Qaynar xətt:

(+99450) 247 90 86

Məhkəmə iclasına getməsəniz nə baş verər? – Vəkildən AÇIQLAMA  

Məhkəmə iclasına getməsəniz nə baş verər? – Vəkildən AÇIQLAMA  

HÜQUQ

20

10.09.2026, 21:20

Məhkəməyə ərizə ilə müraciət edən şəxslərin ən çox maraqlandığı məsələlərdən biri də məhkəmə iclasında iştirakın məcburi olub-olmamasıdır. Bəzən müxtəlif səbəblərdən məhkəmə iclasına getmək mümkün olmur. Bu zaman şəxsin məhkəməyə əvvəlcədən məlumat verməsi və iclasda iştirak etməyəcəyi halda işə onun iştirakı olmadan baxılmasını xahiş etməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Vəkil Aynur Musayeva Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, məhkəməyə müraciət edən şəxs öz hüquqlarının müdafiəsini vəkilə həvalə edə bilər. Bu halda vəkil məhkəmə prosesində şəxsi təmsil edə, onun adından prosessual hərəkətləri həyata keçirə və hüquqlarının müdafiəsini təmin edə bilər.

Onun sözlərinə görə, şəxsin məhkəmə iclasında iştirak edə bilməməsi özü-özlüyündə problemin yaranması demək deyil. Əsas məsələ məhkəməyə bu barədə vaxtında məlumat verilməsi və işə şəxsin iştirakı olmadan baxılmasının xahiş edilməsidir.

“Məhkəməyə ərizə ilə müraciət etmisinizsə, bütün hallarda şəxsən məhkəmə iclasına getməyiniz tələb olunmur. Hüquqlarınızın müdafiəsini vəkilə həvalə edə bilərsiniz. Lakin məhkəmə iclasında iştirak etməyəcəksinizsə, bu barədə məhkəməyə rəsmi şəkildə məlumat verməyiniz və işə sizin iştirakınız olmadan baxılmasını xahiş etməyiniz vacibdir”, – deyə vəkil bildirib.

Aynur Musayeva qeyd edib ki, üzrlü səbəbdən məhkəmə iclasında iştirak etmək mümkün olmadıqda da bu hal məhkəməyə bildirilməlidir. Xəstəlik, ezamiyyət və digər obyektiv səbəblər olduqda həmin vəziyyəti təsdiq edən sənədlərin təqdim edilməsi məqsədəuyğundur. Əks halda məhkəmə şəxsin iclasa gəlməməsini üzrsüz hesab edə bilər.

Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 259-cu maddəsində ərizənin baxılmamış saxlanılması halları müəyyən edilib. Qanuna əsasən, işə tərəflərin iştirakı olmadan baxılması xahiş edilməyibsə və tərəflər məhkəmə iclasına gəlməyibsə, müəyyən hallarda ərizə baxılmamış saxlanıla bilər. Xüsusilə iddiaçının məhkəmənin birinci çağırışına gəlmədiyi və cavabdehin də işə mahiyyəti üzrə baxılmasını tələb etmədiyi hallar qanunda ayrıca nəzərdə tutulub.

Vəkilin sözlərinə görə, bu səbəbdən məhkəmə çağırışına laqeyd yanaşmaq düzgün deyil. Şəxs məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilibsə, iclasa gəlməməsinin hüquqi nəticələrinin yarana biləcəyini nəzərə almalıdır.

“Əgər məhkəməyə getməyinizə mane olan üzrlü səbəb varsa, bunu sonradan deyil, mümkün qədər əvvəlcədən məhkəməyə bildirmək lazımdır. Məhkəməyə ərizə təqdim etməklə iclasa gələ bilmədiyinizi, səbəbini və işə sizin iştirakınız olmadan baxılmasını xahiş edə bilərsiniz. Əgər prosesin peşəkar şəkildə aparılmasını istəyirsinizsə, hüquqlarınızın müdafiəsini vəkilə həvalə etmək də mümkündür”, – deyə Aynur Musayeva vurğulayıb.

Mütəxəssis əlavə edib ki, vəkilin prosesdə iştirak etməsi şəxsin məhkəmədəki bütün hüquqlarından istifadə etməsinə imkan verə bilər. Bununla belə, vəkilin prosesdə iştirak etməsi ilə bağlı səlahiyyətlərin düzgün rəsmiləşdirilməsi də vacibdir. Şəxs vəkilə etibarnamə və qanunvericiliyin tələb etdiyi digər sənədlər əsasında müvafiq səlahiyyətlər verə bilər.

Digər tərəfdən, məhkəmə iclasına gəlməməyin nəticəsi hər bir iş üzrə eyni olmur. İşin xarakteri, tərəflərin prosessual statusu, məhkəməyə əvvəlcədən müraciətin olub-olmaması və digər hallar nəzərə alınır. Ali Məhkəmənin izahlarına görə də, iddiaçının birinci çağırışa gəlməməsi ilə bağlı vəziyyətdə cavabdehin işə mahiyyəti üzrə baxılmasını tələb edib-etməməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Əgər ərizə məhkəmə tərəfindən baxılmamış saxlanılıbsa, bu, iş üzrə məsələnin mahiyyəti üzrə həll edildiyi anlamına gəlmir. Mülki Prosessual Məcəllənin 260-cı maddəsinə əsasən, ərizənin baxılmamış saxlanılmasına səbəb olan hallar aradan qaldırıldıqdan sonra maraqlı şəxs ümumi qaydada yenidən məhkəməyə müraciət edə bilər. Həmçinin qanunda müəyyən hallarda məhkəmə iclasında iştirak etməməyin və bu barədə məhkəməyə məlumat verməməyin üzrlü səbəbdən baş verdiyini təsdiqləyən sübutlar təqdim edildikdə, qərardadın ləğv edilməsi imkanı da nəzərdə tutulub.

Aynur Musayeva vətəndaşlara məhkəmədən gələn çağırışlara ciddi yanaşmağı tövsiyə edib. Onun sözlərinə görə, məhkəmə iclasına getmək mümkün olmadıqda susmaq və heç bir məlumat verməmək əvəzinə, hüquqi vəziyyəti əvvəlcədən məhkəməyə bildirmək daha doğru yanaşmadır.

Beləliklə, məhkəməyə ərizə ilə müraciət edən şəxsin hər bir iclasa mütləq şəxsən qatılması zəruri deyil. Lakin iclasda iştirak edə bilmədikdə və ya iştirak etmək istəmədikdə bu barədə məhkəməyə rəsmi şəkildə məlumat vermək və işə şəxsin iştirakı olmadan baxılmasını xahiş etmək vacibdir. Əks halda, qanunda nəzərdə tutulan hallarda ərizə baxılmamış saxlanıla bilər.

Jalə