildirib.

Deputatın sözlərinə görə, bu xətt Azərbaycanın əvvəlki inkişaf nəticələrini ümumiləşdirməklə kifayətlənmir, həm də ölkənin gələcək iqtisadi modelinin əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirir. Qarşıdakı dövrdə Azərbaycanın əsas vəzifəsi mövcud maliyyə və enerji üstünlüklərini yeni istehsal güclərinə, texnoloji imkanlara, yüksək əlavə dəyər yaradan sahələrə və daha mürəkkəb ixrac strukturuna çevirməkdir. Bu baxımdan bərpaolunan enerji, logistika, mədən sənayesi, rəqəmsal iqtisadiyyat, süni intellekt infrastrukturu və insan kapitalı ayrı-ayrı sahələr kimi deyil, vahid iqtisadi transformasiya zəncirinin elementləri kimi çıxış edir. Neft və qaz sektorundan əldə olunan gəlirlərin iqtisadiyyatın digər istiqamətlərinə yönəldilməsi isə bu keçidin maliyyə bazasını formalaşdırır.Azərbaycanın yeni investisiya modelində geoiqtisadi mövqenin iqtisadi aktivə çevrilməsi xüsusi yer tutur. Son illər dəmir yollarına, avtomobil magistrallarına, dəniz limanlarına və hava yükdaşımalarına yönəldilmiş irihəcmli investisiyalar ölkənin coğrafi üstünlüyünü real tranzit və logistika imkanları ilə tamamlayıb. Azərbaycan ərazisindən keçən tranzit yüklərin həcminin 2026-cı ildə 16 milyon tona çatacağı, 2030-cu il üçün isə 25 milyon ton və daha yüksək səviyyənin hədəflənməsi göstərir ki, nəqliyyat infrastrukturu artıq yardımçı iqtisadi sektor olmaq çərçivəsini aşaraq milli iqtisadiyyatın gəlir və investisiya yaradan strateji istiqamətlərindən birinə çevrilir. Şərq–Qərb və Şimal–Cənub marşrutlarında paralel iştirak Azərbaycanın Avropa və Asiya arasında formalaşan yeni təchizat zəncirlərində rolunu daha da gücləndirir.

Rövşən Muradov qeyd edib ki, enerji sektorunda formalaşan yeni mərhələ də eyni dərəcədə strateji məzmun daşıyır. Xəzərin Azərbaycan sektorunda 157 giqavat səviyyəsində qiymətləndirilən bərpaolunan enerji potensialı, quruda yaradılan günəş və külək generasiya gücləri, Qara dəniz və Xəzər üzərindən nəzərdə tutulan elektrik bağlantıları ölkənin enerji ixracının gələcək strukturunu genişləndirir. Burada əsas iqtisadi məqam enerjinin yalnız ixrac məhsulu kimi nəzərdən keçirilməməsidir. Əlavə elektrik güclərinin data mərkəzlərinin, süni intellekt sistemlərinin və digər rəqəmsal infrastrukturların inkişafı üçün istifadə olunması enerji siyasəti ilə texnoloji siyasət arasında yeni qarşılıqlı əlaqə yaradır. Bu modeldə enerji üstünlüyü rəqəmsal iqtisadiyyat üçün istehsal amilinə çevrilir.İnvestisiya mühitinin əsas dayaqlarından biri də Azərbaycanın maliyyə dayanıqlığı və müqavilə intizamıdır. Xarici dövlət borcunun ÜDM-in 5,6 faizini təşkil etməsi, valyuta ehtiyatlarının xarici borcu təxminən 20 dəfə üstələməsi, manatın ABŞ dollarına münasibətdə məzənnəsinin uzun müddət sabit qalması, eləcə də onilliklər əvvəl bağlanmış enerji müqavilələrinin əsas şərtlərinin qorunması investor baxımından proqnozlaşdırılan iqtisadi davranışın mühüm göstəriciləridir. Müasir kapital bazarlarında xüsusən uzunmüddətli investisiyalar üçün yalnız gəlirlilik kifayət etmir, qarşı tərəfin öhdəliklərə münasibəti, institusional ardıcıllıq və siyasi-iqtisadi risklərin idarəolunması da qərarvermənin əsas meyarlarına daxildir. Azərbaycanın formalaşdırdığı investisiya reputasiyasının iqtisadi dəyəri məhz burada meydana çıxır.

R.Muradov vurğulayıb ki, ən mühüm struktur göstəricilərdən biri ÜDM ilə ixracın sahə tərkibi arasındakı fərqdir. ÜDM-in 70 faizindən çoxunun qeyri-neft sektorunda formalaşmasına baxmayaraq, ixracın 90 faizindən çoxunda neft və qaz məhsullarının üstünlük təşkil etməsi onu göstərir ki, iqtisadiyyatın daxili şaxələndirilməsi artıq mühüm mərhələ keçsə də, növbəti strateji mərhələ həmin şaxələndirmənin ixrac strukturunda da dərinləşdirilməsidir. Bu isə sadəcə yeni istehsal müəssisələrinin yaradılmasını yox, daha yüksək məhsuldarlıq, texnologiya transferi, ixtisaslı kadr hazırlığı və qlobal dəyər zəncirlərinə inteqrasiya tələb edir.Bu mənada Azərbaycanın investisiya siyasətinin qarşısında duran əsas məsələ kapitalın həcmini artırmaqdan daha geniş məna daşıyır. Söhbət cəlb olunan investisiyanın strukturunun keyfiyyətcə dəyişdirilməsindən, onun yeni texnologiya, idarəetmə təcrübəsi, istehsal səriştəsi və ixrac qabiliyyəti yaratmasından gedir. 1990-cı illərdə enerji sektorunda xarici mütəxəssislərin üstünlük təşkil etdiyi əmək bazarının zamanla yerli kadrların yüksək iştirak səviyyəsinə keçməsi bu baxımdan əhəmiyyətli təcrübə kimi təqdim olunur. İnsan kapitalının investisiya siyasətinin ayrılmaz hissəsinə çevrilməsi iqtisadi modernləşmənin dayanıqlılığı üçün həlledici əhəmiyyət daşıyır.Nəticə etibarilə, II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində ortaya qoyulan iqtisadi xətt Azərbaycanın növbəti inkişaf mərhələsinin əsas parametrlərini aydın göstərir: enerji resurslarının yeni iqtisadi sahələrin yaradılmasına yönəldilməsi, tranzit mövqenin gəlir gətirən geoiqtisadi üstünlüyə çevrilməsi, qeyri-neft ixracının genişləndirilməsi, rəqəmsal və texnoloji iqtisadiyyatın formalaşdırılması, insan kapitalının gücləndirilməsi və beynəlxalq investor üçün proqnozlaşdırılan iqtisadi mühitin qorunması. Bu modelin strateji mahiyyəti Azərbaycanın yalnız kapital qəbul edən bazar kimi deyil, regional iqtisadi əlaqələri, enerji axınlarını və yeni ticarət marşrutlarını birləşdirən daha geniş iqtisadi platforma kimi mövqeyinin möhkəmləndirilməsində ifadə olunur.

Həmçinin oxuyun