Vaxt itkisi və əlavə xərclər AZALIR-Yeni dövr BAŞLAYIR

CƏMİYYƏT

415

26.05.2026, 13:30

Son illər elektron sənədlərə keçid dünyanın bir çox ölkəsində sürətlənib. Azərbaycanda da attestat, diplom və digər rəsmi sənədlərin rəqəmsal formata keçirilməsi dövlət xidmətlərinin daha çevik və şəffaf təşkilinə yönəlmiş addımlardan biri hesab olunur.

Oxu24.com xəbər verir ki,mövzu ilə bağlı Ajans.az-a İT mütəxəssisi Elvin Abbasov bildirib ki, elektron sənədlərin əsas üstünlüyü onların xüsusi rəqəmsal imza, QR-kod və mərkəzləşdirilmiş məlumat bazası ilə qorunmasıdır. Bu mexanizmlər sənədlərin saxtalaşdırılması riskini minimuma endirir və onların həqiqiliyinin birbaşa sistem üzərindən yoxlanılmasına imkan yaradır.

Ekspertin sözlərinə görə, elektron sənədlərin xarici ölkələrdə tanınması əsasən dövlətlərarası hüquqi müqavilələrdən, rəqəmsal doğrulama imkanlarından və ölkələr arasında inteqrasiya səviyyəsindən asılıdır. Hazırda bir çox dövlət rəqəmsal diplom və attestatların üzərində yerləşdirilən QR-kod və ya xüsusi keçid vasitəsilə sənədlərin dövlət reyestrləri üzərindən elektron təsdiqini qəbul edir.

Bundan əlavə, elektron apostil (e-Apostille) və rəqəmsal leqallaşdırma sistemlərinin tətbiqi elektron sənədlərin xarici ölkələrin dövlət və təhsil qurumları tərəfindən tanınmasını daha da asanlaşdırır.

O qeyd edib ki, elektron sənədlərə keçidin əsas məqsədi dövlət idarəçiliyində, təhsil və biznes sahəsində kağızsız, şəffaf və operativ idarəetmə modelinin qurulmasıdır. Ənənəvi sistemdə sənədlərin fiziki imzalanması, daşınması və arxivləşdirilməsi həm vaxt itkisinə, həm də əlavə maliyyə xərclərinə səbəb olurdu. Yeni rəqəmsal sistem isə vətəndaşların müxtəlif qurumlardan ayrıca sənəd toplamaq ehtiyacını aradan qaldırır və xidmətlərin göstərilməsini sürətləndirir.

Təhlükəsizlik məsələsinə gəlincə, ekspert hesab edir ki, elektron sənədlər kağız sənədlərlə müqayisədə daha etibarlıdır. Bu sənədlər rəqəmsal imza, şifrələmə texnologiyaları və qorunan dövlət reyestrləri vasitəsilə mühafizə olunur. QR-kod vasitəsilə aparılan yoxlama zamanı sistem sənədin vizual görünüşünü deyil, birbaşa dövlət bazasında saxlanılan orijinal məlumatı təsdiqləyir. Bu da sonradan məlumatların dəyişdirilməsi və ya saxtalaşdırılması ehtimalını minimuma endirir.

Həmçinin oxuyun