Generalları öz ayağı ilə tələyə SALAN ADAM: Qolan təpələrindəki ağacların vahiməli sirri

MARAQLI

13.07.2026, 17:05

Tarixin ən çox danışılan, filmlərə və seriallara mövzu olan kəşfiyyat hekayələrindən biri də şübhəsiz ki, İsrail casusu Eli Cohen-in (Eli Koen) həyatıdır. 1960-cı illərdə Suriya dövlətinin və ordusunun tam mərkəzinə sızmağı bacaran bu şəxs, bu gün də kəşfiyyat dünyasının ən böyük fiqurlarından biri hesab olunur.

Oxu24.com təqdim olunan tarixi faktlar əsasında Eli Cohen-in inanılmaz casusluq hekayəsini təqdim edir:

Eli Cohen Misirdə anadan olmuş, daha sonra isə İsrailə köçmüşdür. Məhz burada onun bacarıqları İsrailin xarici kəşfiyyat xidməti olan Mossad-ın diqqətini çəkmiş və o, xüsusi əməliyyat üçün sıralara cəlb edilmişdir.

Əməliyyatın uğurla nəticələnməsi üçün Cohen-ə tamamilə fərqli və saxta bir şəxsiyyət yaradıldı. Ssenariyə əsasən, o, uzun illər Argentinada yaşamış, zəngin və varlı bir Suriyalı biznesmen — Kamel Amin Thaabet idi.

Cohen aylarla Suriya aksentini, yerli siyasəti və cəmiyyətin elit təbəqəsinin davranış qaydalarını dərindən öyrəndi. Hazırlıq mərhələsindən sonra isə Buenos-Ayresə yollanaraq oradakı suriyalı diplomatlar və hərbçilərlə yaxından tanış olmağa başladı. Bahalı məclislər təşkil edərək insanlarla çox rahat əlaqə quran "Kamel", qısa zamanda onların etimadını qazandı və "öz adamlarına" çevrildi.

Bunun ardınca o, Suriyanın paytaxtı Dəməşqə köçdü. Bu, əməliyyatın ən təhlükəli mərhələsi idi. Suriya yüksək rütbəli zabitləri ona o qədər güvənirdilər ki, onu məxfi hərbi bazalara aparır, yanında ən gizli məlumatları müzakirə edirdilər. Generallar qarşılarında dayanan şəxsin əslində bir İsrail casusu olduğunu ağıllarına belə gətirmirdilər.

Cohen əldə etdiyi məxfi hərbi mövqelər, o cümlədən Qolan təpələrində yerləşən strateji texnikalar barədə məlumatları xüsusi casus avadanlıqları vasitəsilə İsrailə ötürürdü.

Eli Cohen-lə bağlı ən məşhur hadisələrdən biri, onun hərbi mövqelərdəki suriyalı əsgərlərə "kölgə olsun" deyə öz hesabına evkalipt ağaclarının əkilməsini təklif etməsi idi. Suriya tərəfi bu təkliflə razılaşdı. Lakin sonradan həmin ağaclar İsrail ordusu üçün hərbi koordinatları təyin etmək üçün əsas oriyentirə (hədəfə) çevrildi.

Cohen-in uğurları artdıqca, onun sonu da yaxınlaşırdı. Suriyanın əks-kəşfiyyat xidməti ölkədə məlumat sızmasının mənbəyini axtarmağa başladı. Nəhayət, Sovet istehsalı olan xüsusi avadanlıqların köməyi ilə Eli Cohen-in mənzilindən gələn radio siqnalları aşkar edildi.

1965-ci ildə Cohen məhz kəşfiyyat mesajı göndərdiyi anda cinayət başında həbs olundu. Ağır işgəncələrə məruz qalmasına baxmayaraq, o, Suriya hakimiyyəti ilə əməkdaşlıq etməkdən imtina etdi. Bir neçə ay sonra Eli Cohen Dəməşqdə xalqın gözü qarşısında (ictimai şəkildə) edam edildi. Hadisədən onilliklər keçməsinə baxmayaraq, onun cəsədi hələ də ailəsinə geri qaytarılmayıb.

2019-cu ildə məşhur "Netflix" platforması onun həyatından bəhs edən "The Spy" (Casus) adlı mini-serial çəkdi. Serialda Eli Cohen rolunu əsasən komediya rolları ilə tanınan aktyor Sacha Baron Cohen canlandırdı. Eyni soyadı daşıyan bir komediya aktyorunun bu dərəcədə ciddi və faciəvi bir obrazı canlandırması isə tarixin maraqlı və ironik təsadüflərindən biri kimi yadda qaldı.

Həmçinin oxuyun