Əmək məzuniyyəti zamanı maaş necə hesablanır?

HÜQUQ

31.07.2026, 16:59

Əmək məzuniyyəti ilə bağlı vətəndaşları ən çox maraqlandıran məsələlərdən biri də məzuniyyət dövründə əməkhaqqının necə hesablanmasıdır. Bir çox işçi hesab edir ki, məzuniyyətə çıxdığı ay yalnız məzuniyyət pulu alır və həmin ayın əməkhaqqından məhrum olur.

Hüquqşünas Elyar Həsənov Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, qanunvericiliyin tətbiqində əvvəllər rast gəlinən yanlış praktika artıq dəyişib və işçilərin hüquqları daha dolğun şəkildə qorunur.

Hüquqşünasın sözlərinə görə, əvvəlki illərdə bəzi müəssisələrdə məzuniyyətə çıxan işçinin maaşı düzgün hesablanmırdı. Belə ki, işçi ay ərzində, məsələn, 15 gün əmək məzuniyyətində olduqda ona yalnız həmin 15 gün üçün məzuniyyət pulu ödənilir, ayın qalan hissəsində işlədiyi günlərə görə isə tam əməkhaqqı hesablanmırdı. Nəticədə işçi məzuniyyətə çıxdığı ay adi aylardan daha az gəlir əldə edirdi ki, bu da əmək qanunvericiliyinin mahiyyətinə uyğun hesab olunmurdu.

Elyar Həsənov bildirib ki, hazırda tətbiq olunan yanaşmaya əsasən işçi məzuniyyət dövrü üçün qanunla müəyyən edilmiş qaydada məzuniyyət pulunu alır, ayın qalan hissəsində işlədiyi dövr üzrə isə əməkhaqqı ayrıca hesablanaraq ödənilir. Yəni işçi məzuniyyətə çıxdığı üçün gəlirinin azalması ilə üzləşməməlidir. Bu yanaşma əmək hüquqlarının qorunmasına və işçinin maliyyə təminatının saxlanılmasına xidmət edir.

Hüquqşünas qeyd edib ki, məzuniyyət pulunun hesablanması xüsusi mexanizm əsasında aparılır. Burada əsas götürülən göstərici işçinin orta əməkhaqqıdır. Orta əməkhaqqı hesablanarkən yalnız aylıq tarif maaşı deyil, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş bir sıra əlavə ödənişlər də nəzərə alınır.

Onun sözlərinə görə, işçinin aldığı müxtəlif əlavələr, ağır və zərərli əmək şəraitinə görə verilən ödənişlər, yeraltı işlərdə, yüksək dağlıq ərazilərdə və ya xüsusi əmək şəraitində işləməyə görə hesablanan əlavələr, eləcə də qanunvericilikdə müəyyən edilmiş digər ödənişlər orta əməkhaqqının hesablanmasına daxil edilir. Bununla yanaşı, birdəfəlik xarakter daşıyan və qanunvericilikdə nəzərdə tutulmayan bəzi ödənişlər isə bu hesablamaya daxil edilmir.

Elyar Həsənov vurğulayıb ki, orta əməkhaqqının hesablanması zamanı işçinin müəyyən edilmiş hesablama dövründə əldə etdiyi əməkhaqqı və nəzərə alınmalı əlavələr cəmlənir, daha sonra həmin dövrdəki iş günlərinin sayına bölünərək bir günlük orta əməkhaqqı müəyyən edilir. Son mərhələdə isə bu göstərici işçinin məzuniyyət günlərinin sayına vurulur və nəticədə ödənilməli məzuniyyət məbləği hesablanır.

Hüquqşünas bildirib ki, bu qayda işçilərin məzuniyyətə çıxdıqları üçün maddi itki ilə üzləşməsinin qarşısını almağa yönəlib. Əgər işçi hesab edirsə ki, ona məzuniyyət pulu və ya əməkhaqqı düzgün hesablanmayıb, o zaman ilk növbədə işəgötürəndən rəsmi izahat tələb etməli, zərurət yarandıqda isə aidiyyəti dövlət qurumlarına və ya məhkəməyə müraciət edərək hüquqlarını müdafiə edə bilər.

Elyar Həsənov sonda qeyd edib ki, əmək məzuniyyəti işçinin qanunla təmin edilmiş istirahət hüququdur və bu hüququn həyata keçirilməsi zamanı işçinin əməkhaqqının düzgün hesablanması həm işəgötürənin, həm də mühasibatlığın qanunvericilikdən irəli gələn əsas vəzifələrindən biridir. Buna görə də hər bir işçi məzuniyyətə çıxarkən hesablanmış məbləği diqqətlə yoxlamalı, hər hansı uyğunsuzluq aşkar etdikdə isə hüquqlarını tələb etməkdən çəkinməməlidir.

Həmçinin oxuyun