İnsan ac olanda niyə əsəbi olur? – "Hangry" sindromu

$İnsan ac olanda niyə əsəbi olur? – \"Hangry\" sindromu$

CƏMİYYƏT

02.07.2026, 19:27

Gündəlik həyatımızda tez-tez qarşılaşdığımız, bəlkə də hər gün yaşadığımız bir vəziyyət: işdə, evdə və ya yolda gedərkən qəfil gələn o şiddətli aclıq hissi və onunla bərabər gələn dözülməz əsəb... Bir çoxumuz ac olanda ətrafımızdakı insanlara qarşı aqressivləşir, ən kiçik xırdalıqlara belə dözə bilmirik. İki fərqli hissin – aclıq və hirs hissinin birləşməsindən yaranan bu vəziyyətə dünyada “Hangry" (Hungry – ac və Angry – əsəbi sözlərinin birləşməsi) sindromu deyilir.

Bəs görəsən, mədəmizin boş olması niyə beynimizdə "müharibə" başladır? Oxu24.com bu maraqlı psixoloji və bioloji prosesin pərdəarxası məqamlarını təqdim edir:

1. Beynin əsas yanacağı: Qlükoza azalır

Yediyimiz qidalar bədənimizdə karbohidratlara, zülallara və yağlara parçalanır, daha sonra isə qlükozaya çevrilir. Qlükoza beynimizin işləməsi üçün ən əhəmiyyətli enerji mənbəyidir. Biz uzun müddət ac qalanda qanımızdakı qlükozanın (şəkərin) səviyyəsi sürətlə aşağı düşür.

Enerjisiz qalan beyin bədənin digər orqanlarından fərqli olaraq bunu dərhal ciddi bir təhlükə siqnalı kimi qəbul edir. Diqqəti toplamaq çətinləşir, sadə qərarlar vermək belə bir yükə çevrilir və nəticədə insan özünü idarə edə bilməyərək aqressivləşir.

2. Stress hormonları işə düşür

Qanda şəkər kritik həddə düşdüyü zaman beyin bədəndəki bəzi orqanlara təcili olaraq hormon ifraz etmək əmri göndərir. Bu zaman qana böyük miqdarda adrenalin və kortizol hormonları buraxılır. Bu hormonlar, əslində, bizim stress, qorxu və təhlükə anlarında ifraz etdiyimiz əsas hormonlardır. Başqa sözlə, bədən aclığı "həyati bir təhlükə" kimi qəbul edir və özünü müdafiə rejiminə keçirir. Qanınızda gəzən adrenalin isə sizi hər an dava etməyə hazır, əsəbi bir insana çevirir.

3. Gizli ortaq: "Neuropeptide Y"

Aclıq hissi keçirdiyimiz zaman beynimizdə Neuropeptide Y adlı xüsusi bir kimyəvi maddə ifraz olunur. Bu maddənin əsas vəzifəsi bədənə "təcili yemək tap!" siqnalı göndərməkdir. Lakin maraqlı elmi fakt budur ki, həmin bu kimyəvi maddə həm də insanlardakı hirs, aqressiya və qəzəb hisslərini tənzimləyən reseptorlarla birbaşa əlaqəlidir. Yəni, bədəndə ac qalmağı təşviq edən maddə artdıqca, paralel olaraq aqressiya səviyyəsi də pik həddə çatır.

“Hangry" olmaqdan necə qorunmalı?

Əgər ac olanda sevdiyiniz insanların qəlbinə dəymək və ya iş yerində gərginlik yaşamaq istəmirsinizsə, bu sadə qaydalara əməl edə bilərsiniz:

1.Təhlükəni öncədən görün: Uzun müddət ac qalacağınızı bilirsinizsə, çantanızda mütləq qoz, fındıq və ya quru meyvə kimi kiçik, lakin enerji verən qidalar saxlayın.

2.Doğru karbohidrat seçin: Şirniyyat və ya sürətli qidalar (fast-food) qan şəkərini sürətlə qaldırıb eyni sürətlə də salır. Bu isə sizi daha tez əsəbi edir. Bunun yerinə tam taxıllı qidalara üstünlük verin.

3.Mühüm qərarları təxirə salın: Ac olduğunuz anlarda ciddi müzakirələrə girməyin və böyük qərarlar verməyin. Qarşı tərəfə sadəcə "mən indi acam, bir azdan danışarıq" demək sizi böyük bir münaqişədən xilas edə bilər.

Unutmayın: Həyatda verdiyiniz bəzi səhv qərarların və ya əsəbi reaksiyaların səbəbi xarakteriniz yox, sadəcə boş bir mədə ola bilər!

Həmçinin oxuyun