İlham Əliyev və Donald Trampın müzakirə etdiyi TRIPP layihəsi: Azərbaycan regionun geosiyasi xəritəsini yenidən cızır

SİYASƏT

10.08.2026, 13:29

Xəbər verdiyimiz kimi, avqustun 8-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevlə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezidenti Donald Tramp arasında keçirilən telefon danışığı Cənubi Qafqazın gələcək inkişaf dinamikası baxımından mühüm geosiyasi hadisə kimi qiymətləndirilir. Müzakirələr zamanı TRIPP layihəsinin regional bağlantılar baxımından xüsusi əhəmiyyəti vurğulanıb və Azərbaycan ərazisində nəqliyyat infrastrukturu üzrə işlərin artıq başa çatmaq mərhələsində olduğu diqqətə çatdırılıb. Cənubi Qafqazda nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması prosesinin sürətlənməsi regionda qüvvələr nisbətinə birbaşa təsir edərək tamamilə yeni siyasi və iqtisadi reallıqlar formalaşdırır. Eyni zamanda, bu strateji addımlar Azərbaycan və Ermənistan arasında uzunillik qarşıdurma modelindən qarşılıqlı asılılığa əsaslanan təhlükəsiz mərhələyə keçid üçün real zəmin yaradır. Yaradılan yeni dəhlizlər və tranzit imkanları Bakının yalnız regional deyil, həm də qlobal geosiyasi müstəvidə strateji çəkisini və manevr imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Belə bir şəraitdə Azərbaycan regional proseslərə sadəcə reaksiya verən tərəf kimi deyil, Cənubi Qafqazın yeni geoiqtisadi və geosiyasi düzənini formalaşdıran əsas aktor rolunda çıxış edir.

Mövzunu Oxu24.com-a şərh edən politoloq Züriyə Qarayeva bildirib ki, Cənubi Qafqazda nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması artıq yalnız iqtisadi və logistika məsələsi deyil, regionun geosiyasi arxitekturasını dəyişdirən əsas proseslərdən birinə çevrilir:

"TRIPP layihəsinin Azərbaycan və ABŞ Prezidentlərinin telefon danışığında xüsusi vurğulanması göstərir ki, regional bağlantılar beynəlxalq siyasi gündəmin mühüm elementinə çevrilib. Azərbaycanın öz ərazisində müvafiq nəqliyyat infrastrukturunu başa çatdırmaq mərhələsinə çatması Bakının prosesdə praktiki baxımdan hazır tərəf olduğunu nümayiş etdirir”.

Onun sözlərinə görə, kommunikasiyaların açılması Ermənistanın uzunmüddətli regional təcridinin aradan qaldırılması üçün də imkan yaradır, lakin bunun davamlı nəticə verməsi Bakı ilə İrəvan arasında sülh gündəliyinin irəliləməsindən asılıdır. Beləliklə, Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində qarşıdurma modelindən qarşılıqlı iqtisadi və nəqliyyat asılılığının formalaşdığı yeni mərhələyə keçid üçün real zəmin yaranır.

Politoloq vurğulayıb ki, Azərbaycan üçün bu prosesin əhəmiyyəti daha geniş geosiyasi müstəvidə qiymətləndirilməlidir:

"Bakı Şərq-Qərb və Orta Dəhliz marşrutlarının mühüm həlqəsi olmaqla yanaşı, Mərkəzi Asiyanı Türkiyə və Avropa ilə birləşdirən regional nəqliyyat sistemində mövqeyini daha da gücləndirir. Yeni kommunikasiyaların fəaliyyətə başlaması Azərbaycanın tranzit ölkə kimi iqtisadi çəkisini artırmaqla bərabər, onun siyasi manevr imkanlarını da genişləndirə bilər. Xüsusilə ABŞ və Avropa üçün alternativ nəqliyyat və ticarət marşrutlarının əhəmiyyətinin artdığı bir şəraitdə Azərbaycanın strateji dəyəri yüksəlir”.

Z.Qarayeva əlavə edib ki, Bakı bu üstünlükdən həm Ermənistanla davamlı sülhün möhkəmləndirilməsi, həm Türkiyə və Mərkəzi Asiya ilə inteqrasiyanın dərinləşdirilməsi, həm də Qərblə münasibətlərdə yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin yaradılması üçün istifadə edə bilər. Nəticədə Azərbaycan regional proseslərə reaksiya verən dövlətdən daha çox, Cənubi Qafqazın yeni geoiqtisadi və geosiyasi düzəninin formalaşmasına təsir göstərən əsas aktorlardan biri kimi mövqeyini möhkəmləndirir.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun