Normadan artıq yağan yağışlar nəyin nəticəsidir? 

Dünəndən başlayaraq Azərbaycanın əksər rayonlarında, həmçinin Bakı və Abşeron yarımadasında intensiv yağışlar yağır. Bəzi rayonlara hətta may ayında qar yağıb.

Oxu24.com  xəbər verir ki, Milli Hidrometeorologiya Xidməti bir neçə gün əvvəl xəbərdarlıq yayaraq ölkə ərazisində intensiv yağışların yağacağını, dolu düşəcəyini və hətta yüksək dağlıq ərazilərdə qara keçəcəyi ehtimalınn olduğunu bildirmişdi. 

Xidmətin məlumatında qeyd olunur ki, dünəndən bəri düşən yağıntının miqdarı 40-55 mm qeydə alınıb, bu da aylıq normanın 203-279 %-ni təşkil edir.

Son vaxtlar normadan artıq yağışların olması nə ilə bağlıdır?

Son zamanlar dünyanı cənginə alan təbii fəlakətlər yer kürəsində ciddi ekoloji dəyişikliklərin getməsindən xəbər verir. Hələ bir neçə il əvvəl alimlər həyəcan təbili çalaraq bəyan edirdi ki, yaxın gələcəkdə quraqlıqlar daha da genişlənəcək, aramsız yağan yağışlar isə daha çox müşahidə olunacaq. Onlar bunu qlobal iqlim dəyişikliyi ilə əlaqələndirirlər.

Qlobal iqlim dəyişikliyinin fəsadları...

Qlobal iqlim dəyişikliyinin təbiətdə törətdiyi əsas dəyişikliklərdən biri isə daha güclü və ani leysanlardır. Çünki atmosfer isinəndə hava daha çox su buxarı saxlaya bilir. Bu isə qısa müddətdə çox güclü yağışların, sel və daşqınların, şəhər infrastrukturunun yüklənməsinin artmasına səbəb olur. Məhz qlobal iqlim dəyişikliyi nəticəsində planetin bəzi bölgələrində dəhşətli daşqınlar, digər ərazilərdə isə yanğın və səhralaşma prosesi gedir. 

Məsələn, əvvəllər “100 ildə bir dəfə” baş verən yağışlar artıq daha tez-tez görünür. Bir çox regionda isə uzun müddət yağış olmur, torpaq quruyur, sonra isə çox intensiv yağış yağır. Quru torpaq suyu yaxşı çəkmədiyi üçün daşqın riski artır, sel və daşqınlar yaranır.

Dünya birliyi qlobal iqlim dəyişikliyi barədə nə düşünür?

BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Hökumətlərarası Panelinin son hesabatları ürəkaçan heç nə vəd etmir. Bəzi mütəxəssislər hesabatı sanki bəşəriyyət üçün səslənən bir arzuolunmaz məhkəmə hökmünə bənzədirlər.

Hesabatlarda dünyanın yüzlərlə eksperti qəti şəkildə iddia edir ki, qlobal istilik inanılmaz dərəcədə artıb. Son illər atmosferdəki karbon qazının konsentrasiyası son 2 milyon ildə ən yüksək göstərici olub. Yer səthinə gəldikdə isə 1970 -ci ildən bəri burada qlobal istilik digər 50 illik dövrlə müqayisədə daha sürətli şəkildə artıb. 

Son illər Şimal yarımkürəsində ekstremal yağış və qar yağıntıları qlobal istiləşmənin təsiri ilə köklü şəkildə dəyişib.

Bəs alimlər bu barədə nə deyir?

Alimlər qlobal istiləşmənin Cənubi Qafqaz üçün əsas göstəricilərinin qeyri-sabit hava artımı, qəfil leysanlar, sel riskinin yüksəlməsi, bəzi bölgələrdə su çatışmazlığı, yay aylarının daha quraq və isti keçməsi ilə xarakterizə edirlər.

Bunun nəticəsidir ki, son günlər Rusiya (Dağıstan), Türkiyə, İran və Azərbaycanda intensiv yağışlar, sel və digər təbii fəlakətlər müşahidə olunur. Region ölkələrdə son günlər intensiv yağışlar adi hal alıb. Bəzi yerlərdə hətta 48 saat aramsız yağışlar müşahidə edilir. Bu da nəyinki normadan çox, deyə bilərik ki, normadan qat-qat artıqdır.

Qonşu İranda hələ ilin əvvəlindən başlayan sel və daşqınlar onlarla insanın ölümünə, minlərlə evin su altında qalmasına səbəb olub.

Ötən ay Dağıstanda yaşanan sel fəlakətini də unutmamışıq. Bu fəlakət onlarla insanın ölümünə, minlərlə ailənin evsiz qalmasına, neçə-neçə kənd və qəsəbənin su altında qalaraq məhv olması ilə nəticələndi.

Türkiyənin bir çox bölgəsində, xüsusilə cənub vilayətlərində aprel ayının əvvəlindən bəri müşahidə olunan yağışlı hava şəraiti ağır fəsadlara törətdi. Qardaş ölkədə də təbii fəlakət itkisiz ötüşmədi.

Son günlər Bakıda və bölgələrdə kanalizasiya sistemini aşan intensiv yağışlar da bunun nümunəsi sayıla bilər.

Təbii ki, Azərbaycan hökuməti yağışların törətdiyi fəsadların aradan qaldırılması üçün dərhal tədbirlər gördü. Hökumətin çevik reaksiyası nəticəsində qabaqlayıcı tədbirlər həyata keçirildi, su basmış evlərdə qalanlar təxliyə olundu, küçə və prospoektlər sudan təmizləndi. Şükürlər olsun ki, bu fəlakət bizə insan itkisini yaşatmadı.

Azərbaycan hökuməti yağışların törətdiyi fəsadları aradan qaldırmaq üçün konkret hansı addımları atdı?

Aprelin 28-i Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev sel və daşqınların təhlükəli və zərərli təsirlərinə qarşı mübarizə ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında Sərəncam imzaladı.

Sərəncama əsasən, Bakı şəhərində və Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində güclü leysan yağışları və yaranan sel suları nəticəsində dəymiş zərərin fəsadlarının aradan qaldırılması istiqamətində görülən işlərin davamlılığının təmin edilməsi, habelə gələcəkdə analoji halların təkrarlanmaması üçün 85 milyon 869 min 260 manat vəsait ayrıldı.

Həmçinin, Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə təsdiqlənən Bakı şəhərində və Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində güclü leysan yağışları və yaranan sel suları nəticəsində dəymiş zərərin fəsadlarının aradan qaldırılması ilə bağlı görüləcək işlərin siyahısı da açıqlandı.

Görünən odur ki, biz qlobal istiləşmənin gətirdiyi fəsadlarla hələ çox üzləşəcəyik.

Dünyada iqlim dəyişikliyi fonunda baş verənlər onu deməyə əsas verir ki, ani yağışlara və leysanlara öyrəşməyimiz lazımdır.

Həmçinin oxuyun

İdmançımız qəfil öldü: 8 gün əvvəl qızıl medal qazanmışdı

Emin Əmrullayev əmr İMZALADI

Hava dəyişir: 5 gün yağış yağacaq - Bu tarixlərdə 

Onlar vəzifədən azad OLUNDULAR