Alimentin məbləğini azaltmaq mümkündürmü? –   

Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, müəyyən edilmiş alimentin məbləğinin sonradan dəyişdirilməsi mümkündür. Lakin bunun üçün sadəcə aliment ödəyicisinin istəyinin olması kifayət etmir. Aliment müəyyən edildikdən sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində əhəmiyyətli dəyişiklik baş verdiyi halda məhkəməyə müraciət edilə və alimentin məbləğinin azaldılması və ya artırılması məsələsinə yenidən baxılması tələb oluna bilər.

Oxu24.com-un məlumatına görə, Ailə Məcəlləsinin 112-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş aliment miqdarı tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olduqda dəyişdirilə bilər. Məhkəmə bu zaman yalnız aliment ödəyicisinin vəziyyətini deyil, aliment alan şəxsin və uşağın da maddi vəziyyətini və digər əhəmiyyətli halları nəzərə alır. Bu səbəbdən aliment ödəyən şəxsin sonradan maddi çətinliklə üzləşməsi müəyyən hallarda alimentin məbləğinin dəyişdirilməsi üçün əsas yarada bilər. Məsələn, şəxsin gəlirinin əhəmiyyətli dərəcədə azalması, işini itirməsi, əmək qabiliyyətinin ciddi şəkildə məhdudlaşması və ya ailə vəziyyətində mühüm dəyişikliklərin baş verməsi məhkəmə tərəfindən qiymətləndirilə biləcək hallardandır. Lakin burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, aliment ödəyicisinin işini itirməsi və ya gəlirinin azalması avtomatik olaraq alimentin məbləğinin aşağı salınması demək deyil. Məhkəmə şəxsin yeni maddi vəziyyətinin həqiqətən dəyişib-dəyişmədiyini, bu dəyişikliyin nə dərəcədə əhəmiyyətli olduğunu və uşağın maraqlarına necə təsir etdiyini araşdırır.

Məsələn, aliment müəyyən edildiyi vaxt şəxsin sabit və yüksək gəliri olub, sonradan isə onun gəliri əhəmiyyətli dərəcədə azalıbsa, bu hal məhkəməyə müraciət üçün əsas kimi irəli sürülə bilər. Eyni zamanda gəlirin qəsdən gizlədilməsi və ya rəsmi gəlirin süni şəkildə azaldılması kimi halların da məhkəmə tərəfindən ayrıca qiymətləndirilməsi mümkündür. Aliment ödəyicisinin yenidən ailə qurması və başqa uşaqlarının dünyaya gəlməsi də müəyyən hallarda nəzərə alına bilər. Lakin yeni ailənin yaranması və ya yeni övladın doğulması alimentin avtomatik şəkildə azaldılması üçün kifayət edən universal əsas deyil. Məhkəmə ödəyicinin ümumi ailə vəziyyətini, onun himayəsində olan şəxslərin sayını, gəlirlərini və mövcud aliment öhdəliyini birlikdə qiymətləndirir. Digər tərəfdən, aliment alan uşağın və ya onunla yaşayan valideynin maddi vəziyyətində ciddi dəyişiklik baş verməsi də işin hallarından asılı olaraq nəzərə alına bilər. Burada əsas məqsəd uşağın təminatının ədalətli şəkildə müəyyən edilməsidir. Aliment öhdəliyinin mahiyyəti uşağın maddi təminatında valideynlərin iştirakını təmin etmək olduğundan, məhkəmə qərar qəbul edərkən uşağın maraqlarını da əsas götürür. Alimentin sabit pul məbləğində müəyyən edilməsi hallarında da sonradan vəziyyət dəyişdikdə həmin məbləğin dəyişdirilməsi məsələsi qaldırıla bilər. Xüsusilə əvvəlki şəraitlə müqayisədə əhəmiyyətli dəyişiklik baş veribsə, tərəf məhkəməyə müraciət edərək alimentin məbləğinə yenidən baxılmasını tələb edə bilər.

Maraqlı məsələlərdən biri də uşağın faktiki olaraq aliment ödəyən valideynin yanında yaşamasıdır. Əgər məhkəmə qərarı ilə aliment ödəyən şəxsin öhdəliyi davam etdiyi halda uşaq faktiki olaraq onunla yaşayır və onun tərəfindən saxlanılırsa, bu hal da məhkəmənin qiymətləndirə biləcəyi məsələlərdən biri ola bilər. Lakin uşağın faktiki olaraq müəyyən müddət həmin valideynlə yaşaması öz-özlüyündə əvvəlki məhkəmə qərarını avtomatik olaraq aradan qaldırmır. Bunun hüquqi nəticəsi konkret vəziyyətdən və mövcud məhkəmə qərarından asılıdır. Bundan başqa, alimentin məbləği ilə bağlı məhkəməyə müraciət edən şəxs öz tələblərini müvafiq sübutlarla əsaslandırmalıdır. Gəlirin azalması, işdən çıxma, əmək qabiliyyətinin dəyişməsi, yeni ailə və himayədə olan şəxslər, uşağın faktiki yaşayış yeri və digər mühüm hallar sənədlərlə və başqa sübutlarla təsdiqlənə bilər. Məhkəmə təqdim edilən sübutları birlikdə qiymətləndirərək qərar qəbul edir.

Burada bir məqamı da xüsusi vurğulamaq lazımdır: alimentin məbləğini birtərəfli qaydada azaltmaq və ya məhkəmə qərarı ilə müəyyən edilmiş ödənişi özbaşına dayandırmaq düzgün deyil. Şəxsin maddi vəziyyəti dəyişibsə, qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəməyə müraciət etməsi daha doğru hüquqi yoldur.

Beləliklə, aliment ödəyicisinin maddi və ya ailə vəziyyətində əhəmiyyətli dəyişiklik baş verdikdə alimentin məbləğinin azaldılması məsələsinin məhkəmə qarşısında qaldırılması mümkündür. Ancaq hər bir iş fərdi şəkildə qiymətləndirilir və qanunvericilik alimentin avtomatik olaraq müəyyən faizlə və ya müəyyən məbləğdə azaldılmasını nəzərdə tutmur.Alimentin təyin edilməsi, məbləğinin dəyişdirilməsi, artırılması və ya azaldılması ilə bağlı mübahisələrdə əsas məsələ konkret vəziyyətin hüquqi baxımdan düzgün qiymətləndirilməsi və tələbi təsdiq edən sübutların təqdim edilməsidir. Buna görə də aliment öhdəliyi ilə bağlı ciddi dəyişiklik yaranan şəxslərin məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl mövcud sənədləri və vəziyyəti hüquqi baxımdan qiymətləndirməsi vacibdir.

Nigar

Həmçinin oxuyun

Bu qurumlarda işləyənlərin MAAŞLARI KƏSKİN ARTACAQ

Pensiyalarla bağlı rəsmi qərar: Yeni ildən qüvvəyə minəcək

Azərbaycanda sabahdan yeni qərar QÜVVƏYƏ MİNİR

Ayda 12 min manat maaş alacaq -  TƏSDİQLƏNDİ