Rusiya İranda baş verənlərə MÜDAXİLƏ EDƏ BİLƏR?     —   Politoloqla gündəm MÜZAKİRƏSİ

Politoloq: ""SEPAH dəfələrlə İranı "qan içində boğub",   Rusiya kimi xarici oyunçular isə..."  

Hazırda dünya mediasının diqqəti İran İslam Respublikasında baş verən etiraz aksiyalarına yönəlib. Müxtəlif siyasi və ictimai simalar, eyni zamanda, dövlət başçıları hadisələrlə bağlı subyektiv fikirlərini səsləndirməkdədirlər. Rusiyalı politoloq Qriqori Qolosov açıqlaması isə birmənalı qarşılanmayıb.

Qolosov iddia edib ki, SEPAH hərəkətə keçsə, İran qan içində boğulacaq:”SEPAH İran hadisələrinin əsas oyunçusuna çevrilir. Onun İranı qana boyamaq üçün kifayət qədər gücü və motivasiyası var”.

Oxu24.com un   mövzu ilə bağlı suallarını  Sosial Tədqiqatlar Mərkəzinin sektor müdiri, politoloq Tural İsmayılov cavablandırıb.

-Tural müəllim, doğrudanmı, rusiyalı politoloq Qriqori Qolosovun dediyi  kimi   SEPAH "İranı qan içərisində boğmaq" gücünə malikdir?

-Rusiyalı politoloqun SEPAH-ın potensial müdaxiləsi haqqında söylədiyi “İran qan içində boğulacaq” ifadəsi diqqət çəkir. Bu bəyanat etirazçıların motivasiyasını azaltmaq məqsədi daşıya bilər. Amma sual yaranır: bu, Rusiyanın molla rejiminə dəstəyi kimi qiymətləndirilməlidir, yoxsa real vəziyyətin obyektiv təsviri? Rusiya-İran münasibətləri strateji xarakter daşıyır. Suriya və Ukrayna münaqişələrində hərbi-texniki əməkdaşlıq, sanksiyalara qarşı birgə mövqe bu əlaqənin əsasını təşkil edir. Rusiya İranın regiondakı sabitliyini öz maraqları üçün vacib sayır. Buna görə Qolosov kimi analitiklərin bəyanatları çox vaxt Moskvanın ümumi xəttini əks etdirir. 

-Deməli, Rusiya, Ukrayna – Rusiya müharibəsi başlayandan ona dəstək olan İran rejiminə  etdikəri  “ yaxşılıqlarının” əvəzini bu yolla qaytarır. Çətin gündə ona bu tip fikirlərlə dəstək göstərir…

-Politoloqun  sözləri rejimə dolayı dəstək kimi görünə bilər, çünki etirazçıları qorxutmaqla daxili qarşıdurmanın qarşısını almağa çalışır. Lakin bu, məsələni həddindən artıq sadələşdirmək olar. Qolosov akademik mühitdən gəlir və Rusiyanın daxili siyasəti haqqında tənqidi fikirlər səsləndirən analitiklərdəndir. Onun İran barədə bəyanatı rejimin repressiv potensialını real qiymətləndirmə kimi də qəbul edilə bilər. SEPAH-ın tarixən etirazlara qarşı sərt mövqeyi məlumdur – 2009 və 2019-cu illərdəki hadisələr buna misaldır. Eyni zamanda Rusiya həmişə İranı dəstəkləmir. Yaxın Şərqdə öz maraqlarını prioritetləşdirərək bəzən Tehranla ziddiyyətə düşür. Bu baxımdan Qolosovun sözləri sadəcə “dəstək” deyil, region sabitliyi haqqında xəbərdarlıq kimi də oxuna bilər. Tənqid nöqtəsindən isə Rusiya belə bəyanatlarla özünü beynəlxalq izolyasiyaya daha da yaxınlaşdırır, çünki bu, demokratik proseslərə qarşı mövqe kimi qəbul oluna bilər.

Həmçinin oxuyun

Nazirlik rəsmi məlumat yaydı: Onlara 700 manat ayda təqaüd veriləcək

Prezidentin təltif etdiyi polkovnik KİMDİR?    —   FOTOLAR

Prezident sərəncam İMZALADI: Siyahıda onların adları var

Yasda yemək vermək ölən şəxsə görə sevinmək deməkdir" — İlahiyyatçıdan ŞOK AÇIQLAMA  

- Axı, ötən ilin yayında İsrail Silahlı Qüvvələrinin  hücumu qarşısında SEPAH-ın generalları yetdığı yerdə öldürülmüşdü, SEPAH çökmüşdü. Onun elə qüvvəsi qaldımı ki  2026-cı ildə İranı qana boyasın?

 -İndi SEPAH-ın ötən ilin iyununda İsrail qüvvələri qarşısında “çökməsi” iddiasına gələk. Həmin dövrdə “12 günlük müharibə” adlanan qarşıdurmada İranın zəiflikləri üzə çıxdı: raket zərbələrinin koordinasiyasında çətinliklər, kibermüdafiədə boşluqlar, xüsusilə Bank Sepah-a yönələn kibertəcavüzlər. İran cavab zərbələri vurdu və rejim dayanıqlı qaldı, lakin bu hadisələr SEPAH-ın omnipotent olmadığını göstərdi. Xarici təzyiqlər qarşısında zəif nöqtələri var. “Çökmə” ifadəsi həddindən artıq kəskin olsa da, SEPAH-ın repressiv rolu İran cəmiyyətini dərindən bölür. Etirazçılar haqlı olaraq dəyişiklik tələb edir, lakin rejim bu qüvvəni sərt istifadə etməklə öz legitimliyini itirir. Digər tərəfdən etirazçılar da beynəlxalq dəstəyi effektiv şəkildə istifadə etməli, çünki xarici müdaxilələr (kibertəcavüzlər daxil) vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir. 

- Haqlısınız, kibertəcavüzlər İrana heç də az zərbə vurmadı.  Elə həmin günlərdə İranın ən böyük kriptovalyuta birjası "Nobitex"a giriş sındırıldı.  “Yırtıcı Sərçə” adlı haker qrupu İran birjasından 90 milyon dollar oğurladılar...

- Nəticə olaraq,  Qolosovun bəyanatı həm Rusiya dəstəyi elementləri daşıyır, həm də real riskləri əks etdirir. SEPAH-ın zəiflikləri aşkarlandı, lakin bu, tamamilə çökmə deyil. Hər iki tərəf – rejim və etirazçılar – dialoq yolu ilə çıxış axtarmalıdır. Qarşıdurma regionu daha da qeyri-sabitləşdirir. Rusiya kimi xarici oyunçular isə maraqlarını insan haqları ilə balanslaşdırmalıdır. Bu, İranın gələcəyi üçün əsas məsələlərdən biridir.

 -  Tural bəy, geniş və ətraflı müsahibəyə görə təşəkkür edirik.

- Sizə də təşəkkür.

 Söhbətləşdi : Əntiqə Rəşid